Harde groei bouwsector niet zonder risico’s

door: Madeline Buijs

De Nederlandse economie heeft 2017 positief afgesloten en ook in 2018 wordt sterke groei verwacht. Vooral de groei van de consumptie en investeringen zijn positief voor de bouwsector. Dit zorgt voor een positieve stemming onder bouwondernemers, maar dit brengt ook risico’s met zich mee.

Meer informatie is te vinden in de Stand van de Bouw van januari 2017:

Stand-van-de-Bouw-januari-2018.pdf (715 KB)
Download

Stevige groei bouwproductie in 2017

In de eerste elf maanden van 2017 steeg de bouwproductie met 5,7% j-o-j. De enige echt tegenvallende maand was april. Toen de bouwproductie maar met 0,3% j-o-j. Deze tegenvaller werd veroorzaakt door meer feestdagen in april dan in 2016, waardoor april 2017 minder werkdagen had. De positieve ontwikkeling van de bouwproductie loopt in de pas met veel sentimentsindicatoren. Dit geeft aan dat de bouwproductie zich in 2017 en 2018 verder positief kan ontwikkelen. De orderportefeuilles zijn goed gevuld en de afgegeven vergunningen geven aan dat verdere groei te verwachten is.

Omzetgroei in bijna alle branches

In de eerste elf maanden van 2017 laten de branches gerelateerd aan de woningbouw hoge omzetgroei zien. De woning- en utiliteitsbouw groeide in de eerste elf maanden van 2017 met 10% j-o-j. De afwerkingsbedrijven (onder andere schilders en stukadoors) lieten een omzetgroei van 6,7% j-o-j zien. De omzet van projectontwikkelaars steeg met 4,7% j-o-j. Opvallend genoeg doen de installateurs het op dit moment niet goed. Hun omzet daalde met 0,6% j-o-j in de eerste elf maanden van 2017. Mogelijk hebben zij moeite om hogere prijzen te vragen of zijn zij selectiever in welke opdrachten ze aannemen. De laatste maanden is wel herstel te zien.

De bedrijven actief in de gww laten een wisselende ontwikkeling zien. De omzet van alle gww-bouwers steeg in de eerste elf maanden met 4,5% j-o-j. Vooral de bouwers van wegen, spoorwegen en tunnels deden het goed. Hun omzet steeg met 10,2% j-o-j. De omzet van kabel- en buizenleggers steeg heel licht met 0,3% j-o-j. Bedrijven actief in de natte waterbouw lieten in het eerste kwartaal van 2017 een omzetgroei van 14,2% j-o-j zien en in het derde kwartaal een daling van 23,8% j-o-j. Over het tweede kwartaal zijn geen cijfers beschikbaar.

In de eerste drie kwartalen van 2017 profiteerde de bouwmaterialenindustrie van de sterke toename van de nieuwbouw van woningen. De omzet steeg in de eerste drie kwartalen met 7% j-o-j. Het verschil met de houtindustrie is duidelijk. De omzet van de houtindustrie steeg namelijk maar met 2% j-o-j. De houtindustrie is minder sterk afhankelijk van de nieuwbouw en profiteert daarom in mindere mate van de opleving daarvan. Ook is de prijs van hout gestegen, wat de kosten verhoogd. Wel stijgt de omzet harder dan de productie, omdat producenten door het toegenomen materiaalgebruik hogere prijzen kunnen vragen. De omzet van de groothandel steeg in de eerste drie kwartalen van 2017 met 8,7%  j-o-j.

De architecten profiteren ook van het herstel van de nieuwbouw van woningen. Hun omzet steeg in de eerste drie kwartalen van 2017 met 8,9% j-o-j. De ingenieurs hebben het een stuk moeilijker door de internationale onzekerheden. Hun omzet steeg met 3% j-o-j in het eerste halfjaar van 2017.

Record na record voor orderportefeuille

De orderportefeuille van bouwers bevindt zich op een zeer hoog niveau. In november 2017 bedroeg de orderportefeuille 9,4 maanden. De bouwsector stapelt record op record: sinds het begin van de meting in 2001 is de orderportefeuille nog nooit zo hoog geweest. Zowel de orderportefeuille van woningbouwers (10,8 maanden) als die van utiliteitsbouwers (10,2 maanden) staat op een zeer hoog niveau.

De orderportefeuille van gww-bouwers steekt hierbij wat mager af, maar die neemt in 2017 wel heel langzaam toe. In november bedroeg de orderportefeuille 6,2 maanden, net als de drie maanden ervoor. In januari bedroeg de orderportefeuille 6 maanden. De wegenbouwers hebben voor 5,3 maanden werk, terwijl de grond- en waterbouwers voor 7,1 maanden werk hebben.

Alleen vergunningen renovatie utiliteitsgebouwen blijven achter

Het aantal afgegeven vergunningen voor woningen stijgt hard in de eerste elf maanden van 2017. Het totaal aantal vergunningen steeg met 23% j-o-j. Daarmee herstelt het aantal afgegeven vergunningen verder ten opzichte van 2016, toen het aantal afgegeven vergunningen met 11,2% steeg. Vooral de nieuwbouw blijft het goed doen. In de eerste elf maanden van 2017 steeg het aantal afgegeven vergunningen voor nieuwe woningen met 25,1% j-o-j. Het aantal afgegeven vergunningen voor de renovatie van woningen steeg met 19,1% j-o-j. Vooral in de periode augustus-november nam het aantal vergunningen voor renovaties hard toe.

Het aantal afgegeven vergunningen voor utiliteitsgebouwen herstelt verder. In de eerste elf maanden van 2017 steeg het aantal afgegeven vergunningen met 8,1% j-o-j. In 2016 was er nog een daling van 0,6% te zien. Ook de utiliteitsbouw wordt gedreven door de nieuwbouw. De vergunningen voor nieuwe utiliteitsgebouwen namen met 21,1% j-o-j toe in de eerste tien maanden van 2017. Het aantal afgegeven vergunningen voor renovatie van utiliteitsgebouwen nam met 0,5% j-o-j af. Daarmee blijft alleen de renovatie van utiliteitsgebouwen achter.

Arbeidsmarkt kan vraag niet aan

Het vertrouwen van ondernemers in de bouw in het aantal te verwachten vacatures nam de afgelopen maanden weer toe na een dip. Het vertrouwen is nog hoog en ook nog hoger dan het vertrouwen in  de industrie en commerciële dienstverlening. Bijna 20% van de bouwondernemers geeft aan dat zij het tekort aan arbeidskrachten als een belemmering ervaren.

Het aantal openstaande vacatures blijft oplopen. In het derde kwartaal van 2017 stonden er 12.800 vacatures open. Een stijging van 77,8% in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. We moeten naar het jaar 2008 terug voor dit aantal vacatures. Ook het aantal banen in de bouw neemt gestaag toe. In september 2017 waren er 307.000 banen in de bouw, een stijging van 3% j-o-j.