Mexico Focus – Het gaat zo slecht nog niet

door: Marijke Zewuster

  • Ons basisscenario gaat uit van voorzetting NAFTA
  • De overheidsfinanciën zijn verbeterd, maar de inflatie blijft hoog
  • Sterke groei in eerste helft van het jaar…
  • …zorgt voor bijstelling groei naar 2% in 2017-18
  • Verkiezingen in juni 2018 zorgen voor onzekerheid
170815-Mexico-Focus-1.pdf (265 KB)
Download

Heronderhandelingen NAFTA; geen grote veranderingen verwacht

Op 16 augustus starten de heronderhandelingen van de VS, Canada en Mexico over het handelsverdrag NAFTA. Tijdens zijn campagne heeft Donald Trump herhaaldelijk gezegd dat het vrijhandelsakkoord dat in 1994 van kracht werd, of drastisch moet worden aangepast zodat het gunstiger uitpakt voor werknemers in de VS of anders moet worden afgeschaft. Sinds hij aan de macht is, lijkt het erop dat Trump zijn retoriek enigszins heeft afgezwakt. Wij gaan ervan uit dat uiteindelijk het akkoord op belangrijke punten niet wezenlijk wordt veranderd. De onderhandelingen zullen echter wel een proces van lange adem zijn en een akkoord zal niet makkelijk worden bereikt.

Momenteel gaat ruim 80% van de Mexicaanse uitvoer naar de VS. Mocht het slechtste scenario, afschaffing van de NAFTA, toch uitkomen dan zal dit zeker een enorme invloed hebben op de Mexicaanse economie. Ook de Amerikaanse economie zal er hinder van ondervinden. Toch moeten we het positieve effect van NAFTA op Mexico’s economische ontwikkeling ook weer niet overschatten. De export nam weliswaar fors toe na de NAFTA-overeenkomst, maar dat vertaalde zich niet in een sterke stijging van de economische groei noch in een sterke stijging van de arbeidsproductiviteit en de welvaart. De economische groei in de jaren na 1994 bedroeg ongeveer 2,5% gemiddeld per jaar, evenveel als in de periode tussen 1981 en 1995, terwijl het reële inkomen per hoofd van de bevolking met maar net iets meer dan 1% per jaar steeg. Het succes van de NAFTA lijkt voor een groot deel gebaseerd te zijn op lage loonkosten, met maar een beperkte spin-off naar de rest van de economie. De arbeidskosten zijn laag, ook ten opzichte van China. Dit trekt steeds meer buitenlandse bedrijven buiten de VS, die – net zoals hun Amerikaanse collega’s – Mexico als hub gebruiken voor het assembleren van producten die bestemd zijn voor de VS. Dit is waarschijnlijk ook wat Trump bedoelt, wanneer hij zegt dat de NAFTA ten koste van Amerikaanse banen gaat. Het verlies van arbeidsplaatsen in bepaalde sectoren zoals de auto-industrie leidt echter tot goedkopere (consumptie)goederen, wat uiteindelijk ook weer goed is voor de Amerikaanse economie.

Op de langere termijn kan een minder gunstige toegang tot de Amerikaanse markt Mexico ook nieuwe mogelijkheden bieden, zeker als Mexico in staat is om de exportbasis te diversifiëren, waardoor ze minder afhankelijk worden van het wel en wee van één afzetmarkt. Diversificatie kost tijd, maar Mexico’s geografische ligging, samen met bestaande initiatieven van vrijhandel met Azië (APEC) en Latijns-Amerika (Pacific Alliance), bieden een goed uitgangspunt. In de tussentijd blijft Mexico echter gevangen tussen het positieve effect van redelijke groei in de VS en de negatieve gevolgen van de toegenomen onzekerheid als gevolg van de NAFTA-onderhandelingen, renteverhogingen door de Fed en de verkiezingen.

Sterke groei in eerste helft 2017

Kijken we naar recente economische data dan wijst nog niets erop dat het land lijdt onder de nieuwe wind die in Washington waait. Integendeel, Mexico was één van de weinige landen in Latijns-Amerika die de groei zag versnellen in het eerste kwartaal van dit jaar. Mexico’s reële BBP groeide met 2,8% j-o-j in het eerste kwartaal van 2017, in vergelijking met 2,3% j-o-j een kwartaal eerder. De exportsector groeit snel en de particuliere consumptie blijft sterk. Het vertrouwen van de consument neemt weer toe en de stroom van overmakingen van Mexicaanse migranten in de VS gaat onverminderd door. De investeringen doen het echter nog steeds slecht. In het eerste kwartaal groeide de particuliere consumptie met 3,1% j-o-j, terwijl de export met 9,1% j-o-j steeg. De particuliere investeringen stegen met 1,5%, maar de totale investeringen in vaste activa stagneerden, als gevolg van een verdere daling van de overheidsinvesteringen. Volgens de eerste raming vertraagde de groei in het tweede kwartaal tot 1,8% j-o-j, maar het definitieve cijfer, dat zal worden gepubliceerd op 22 augustus, is naar verwachting hoger.

