Agrarische Liquiditeitsmonitor brengt kasstroom Akkerbouw in beeld

door: Jan de Ruyter

Akkerbouwbedrijven in 2017 meer liquide dan jaar eerder

In navolging van de liquiditeitsbarometer voor de melkveehouderij, die in mei 2017 voor het eerst is uitgebracht, wordt nu ook de liquiditeitsmonitor voor de akkerbouw gelanceerd. Vanaf heden zal ook deze ieder kwartaal verschijnen. Met deze barometer geeft ABN AMRO inzicht in het liquiditeitsverloop op een gemiddeld akkerbouwbedrijf. Door de onderlinge verschillen in het teeltplan, de afzetmethode en de schaalgrootte kunnen resultaten op individuele bedrijven afwijken.

De rekening-courant positie van akkerbouwbedrijven is in 2017 beter dan het jaar ervoor. Met name in de periode februari tot en met mei was het gemiddelde saldo op de bank duidelijk hoger dan in 2016. Nadat in oktober 2016 het minimum (EUR -14.800) werd bereikt,nam het gemiddelde saldo flink toe door uitbetaling van bedrijfstoeslagen (december 2016) en de ontvangsten voor gewassen (februari en maart 2017). In april 2017 was het gemiddelde saldo op de rekening-courant op een hoogtepunt (EUR 26.300). Vervolgens is de liquiditeit van akkerbouwbedrijven weer gedaald. Redenen hiervoor zijn de teeltkosten die in mei 2017 moesten worden voldaan, evenals de grootste betalingen die vaak in juli plaatsvinden: bijvoorbeeld gewasbeschermingsmiddelen, meststoffen en brandstoffen.

 

Bron: Bedrijveninformatienet, Wageningen Economic Research

 

In de ontwikkeling van de kasstroom op een akkerbouwbedrijf is dus duidelijk een patroon zichtbaar gedurende een seizoen. De hogere stand in de eerste 4 maanden van 2017 zijn vooral het gevolg van gunstigere productprijzen. De prijzen lagen onder andere op een hoger niveau door de extreme weersinvloeden die in 2016 schade aan gewassen in verschillende teeltgebieden veroorzaakte. Door de lage olieprijs in combinatie met een lagere dollar vielen de kosten voor olie-gerelateerde producten ook iets lager uit. De opbrengst van de verschillende producten is sterk afhankelijk van de afzetsystemen die ondernemers gebruiken (pool, contracten, vrije markt), en zorgen daardoor voor grote verschillen tussen bedrijven. Ook de kosten voor bewaring en kwaliteitsbewaking leiden tot grote verschillen.

De prijsontwikkeling van met name aardappelen is momenteel veel slechter dan de afgelopen twee teeltseizoenen. Voor de overige gewassen zoals granen en uien liggen de marktprijzen op een gemiddeld niveau. De enorme groei van de gewassen na juli heeft de prijzen onder druk gezet. In heel Europa zijn met name de aardappelopbrengsten per hectare tot 20% boven het langjarige gemiddelde. Ook de huidige natte omstandigheden en het daardoor ontstane kwaliteitsverlies geeft extra aanbod, omdat de bewaarkwaliteit lager is door kans op rot. In de liquiditeit ontwikkeling kan ook een gewijzigde verkoopstrategie de komende maanden gaan meespelen. Door de goede prijzen, kozen vorig jaar veel bedrijven ervoor een gedeelte van de oogst direct te verkopen., Nu zullen ze door de huidige lage prijzen zoveel mogelijk willen opslaan, in de hoop dat de prijzen nog wat zullen aantrekken.

De ontwikkeling van de stand op de lopende rekening is een resultante van bij- en afschrijvingen, waarin ook neveninkomsten en privé-uitgaven zijn verwerkt. Overschrijvingen van de rekening-courant naar een spaarrekening worden in deze weergave ook als afschrijvingen gezien. De verandering van het saldo op de lopende rekening ten opzichte van het jaar ervoor is vrij stabiel. Elke maand heeft ongeveer 50% van de bedrijven een positief verschil van meer dan 2.500 euro in banksaldo ten opzichte van het jaar ervoor. Ongeveer 40% realiseert een 2.500 euro lager saldo.

De verwachting voor de komende periode is dat de stand van de rekening courant de komende maanden zal verslechteren vanwege eerdergenoemde lage productprijzen. Producten zullen zo lang mogelijk bewaard worden wat een extra verslechtering van de positie zal laten zien. Wel zal aan het einde van het jaar de rekening-courant stand een positieve impuls krijgen als de bedrijfstoeslagen binnen komen. We verwachten dat veel ondernemers in de akkerbouw een pas op de plaats maken met investeringen. Met de huidige matige prijzen is het lastig om lange termijn plannen vorm te geven. Anderzijds is het zo dat de akkerbouwsector gewend is aan volatiliteit.

Er bestaan grote verschillen tussen akkerbouwbedrijven op gebied van kasstroom. Inkomsten en uitgaven verschillen, maar ook de momenten waarop deze binnen het boekjaar vallen. Voor nadere informatie over deze verschillen en over de belangrijkste pijlers onder de kasstroom verwijzen wij graag naar de publicatie op Agrimatie van Wageningen Economic Research

Deze liquiditeitsmonitor is tot stand gekomen als publiek private samenwerking tussen Wageningen Economic Research, ministerie van Economische Zaken en ABN AMRO. De data zijn afkomstig van bedrijvennet van Wageningen Economic Research. Het doel is om de verkregen inzichten te delen en zo ondernemers te ondersteunen in hun bedrijfsvoering.