Energiemonitor – Olieprijs op hoogste punt in jaren

door: Hans van Cleef

  • Olieprijs stijgt snel en nadert het gemiddelde prijsniveau van de afgelopen vijf jaar
  • Marktspeculanten hebben een andere visie dan de meeste olie-analisten
  • EIA: “olieproductie VS zal verder toenemen”. Maar hoe erg is dat?

 

120118-Energiemonitor-jan-NL-1.pdf (246 KB)
Download

Olieprijs stijgt richting USD 70/vat na daling voorraden

De Amerikaanse olievoorraden zijn voor de achtste week op rij gedaald. Dit is de langste en sterkste daling sinds 1999. Het niveau van de voorraden loopt daarmee snel terug richting het vijfjaars gemiddelde (zie grafiek). Mede als gevolg hiervan steeg de WTI olieprijs tot meer dan USD 63/vat en Brent tot boven de USD 69/vat. Dit ligt nog maar een fractie onder de gemiddelde prijs van de afgelopen vijf jaar. Aangezien de voorraadcijfers het enige wekelijkse aanknopingspunt vormen voor de trendmatige ontwikkeling van de oliemarkt, is de uitkomst hiervan vaak bepalend voor de richting van de olieprijs op die dag. Helemaal terecht is dat natuurlijk niet omdat de voorraadcijfers slechts een klein deel van het verhaal vormen en de cijfers grote schommelingen kunnen laten zien. De trendmatige ontwikkeling leiden we daarom liever af uit de maand- en kwartaaldata van het Internationaal Energieagentschap (IEA), de Energy Information Administration (EIA) en de Organisation of Petroleum Exporting Countries (OPEC).

Marktspeculatie hint op verdere prijsstijging olie

Marktspeculatie wordt gezien als de tweede belangrijke veroorzaker van de recente stijging van de olieprijs. Het aantal uitstaande contracten dat speculeert op prijsstijgingen (long posities) is nog nooit zo hoog geweest. Het aantal contracten dat speculeert op prijsdalingen (short posities) staat op het laagste punt in drieënhalf jaar. De meeste marktanalisten vinden dat de prijs te ver naar boven is doorgeschoten – de consensus forecast ligt beduidend lager dan de huidige spotkoers -, terwijl de marktspeculanten nog steeds gepositioneerd zijn om te kunnen profiteren van verdere prijsstijgingen.

Dat het aantal long contracten zo hoog is, is op zich niet zo verwonderlijk. Naast het feit dat de olievoorraden in de VS al weken dalen, zien we dat de verhouding tussen de mondiale vraag en het mondiale aanbod beter in balans is na het verlengen van het OPEC/niet-OPEC productieverlagingsakkoord van eind november. Hiermee worden 1,8 miljoen vaten olie per dag blijvend uit de markt gehaald gedurende de rest van het jaar. Voorwaarde is wel dat iedere olieproducent zich aan de gemaakte afspraken houdt. Dit valt nog maar te bezien als de olieprijs hoog blijft, of zelfs nog verder stijgt.

Geopolitiek is terug

Een derde argument is de toename van geopolitieke spanningen. Na enkele jaren waarin geopolitieke spanningen niet of nauwelijks een prijsopdrijvend effect hadden, lijkt dit te veranderen. Er is een verhoogd risico dat een escalatie van geopolitieke spanningen leidt tot verlaagde olieproductie en/of –export. De meeste ogen zijn hierbij gericht op de onrust in Iran en de spanningen in Saudi-Arabië. In Iran lopen de onrusten op omdat de bevolking niets of nauwelijks iets heeft gemerkt van de economische verbeteringen als gevolg van het nucleaire akkoord met het westen en wordt de bevolking geconfronteerd met lagere subsidies en meer belasting op onder andere voedsel en brandstof.

In Saudi-Arabië zijn er spanningen als gevolg van de machtsverschuivingen. Dit zorgt niet alleen voor onrust onder een deel van de familie van kroonprins Mohammed bin Salman nadat hij enkele van hen liet arresteren. Ook nemen spanningen op het internationale speelveld toe. De kroonprins stelt zich harder op richting diverse landen zoals Qatar, Yemen en Libanon. Maar zeker de houding richting Iran is nog agressiever geworden.

