Energiemonitor – Stilte na de storm

door: Hans van Cleef

  • Markt heeft aandacht voor vraag- in plaats van aanbodfactoren
  • OPEC vergadert weer op 22 september; naleving cruciaal
  • Divergentie tussen gasprijzen VS en Europa
060917-Energiemonitor-sep-NL.pdf (248 KB)
Download

Verandering van focus?

Nu de orkaan Harvey is gaan liggen, wordt de balans opgemaakt om te zien hoeveel schade er is toegebracht aan olie- en gasplatforms en raffinaderijen. De prijs van benzine steeg in de laatste week van augustus bijna 25% nadat meer dan een vijfde van de raffinaderijen in de regio uit voorzorg werd gesloten. Maar nu raffinaderijen langs de Amerikaanse Golfkust weer worden opgestart, daalt de prijs van benzine snel. Daar komt bij dat het Ministerie van Energie 4,5 miljoen vaten olie uit de strategische reserves beschikbaar heeft gesteld om de raffinage snel te kunnen hervatten.

Tegelijkertijd daalde de prijs van WTI. Dat komt doordat de vraag naar olie door de raffinaderijen sterk afnam. Opvallend hieraan is dat beleggers en investeerders blijkbaar ineens oog hebben voor factoren die de vraag naar olie beïnvloeden. Maanden – zo niet jaren – hadden zij bijna enkel aandacht voor nieuws over de aanbodzijde. Het klopt dat de vraag door raffinaderijen afnam. Tegelijkertijd stonden er echter diverse olieproductieplatforms in de Golf van Mexico stil. Tijdens de orkaan Katrina in 2005 was de situatie vergelijkbaar. Ook toen werden raffinaderijen en productieplatforms gesloten. Aangezien de marktconsensus toen uitging van een vraag-/aanbodverhouding van olie die meer in balans was, nam de angst voor olietekorten toe en steeg dus de (WTI-)olieprijs. Deze keer zijn de voorraden ruim, en verschoof de aandacht dus naar de vraagzijde.

In een tijd dat de markt wanhopig op zoek is naar evenwicht tussen vraag, aanbod, en tegenwoordig ook voorraden, is zo’n verschuiving van drijfveren opvallend. De vraag die dan rijst, is of de financiële markten wellicht beginnen te beseffen dat dit evenwicht inmiddels is bereikt. Het zou verklaren waarom naast aanbod-factoren ook de vraagzijde ineens weer belangrijk is voor de richting van de olieprijs. Het zou ook goed in het plaatje passen van een a) aanhoudende stabiele groei van de vraag naar olie, b) een gematigde groei van Amerikaanse schalieolieproductie, c) productieverlagingen door OPEC en d) beperkte investeringen in het duurdere spectrum van nieuwe olieprojecten (met name buiten de VS en de OPEC). De IEA-cijfers over het tweede kwartaal wezen al op een eerste aanbodtekort. Medio oktober volgen de cijfers over het derde kwartaal; dan zal blijken of deze trend doorzet, of dat het vooralsnog bij een eenmalig tekort blijft.

Momenteel ontwikkelt zich een nieuwe orkaan – Irma – die zich richting Florida begeeft. Orkaan Irma zal op de voet worden gevolgd om te zien of er nieuwe productiestoornissen op stapel staan bij raffinaderijen of olieproductieplatforms. Deze zijn er niet veel in die regio. Maar het geeft wel aan dat de markt nerveus is over mogelijk nieuwe problemen nu het orkaanseizoen in volle gang is.

Naleving OPEC blijft een zorgenkindje

Op 22 september komt het technisch comité van de OPEC weer bij elkaar om te bezien in hoeverre de olieproducerende landen zich aan de gemaakte productieverlagingsafspraken houden. Ook Libië en Nigeria zijn uitgenodigd. Hoewel deze twee landen lid zijn van de OPEC hebben beide een uitzonderingspositie gekregen. Zij hoeven zich – tot op heden – niet te houden aan productiebeperkingen. In tegendeel, beide landen wisten de afgelopen maanden de productie juist op te voeren en doen daarmee het OPEC beleid deels teniet. Toch blijft het effect op de olieprijs beperkt en lijkt deze stabiel rond de USD 50/vat.

Afgelopen week gaf Rusland – de grootste niet-OPEC olieproducent die meedoet aan de productieverlaging – aan dat een verdere verlenging van het akkoord waarschijnlijk is. Het huidige akkoord loopt tot en met maart 2018, maar de eerste onzekerheid over de gevolgen na een mogelijke afloop van het akkoord –hogere OPEC-productie? – begint zich af te tekenen. Het is nu zaak dat de OPEC en haar niet-OPEC medestanders een eenduidig signaal naar de markt blijven sturen om te voorkomen dat de olieprijs alsnog weer flink onder druk komt te staan.

Gasprijs onder druk nu Harvey is gaan liggen

De Henry Hub gasprijs is onder druk gekomen nadat de prijs was gestegen door het offline gaan van de gas- maar ook olieproductie. Bijna 50% van de gasproductie is ‘associated’ gas. Dit betekent dat dit gas wordt gewonnen als bijproduct bij de olieproductie. Nu de olieproductie weer wordt hervat, zien we ook de gasproductie weer toenemen. Dit zorgt voor druk op de Henry Hub gasprijs.

De prijs van TTF – de Nederlandse gas-benchmark – loopt juist iets op. Dit is het gevolg van meer verwachte vraag, in combinatie met de stijging van andere grondstofprijzen zoals kolen en olie. Ook de onzekerheid over de mogelijke sluiting van Franse kerncentrales zorgt voor opwaartse druk op de gasprijs, en daarmee ook op de elektriciteitsprijzen. Deze kerncentrales zouden mogelijk – net als vorig jaar – redelijk onverwacht voor controle dicht moeten op last van de lokale autoriteiten. Dit kan zorgen voor capaciteitsproblemen nu het winterseizoen voor de deur staat.