Goud en andere grondstoffen

door: Hein Schotsman

Hypes ontmasker ik graag. Maar niet alles wat een hype lijkt, is het. Circulaire economie, gericht op het terugdringen van de verspilling van grondstoffen, is volgens mij geen hype. Bij mijn werkgever, ABN AMRO, was circulariteit de afgelopen weken wel een hit. Begin september was de opening van het circulaire paviljoen Circl, pal voor het hoofdkantoor van de bank. Een verrassend gebouw waar alles draait om hergebruik, waar je gebruikte kluisjes, kozijnen, spijkerbroeken en fietsvorken tegenkomt, naast van oude koelkasten gemaakte, door 3D-printers gevormde stoelen. Twee weken later was op Prinsjesdag ons traditionele seminar in Diligentia in Den Haag. Het onderwerp was, inderdaad, circulaire economie. De bank presenteerde het rapport ‘De cirkel is rond’, dat ik met een stel collega’s heb geschreven.

Het is verleidelijk om over verspilling en het opraken van grondstoffen met een ironische ondertoon te schrijven. Over het schaarser worden van grondstoffen: dat werd in het inmiddels 45 jaar oude rapport van de Club van Rome ook al beweerd; en er komt nog steeds benzine uit de pomp en goud uit de grond. Ironie is een mooie stijlvorm om in twijfelgevallen onterechte zelfverzekerdheid de pas af te snijden. Het wordt echter gemakkelijk cynisme als ik een probleem weg-relativeer omdat ik me met het onderwerp niet goed raad weet. En naar cynici moet u nooit luisteren, tenzij u psycholoog bent. De uitputting van de aarde is zo’n onderwerp waarbij dit gevaar bestaat. Ik geloof dat veel problemen zichzelf oplossen. Anderzijds zijn de aanwijzingen overweldigend dat er iets goed fout gaat, vooral als je de opwarming van de aarde erbij betrekt. Italië en Spanje leken afgelopen zomer te veranderen in woestijnen. Orkanen waren krachtiger dan ooit. De aardbevingen in Groningen komen echt door aardgaswinning. Earth Overshoot Day (zie Wikipedia) schoof dit jaar opnieuw verder naar voren. En ondertussen neemt de omvang van de middenklasse in opkomende economieën toe: steeds meer mensen die auto’s, computers en airco’s kopen en verre reizen boeken…

Eén troost: het gaat uiteindelijk niet louter om geloof versus scepsis. Circulariteit is vooral een uitdaging voor innovatieve mensen. Ons rapport staat vol met prachtige voorbeelden van Nederlandse bedrijven die inspelen op circulariteit. Het is een onuitputtelijke(!) bron van creativiteit en inspiratie voor gedreven ondernemers. Bovendien is de uitputting van de aarde een thema met mondiale proporties. Het Nederlandse bedrijfsleven is goed in de export van kennis en vaardigheden. Wat is er logischer dan dat we ook ons circulaire aanbod gaan exporteren? Dan hebben we geen hype, maar goud in handen.

Deze column is eerder gepubliceerd in Globe – Magazine voor Internationaal Ondernemen (editie juli-november 2017).