De ontwikkelingen in Iran en Saudi-Arabië worden op de voet gevolgd aangezien een escalatie van de spanningen in potentie een grote schok kan bewerkstelligen in de mondiale olieproductie, en daarmee de olieprijs. Toch lijkt zo’n escalatie, waarbij de olieproductie wordt beperkt, niet waarschijnlijk als gevolg van wederzijdse enorme economische belangen.

Nieuwe ramingen EIA worden gezien als optimistisch, maar schijn bedriegt

Onlangs kwam de EIA uit met haar Short-Term Energy Outlook. Dit rapport werd gezien als zeer optimistisch ten aanzien van de verwachtingen voor de olieproductie in de VS. Als gevolg van hogere olieprijzen wordt een stijging verwacht van de Amerikaanse olieproductie. De gemiddelde productie in de VS was 9,3 miljoen vaten per dag (mv/d) in 2017. Voor dit jaar wordt een gemiddelde van 10,3 mv/d verwacht. De stijging zal volgens het EIA doorzetten tot een gemiddelde van 10,8 mv/d in 2019.

De verwachte groei van de vraag naar olie van ongeveer 1,7 mv/d voor 2018 en 2019 zal daarmee voor een aanzienlijk deel ingevuld kunnen worden door de stijgende productie in de VS. Het resterende deel (0,7 mv/d in 2018 en 1,2 mv/d) zal dan moeten worden aangevuld door de OPEC/niet-OPEC coalitie. Dit biedt een kans om het huidige productieverlagingsakkoord langzaam maar zeker in de komende jaren af te bouwen.

Er heerst angst onder beleggers dat de groei van de productie in de VS exponentieel zal groeien, en daarmee druk zal uitoefenen op de olieprijs. Deels is dat waar. Door meer productie in de VS zal de kans op enorme olietekorten lager zijn, waardoor de olieprijs niet te ver zal stijgen. Toch blijft het zorgelijk om te zien dat investeringen buiten de OPEC en de VS op een laag pitje blijven staan wat risico’s op tekorten heeft doen toenemen. Daarmee lijken de cijfers van het EIA negatief voor de olieprijs, maar dat hoeft niet perse zo te zijn.

President Trump besluit om meer offshore olieproductie toe te staan

President Trump gaf aan meer olieproductie in de wateren rondom de VS (behalve bij Florida) te willen toestaan. Hoewel dit negatief lijkt voor de olieprijs, is het nog maar de vraag in hoeverre de offshore productie zal worden opgevoerd. Het traject van vergunningen en de bijbehorende inspraak, de aanleg van de infrastructuur en het rondkrijgen van de financiering, kan jaren duren. Op korte termijn zal dit besluit dus niet leiden tot grote veranderingen van de US offshore olieproductie. Bij een oplopende olieprijs is het waarschijnlijker dat de gemiddelde olieproducent zal kiezen voor meer schalieolieprojecten, dan voor de duurdere en langzamere optie van offshore olieprojecten.

Olieprijsraming onveranderd; neerwaartse risico’s op korte termijn nemen toe

De olieprijzen zijn gestegen tot USD 70/vat voor Brent en USD 64/vat voor WTI. Naar onze mening rechtvaardigen de huidige ontwikkelingen deze ‘hogere’ olieprijs. Wel is na zo’n sterke stijging, en met speculatieve long posities rond recordhoogte, een tijdelijke neerwaartse correctie op zijn plaats. Zeker nu er ook vanuit de OPEC signalen komen dat de olieprijs wellicht te snel is gestegen. De precieze timing en mate van zo’n correctie zijn lastig in te schatten. Voor de langere termijn houden wij vast aan onze huidige ramingen. Wij zien Brent olie zien stijgen naar USD 75/vat en WTI naar USD 70/vat in de loop van het jaar.

120118-Energiemonitor-jan-NL-1.pdf (246 KB)
Download