‘It is easier to build strong children than to repair broken men’

door: Rob Morren

Deze woorden sprak de Amerikaanse vrijheidsstrijder Frederick Douglass in de 19e eeuw en zijn ook van toepassing op ons eetgedrag. Meer dan ooit zelfs. De honderd dagen vóór je conceptie en de eerste duizend na je geboorte zijn cruciaal om latere gezondheidsrisico’s te verkleinen. In deze periode wordt het fundament van je gezondheid gelegd;  bijvoorbeeld de bouw van je organen, hoe deze functioneren en wat je graag eet. Dit was een belangrijke conclusie op het Healthy Food Congress in Den Haag. Wetenschappers deelden daar hun laatste inzichten met een breed publiek: artsen, diëtisten én de groente- en fruitsector.

Geen slaapkamergeheimen meer

Het ‘ontwerp’ van een lichaam bepaalt het risico op bijvoorbeeld hart- en vaatziekten op latere leeftijd. En de tekentafel staat in de slaapkamer. Het online coachingsprogramma Slimmer Zwanger adviseert stellen met een kinderwens over eetpatroon en leefstijl. Professor Régine Steegers van het Erasmus MC somde een aantal opzienbarende resultaten op van het programma:

  • Grotere kans op zwangerschap (tot 40 procent)
  • Meer kans op een gezonde groei (tot 280 procent)
  • Kleinere kans op een open ruggetje (tot 70 procent)
  • Minder kans op aangeboren hartafwijkingen (tot 60 procent)

Is er eenmaal een blozende baby, dan begint voor de ouders een cruciale periode om hun kind een gezond eetpatroon aan te leren.

Gezond eten: jong geleerd, oud gedaan

Zo’n gezond eetpatroon ontwikkelen kinderen in de eerste duizend dagen van hun leven; krap drie jaar dus. Niet alleen voorbeeldgedrag en economische mogelijkheden zijn belangrijk voor een gezonde voeding, ook de manier waarop ouders over eten en drinken praten is van invloed. Dr. Sophie Nicklaus gaf een paar inspirerende voorbeelden. Zo helpt het als je eten er lekker uit laat zien, denk aan een fruitpizza. En koppel voedsel aan positieve emoties. Dus liever: ‘Hé, deze tomaten lijken wel op die in opa’s moestuin!’, in plaats van: ‘Eet je groente, want dat is gezond.’

Wetenschap niet hetzelfde als ‘iets weten voor het schap’

Kinderarts Koen Joosten gaf wetenschappers al in de eerste minuten van het congres een belangrijke boodschap mee: ‘Niet alles hoeft honderd procent bewezen te zijn. Wetenschappers, kom uit je ivoren toren.’ Dit typeert precies het gat waarin foodgoeroes duiken: complexe materie in een simpele boodschap vertalen. Regelmatig door selectief te winkelen in wetenschappelijke resultaten of überhaupt zonder een degelijke onderbouwing. Dat claims in voedingsboeken niet zijn gereguleerd en die op verpakkingen wel, maakt het er voor de AGF en voedingsmiddelenindustrie niet makkelijker op. Toch kunnen deze partijen nauwer samenwerken met de (gedrags)wetenschappen en in hetzelfde gat springen als foodgoeroes. Consumenten staan voor het schap en lezen de verpakking. Of ze kijken naar reclames. In beide gevallen mag de boodschap zeker niet te complex zijn, dat wil zeggen: voorzien van een hoop mitsen en maren.

Nudging: hou mensen die wortel voor hun neus

Voor mij is het duidelijk: groente en fruit verkopen zichzelf niet, maar moeten beter worden vermarkt. Lees: ‘doortrapter’, als je het negatief wilt formuleren. Misschien kan de sector wel dezelfde nudging-technieken inzetten waarmee consumenten tot andere impulsaankopen worden verleid. Social norms nudging bijvoorbeeld. ‘Boek snel, want acht anderen bekijken op dit moment dezelfde hotelkamer!’ wordt dan: ‘68 procent van de Nederlandse kinderen vindt deze snoeptomaatjes heerlijk!’

Raak jonge ouders in het hart

Ook de markt voor babyvoeding kan nog meer meelifiten op de ‘verversing’ van ons eten en de groeiende betrokkenheid bij wat we kopen en koken. Zo ontwikkelde Gipmans Mijn Eerste Prakje: een pakket met ongesneden groenten en kruiden. Een slimme variant op de populaire soep- en maaltijdpakketten uit de supermarkt. Uiteindelijk zijn ouders net zo goed consument. Consumenten die een goede basis willen leggen voor het eetgedrag van hun kroost tijdens hun leven. Later begint daarbij dus eerder dan we ons realiseren.