Duurzaamheid transportsector centraal in Regeerakkoord

door: Madeline Buijs

Het beleid uit het Regeerakkoord dat relevant is voor de transportsector heeft een duidelijk duurzaamheidsaspect. Er worden verschillende maatregelen aangekondigd om de bedrijfsvoering in de sector te verduurzamen. De bal wordt nadrukkelijk neergelegd bij de sector om met oplossingen te komen, financiering vanuit de overheid blijft veelal achterwege.

De kilometerheffing komt er

Het hoge woord is eruit. Er komt een kilometerheffing voor vrachtwagens in Nederland. Het betalings- en registratiesysteem wordt hetzelfde als in de landen om ons heen, om de lasten voor de transportondernemers te beperken. De opbrengsten van de kilometerheffing worden teruggegeven aan de sector. Dit gaat via een lagere motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens en geld voor innovatie en verduurzaming. De nieuwe regering geeft hiermee een duidelijk signaal af: wegvervoer moet schoner en duurzamer. Wel zullen de kosten voor wegtransporteurs hierdoor omhoog gaan.

Het wegtransport krijgt hier ook wat voor terug. Er wordt de komende drie jaar EUR 2 miljard extra aan de infrastructuur uitgegeven (bovenop de circa EUR 22 miljard). Dit komt ten goede van de wegen. Er worden een aantal knelpunten in de Randstad (A4, A7 en A15) aangepakt en een aantal verkeersaders naar het noorden, zuiden en oosten (A1, A2, A12, A28 en A58). Ook wil de nieuwe regering de aansluiting tussen het hoofdwegennet en de onderliggende wegen verbeteren. Ook worden een aantal ontbrekende schakels in het wegennet aangepakt.

Ook andere modaliteiten duurzamer

Niet alleen het wegvervoer moet schoner. De nieuwe regering wil het gebruik van de Betuweroute bevorderen en van stille goederentreinen op andere routes. Zo beperkt men zoveel mogelijk de geluidsoverlast. Op dit moment is de capaciteit van de Betuweroute beperkt, maar nog wel voldoende. Het derde spoor in Duitsland moet de capaciteit nog verder vergroten, maar de Duitse politiek schuift de opleverdatum voor dit derde spoor steeds verder naar achteren. Door het derde spoor wordt de huidige capaciteit van 110 treinen per dag opgeschroefd naar 160 treinen per dag. Er is de komende jaren nog wel ruimte voor groei. In 2016 gingen er namelijk 20.400 treinen over de Betuweroute, zo’n 56 per dag. De maximale capaciteit wordt slechts af en toe gehaald.

Positief voor het goederenvervoer is dat de nieuwe regering de gebruiksvergoeding voor het spoor in de pas wil laten lopen met landen om ons heen. Duitsland gaf in juni aan dat men de gebruiksvergoeding voor goederenvervoer verlaagt. Vanaf 2018 gaat de Duitse gebruiksvergoeding al omlaag. In het Regeerakkoord is nog geen bedrag opgenomen dat de nieuwe regering hiervoor wil vrijmaken.

Ook bevestigt het Regeerakkoord het belang van het spoorvervoer en de binnenvaart als schonere alternatieven voor het wegvervoer. Maar tegelijkertijd stelt de nieuwe regering dat de zee- en binnenvaart nog schoner kan. De nieuwe regering wil dan ook een Green Deal sluiten voor de verduurzaming van de zee- en binnenvaart en havens. Normaliter komt het initiatief voor een Green Deal van private partijen, maar nu wil de overheid hiervoor het initiatief nemen. De Green Deal stelt men wordt met de sector op.

De luchtvaart moet duurzamer

Op dit moment is er veel onrust over het capaciteitsplafond waar Schiphol tegenaan dreigt te lopen. Dit heeft gevolgen voor het goederenvervoer door de lucht. Verschillende cargomaatschappijen bekijken op dit moment alternatieve luchthavens als zij niet voldoende slots (de tijdsperiode waarbinnen een vliegtuig mag opstijgen of landen) op Schiphol krijgen. In het Regeerakkoord is een paragraaf opgenomen over de positie van Schiphol, maar daar wordt geen aandacht aan het goederenvervoer in besteed. Wel wil de nieuwe regering dat de luchtvaart duurzamer wordt. Er moet met slimmere en schonere vliegtuigen gevlogen worden, waardoor er weer ruimte ontstaat voor meer vliegbewegingen. De nieuwe regering overweegt ook een heffing op lawaaiige en vervuilende vliegtuigen. De bal wordt door de nieuwe regering bij de vliegmaatschappijen gelegd. Het Regeerakkoord laat hen geen keus dan te investeren in schonere vliegtuigen om meer te kunnen vliegen. De investering wordt dus bij de sector neergelegd.

Concurrentiepositie van belang

Het Regeerakkoord besteed ook aandacht aan de concurrentiepositie van de Nederlandse transportsector. Zo wil de nieuwe regering zich hard maken voor laagemissiezones in alle Europese wateren en wil de regering zich herbezinnen op de kostentoerekening aan Nederlandse havens, zodat zij een gelijke uitgangspositie hebben in vergelijking met havens in buurlanden (lees: Antwerpen).

De toekomst van transport

Vanaf 2030 wordt het Infrastructuurfonds omgevormd tot het Mobiliteitsfonds. Vanaf dan worden intelligente transportsystemen nadrukkelijk in het fonds meegenomen. Zelfrijdende vrachtwagens kunnen hierdoor vaart krijgen. De nieuwe regering wil bij het ontwerp, aanleg en onderhoud van de wegen ook met zelfrijdende voertuigen rekening houden. Ook dit bevordert de duurzaamheid van de sector.