Minder ontsporingen: economie loopt als een trein

door: Theo de Kort , Sonny Duijn , Casper Burgering , Kasper Buiting , Madeline Buijs , Nadia Menkveld

Update Faillissementen per sector:

Faillissementen-06-2017-1.pdf (360 KB)
Download

Economie zorgt voor wind in de rug….

De Nederlandse economie draait goed. Voor 2017 voorziet het Economisch Bureau van ABN AMRO bijna 2,5% groei. Allerlei sentimentsindicatoren staan er goed bij. De groei is sterker dan wij eerder verwachtten. De sterkere BBP-stijging in 2017 is vooral te danken aan de uitvoer, de particuliere consumptie en de bedrijfsinvesteringen. In de tweede helft van 2017 zal de economische groei wat vertragen. Daardoor zal in 2018 de BBP-stijging terugvallen naar ongeveer 2%. Dankzij de toenemende bedrijvigheid groeit het aantal banen sterker dan vorig jaar.
Bij bovenstaand macro-economisch groeiscenario past een trendmatige daling van het aantal faillissementen. Toch steeg in juni het aantal faillissementen ten opzichte van juni 2016. De media pakten dit nieuws breed op. Maar wat is er aan de hand? Niets alarmerends, ook in een zich positief ontwikkelende economie is het normaal dat het aantal faillissementen fluctueert.

 …. maar sectoren ontwikkelen zich verschillend

Opvallend is echter dat de zogenaamde faillissementsgraad (het aantal faillissementen per duizend bedrijven) momenteel met 2,8 ruim beneden het niveau van voor de crisis (4) ligt. Belangrijkste oorzaak is de groei van het aantal bedrijven met één werkzame persoon. Die bedrijven zijn over het algemeen minder kapitaalintensief. Het aantal faillissementen is bij deze bedrijven daarom aanzienlijk lager. De faillissementsgraad voor de hele populatie bedrijven en instellingen valt daardoor aanzienlijk lager uit dan voor de crisis.
De faillissementsgraad verschilt sterk tussen de sectoren. Ook hier heeft het aantal bedrijven met één werkzaam persoon in een sector grote invloed. Historisch is deze graad in de industrie en de transport & logistiek hoger. Dit is nog steeds het geval. In de landbouw is het cijfer altijd laag. Een andere factor is dat niet alle sectoren zich op hetzelfde punt in de conjuncturele cyclus bevinden.
In de eerste helft van 2017 is het aantal faillissementen van bedrijven ten opzichte van de eerste helft van 2016 met 22% gedaald.
De ontwikkeling van het aantal faillissementen in sectoren verschilt sterk. In de autoretail, horeca en technologie, media en telecom (tmt) noteren we over het eerste halfjaar een kleine plus t.o.v. dezelfde periode in 2016. In absolute zin gaat het echter om kleine stijgingen. De term stabilisatie pas daarom beter bij deze sectoren.
Opvallend is de stijging (+49%) van het aantal faillissementen in de foodsector. Dit lijkt een enorme stijging, maar bij relatief kleine aantallen leidt een absolute stijging al snel tot hoge percentages. De eerste helft van 2017 bleef bijvoorbeeld ook 55% onder de piek uit 2013.

Verwachting ABN AMRO

De doorzettende economische groei in 2017 en 2018 zal ook zichtbaar blijven in de ontwikkeling van het aantal faillissementen. Wij verwachten dat het aantal faillissementen – gemiddeld door alle sectoren heen – het komende jaar zal stabiliseren of licht dalen rond het huidige lage niveau. Er zullen wel verschillen zichtbaar zijn tussen de sectoren. In de dynamiek van opheffing en oprichting van bedrijven neemt het aantal faillissementen een steeds kleiner aandeel in. De sterke groei van het aantal éénmansbedrijven is hier debet aan. Zoals gesteld zijn deze bedrijven minder kapitaalintensief. Ze kennen een veel lagere faillissementsgraad, doordat hun activiteiten stoppen, zonder dat daarbij een faillissement aan de orde is. Wij verwachten dat die ontwikkeling doorzet.

Er zijn twee onzekere factoren die de komende jaren een rol kunnen spelen rond de ontwikkeling van het aantal faillissementen:
Ten eerste is daar Brexit. Op 19 juli heeft ABN AMRO Sector Advisory een rapport gepubliceerd dat de invloed van een Brexit op specifieke sectoren van het Nederlandse bedrijfsleven belicht. Het rapport concludeert dat de invloed op het Nederlandse bedrijfsleven relatief groot is. Voor bedrijven met een relatief hoge exposure naar het Verenigd Koninkrijk zullen de financiële risico’s toenemen.
Het Economisch Bureau van ABN AMRO verwacht dat de ECB begin 2018 begint met het stapsgewijs afbouwen van haar obligatieaankopen. In juni 2018 zou men het opkoopprogramma dan kunnen beëindigen. Als gevolg hiervan zal de korte rente langzaam weer gaan stijgen. De lange rente laat al enige stijging zien. Voor bedrijven met een relatief zwakke financiële positie kan een (her)financiering dan aanzienlijk duurder uitpakken. De kans bestaat dat bedrijven hierdoor in problemen komen.