Brexit plaatst bedrijfsleven voor strategische keuzes

door: Casper Burgering , Nadia Menkveld , Sonny Duijn , Madeline Buijs , Kasper Buiting

In deze publicatie: Door Brexit zal de vraag naar Nederlandse goederen en diensten onder druk komen te staan. De kans op vraaguitval vanuit het Verenigd Koninkrijk (VK) is relatief groot en zal vooral het bedrijfsleven met hoge exportintensiteit raken. In het VK zal het consumentenvertrouwen verder op de proef worden gesteld. Dat kan de op het binnenland gerichte sectoren benadelen.

Update-Economie en Sectoren Brexit_juli 2017.pdf (744 KB)
Download

De invloed op Nederland van Brexit is relatief groot, waarschijnlijk groter dan op de rest van de eurozone. Dit komt doordat het Verenigd Koninkrijk (VK) een belangrijke exportpartner is voor Nederland. Het VK is goed voor bijna 3% van het Nederlandse BBP. In de totale goederenexportwaarde van Nederland heeft de goederenuitvoer naar het VK een aandeel van 8,2%. Voor de dienstenuitvoer is dat zelfs 10,8%. Met dergelijke cijfers in gedachte is het dus niet verwonderlijk dat de invloed op onze uitvoer (van zowel goederen als diensten) groot kan zijn. En aangezien de Nederlandse uitvoer goed is voor bijna een derde van het BBP, is Brexit belangrijk voor de economie.

Over de uitkomsten van de Brexit kunnen we tot nu toe alleen maar speculeren. Op basis van de beperkte beschikbare informatie kunnen weinig betrouwbare doorrekeningen worden gemaakt wat betreft de gevolgen voor bijvoorbeeld volumegroei. Duidelijk is in ieder geval dat de onzekerheid is toegenomen en daar gedijt geen enkele sector bij.

In termen van het aandeel in de totale export- en importwaarde naar en van het VK is duidelijk dat vooral de industrie en de dienstensector (incl. Technologie, Media & Telecommunicatie, TMT) een bovengemiddelde verwevenheid hebben met het VK.

De mate waarin individuele bedrijven verbonden zijn met het VK verschilt echter sterk, ook binnen de sectoren zelf. Het is allemaal afhankelijk van de mate van concentratie in de klant- en productportefeuille in relatie tot het VK. Is die concentratie hoog, dan doen bedrijven er goed aan om de strategische opties in kaart te brengen en mogelijk al actie te ondernemen. De werkelijkheid is vaak dat veel – vooral MKB – bedrijven niet de vaardigheden, bedrijfsmiddelen of risicobereidheid hebben om een strategie te formuleren en/of tot uitvoering te brengen. Maar bij elke mate van Brexit-onzekerheid zijn er meerdere strategische opties mogelijk die de bedrijfscontinuïteit kunnen waarborgen. De strategieën in relatie tot Brexit kunnen betrekking hebben op een groeistrategie, een defensieve strategie of een afbouwstrategie. Het is maar net hoe de verwevenheid is met het VK. Dat geeft enige duiding wat de mogelijke gevolgen zijn van een Brexit. Bij elke Brexit-intensiteit (van een lichte vorm van Brexit-onzekerheid tot en met de hoogste gradatie) hebben bedrijven verschillende strategische mogelijkheden.

Er zijn in het VK circa 1.500 bedrijven actief die een Nederlandse eigenaar hebben. Gezamenlijk genereren die circa GBP 40 miljard aan omzet op jaarbasis. Een veelvoud van dit aantal bedrijven heeft een intensieve handelsrelatie met het VK en staat daarmee bloot aan de grillen van de valutamarkten. De beweeglijkheid raakt echter niet alleen de bedrijven, want ook consumenten – in het VK en in Nederland – hebben hier last van.

Uit de analyse per sector komt naar voren dat de invloed van valuta’s voor bijna alle sectoren groot is. Bij bouw en real estate is de invloed per saldo neutraal, maar bij agrarisch, food en industrie is die beweeglijkheid van wezenlijk belang. Bij leisure en food raakt het vertrouwen van consumenten een gevoelige snaar, terwijl bij real estate vooral de investeringsbereidheid een issue is. De transportsector zal met name hinder ondervinden van handelsbelemmeringen waarbij douaneformaliteiten een vlucht zullen nemen.

De producten en diensten van agrarische bedrijven worden in het VK gewaardeerd en daarom doen bedrijven er goed aan om de bestaande relaties met de Britse partners te verstevigen. Dit geldt ook voor exporterende foodbedrijven. Maar om abrupte vraaguitval voor te zijn, kunnen bedrijven meer aandacht besteden aan scenarioplanning. In de bouwsector is het verschil in bouwregelgeving per land één van de barrières voor internationalisering. Monitoren van de veranderingen hierin bij de aanstaande Brexit is een eerste stap

Voor industriële ondernemers blijft het creëren van onderscheidend vermogen het belangrijkste wapen. Dit kan door de lock-in van klanten middels servitization: het aanbieden van slimme diensten. Voor leisure-ondernemers is het hebben van onderscheidend vermogen ook van groot belang. Hierdoor speelt de leisure-ondernemer zich internationaal in de kijker. Mocht onverhoopt blijken dat de Britse consument het laat afweten, dan kan worden onderzocht welke afzetmarkten de vraaguitval kunnen opvangen. In Nederland zijn ook veel retailbedrijven actief met exposure op het VK. Zij kunnen zich beschermen tegen de nadelige gevolgen van de Brexit via een heroriëntatie op het assortiment, de prijsstelling en eventuele uitbreiding naar een nieuwe afzetmarkt. Voor de transportondernemers zal de logistieke werkwijze zeker veranderen de komende tijd. Dit kan leiden tot vertragingen en hogere kosten. Het is dan ook zaak om vroegtijdig en vooral proactief met opdrachtgevers in gesprek te gaan hierover. De dienstensector heeft grote belangen in het VK. Zij laten zich niet belemmeren door Brexit en zetten hun groeistrategie in het VK door. Wat ook kan helpen bij het inschatten van de mogelijke gevolgen van Brexit is in gesprek gaan met collega-ondernemers en het uitwisselen van ervaringen met elkaar. Dat maakt de onzekere toekomst door Brexit wellicht iets transparanter.

Per saldo zal Brexit waarschijnlijk een ‘verlies-verlies’ situatie opleveren. Het VK zal economische schade oplopen en binnen de Europese Unie zal het netto-effect ook niet positief uitvallen. Dat is de algemene perceptie. Bedrijven – in welke sector dan ook – kunnen zich echter wel individueel voorbereiden om dit ‘verlies’ zoveel mogelijk te beperken. Daarvoor zijn verschillende strategische opties mogelijk. Vaak wordt bij het nadenken over strategie uitgegaan van voorspelbare toekomstige ontwikkelingen in de omgeving van een bedrijf. Dat maakt het nadenken over de post-Brexit omstandigheden moeilijk. Op basis van beperkte informatie moeten strategische beslissingen genomen worden. Een goede eerste stap is proactief in gesprek te gaan met klanten, leveranciers en ook collega ondernemers. Dat kan vaak verhelderend werken en helpt bij het nadenken over strategische mogelijkheden.