  

Overheidsfinanciën verbeteren

Olie is slechts goed voor ongeveer 10% van de totale uitvoer, maar inkomsten uit de olie-industrie genereren ongeveer een derde van de overheidsinkomsten. De scherpe daling van de olieprijzen tussen medio 2014 en het begin van 2016 zorgde dan ook voor een verslechtering van de overheidsbegroting en samen met een zwakkere munt ook in een stijging van de overheidsschuld. Dankzij een herstel van de olieprijs en prudent begrotingsbeleid viel het begrotingstekort terug van 3,4% in 2015 tot 2,6% van het BBP in 2016. De overheidsschuld liep in 2016 nog wel op en bedroeg eind van het jaar bijna 50% van het BBP. Alle kredietbeoordelaars gaven Mexico hierdoor in de loop van 2016 een zogenaamde negative outlook. Eind 2016 kwamen daar ook de zorgen over de mogelijk negatieve gevolgen voor de Mexicaanse economie van de nieuwe regering Trump bij.

Om een werkelijke verlaging van de kredietwaardigheid tegen te gaan kondigde de regering in december 2016 aan dat de subsidies op energieprijzen vervroegd zouden worden afgeschaft. De benzineprijzen werden in januari verhoogd met 15% en de bestaande maximum prijzen voor benzine in de verschillende lidstaten worden in de loop van het jaar volledig geëlimineerd. Deze verlaging van de overheidssubsidies betekent een aanzienlijke verbetering van de fiscale vooruitzichten. De cijfers over het eerste halfjaar zijn al veelbelovend. Zowel nominaal als primair (zonder rentebetalingen) was er sprake van een overschot: respectievelijk 0,7% en 2% van het BBP. De overheidsinkomsten stegen sterk, onder meer dankzij een overdracht van de centrale bank (Banxico) en de gunstiger olieprijzen, terwijl de uitgaven slechts licht toenamen. De overheidsinvesteringen daalden zelfs met bijna 18%. Op basis hiervan gaan we uit van een tekort voor het gehele jaar van aan ongeveer 1,5% van het BBP. S&P en Fitch die het land een BBB + beoordeling geven hebben op grond van de gunstigere vooruitzichten recent hun negative outlook teruggebracht naar stable. Moody’s handhaaft nog wel een negative outlook, maar hun A3 beoordeling is één notch beter.

Geen versoepeling monetair beleid

De combinatie van langdurige valutazwakte tussen medio 2014 en begin dit jaar en stijgende voedsel- en nutsprijzen zorgde voor een scherpe toename van de inflatie van 2,3% eind 2015 tot 6,3% in juli 2017. In antwoord daarop zette de centrale bank een agressieve aanscherping van het monetair beleid in. De eerste renteverhoging vond plaats in december 2015, kort nadat de Fed de rente voor de eerste keer met 25 bp verhoogde. Banxico volgde met hetzelfde bedrag en verhoogde de beleidsrente tot 3,25% en verhoogde vervolgens de beleidsrente verder in tien stappen naar het huidige niveau van 7%. De laatste renteverhoging was in juli en in augustus bleef de rente onveranderd. Wij verwachten dat de inflatie niet veel verder toe zal nemen en in de loop van de komende maanden weer kan dalen. Toch denken we dat Banxico de rente eerder gelijk houdt dan dat ze de rente verlaagt. Dit is enerzijds omdat de Fed de rente dit en volgend jaar nog iets zal verhogen, maar ook omdat door onzekerheid in de aanloop naar de verkiezingen de munt opnieuw onder druk kan komen.

Verkiezingen in juni 2018 zorgen voor extra onzekerheid

In juni 2018 vinden er presidents- en parlementsverkiezingen plaats. President Peña Nieto van de PRI is zelf niet verkiesbaar en de partij heeft nog geen nieuwe presidentskandidaat genomineerd. Het lijkt niet waarschijnlijk dat de PRI de presidentsverkiezingen wint. De populariteit van president Peña Nieto is gedaald na zijn veelbelovende start terug in 2012, toen een scala aan structurele hervormingen – waaronder de liberalisering van de energiesector –in snel tempo werd goedgekeurd. De stijging van de benzineprijzen begin januari gaf zijn populariteit nog een extra deuk en leidde tot wijdverbreide sociale onrust. Er kan nog veel gebeuren tot de verkiezingen, maar op dit moment lijkt Andrés Manuel López Obrador (AMLO) een belangrijke kanshebber. Voorheen was hij leider van de centrum-linkse PRD, maar tegenwoordig is hij leider van de nieuwe linksere Movimiento Regeneración Nacional (Morena). Markten lijken niet erg gecharmeerd van deze uitslag, omdat zijn partij tegenstander van de liberalisering van de energiesector is. Toch lijkt het uiterst onwaarschijnlijk dat dit wordt teruggedraaid onder een eventueel presidentschap van hem, al was het maar omdat de kans uiterst klein is dat zijn partij een meerderheid krijgt in het parlement.

Groei neemt in loop van het jaar iets af

De eerste indicatoren voor het derde kwartaal zijn in grote lijnen positief. Het consumentenvertrouwen nam in juli sterk toe en de Mexicaanse Manufacturing Index van IMEF ligt sinds juni boven de neutrale drempel (50). De combinatie van een nog steeds strak monetair en fiscaal beleid en stijgende politieke onzekerheid in de aanloop tot de verkiezingen, zal echter een aanhoudend dempend effect hebben op de investeringen. Bovendien kan de hogere inflatie negatief uitpakken op de tot nu toe forse groei van de particuliere consumptie. Na een sterke eerste helft verwachten we dan ook dat de groei de komende maanden iets afzwakt. Maar gezien het sterke eerste halfjaar hebben we onze eerdere groeiverlaging in maart teruggedraaid. We gaan we voor zowel 2017 als 2018 uit van een groei met 2%. Belangrijkste neerwaartse risico’s houden verband met meer protectionisme en meer monetaire verkrapping in de VS dan waar we nu van uitgaan.