Is transformatie van gebouwen de heilige graal?

door: Madeline Buijs

Toen ik in de jaren ‘90 in de buurt van Eindhoven woonde, was industrieterrein Strijp-S nog verboden terrein. Philips maakte hier toen onder andere haar televisies. Geen groter contrast met het Strijp-S van nu, je kunt er wonen en winkelen. Een mooi voorbeeld hoe Eindhoven met de transformatie van gebouwen naar woningen omgaat. Niet verrassend was Eindhoven in 2016 kampioen transformeren. 785 woningen werden gecreëerd door middel van transformatie, bijna 10% van het totaal aantal transformaties. Na Eindhoven volgden Amsterdam en Den Haag. Zo proberen de grote steden aan de woningvraag te voldoen.

Maar kijk ook eens naar andere gemeentes. In een aantal gemeenten is een uitzonderlijk groot deel van de woningtoename gerealiseerd door transformatie. En dat zijn niet de grote gemeentes. Koplopers zijn Nieuwegein, Noordwijk en Ooststellingwerf, waaronder bijvoorbeeld Appelscha valt, waar respectievelijk 66%, 68% en 74% van de woningtoename door transformatie is gerealiseerd. De meeste transformaties vonden plaats in Nieuwegein, namelijk 120.

Dat Nieuwegein het zo goed doet, heeft een belangrijke oorzaak. Vooral kantoren worden omgebouwd tot woningen. En in 2012 stond Nieuwegein nog in de top 3 van gemeentes met de hoogste leegstand van kantoren. 34% van de kantoren stond leeg. Nieuwegein had dus veel geschikte gebouwen om te transformeren. Een van de vele kantoorpanden die leegstond was Geinzicht. Gebouwd in 1988 stond het kantoor sinds 2005 leeg. Totdat het uiteindelijk in 2012 is getransformeerd naar appartementen voor starters. Dit beleid is succesvol, Nieuwegein staat inmiddels niet meer in de top 10 van gemeentes met de hoogste leegstand. Transformatie heeft hier een belangrijke bijdrage aan geleverd, naast de economische groei die zorgt voor meer vraag naar kantoren.

En de toekomst voor transformaties is rooskleurig, niet alleen in Nieuwegein. Het Economisch Instituut voor de Bouw schat dat een derde van de leegstaande kantoren getransformeerd kan worden tot woningen. Transformatie heeft nog een ander voordeel. Het is doorgaans sneller dan nieuwbouw, waardoor via transformatie de woningvoorraad sneller toeneemt. En dat brengt ons weer een stapje dichterbij het oplossen van het woningtekort. Nu maar hopen dat er geen tekort aan kantoren ontstaat.

Deze column verscheen eerder in Cobouw op 30 november 2017