Madaster: bouwsteen voor circulaire economie

door: Petran van Heel

Om de materialen in gebouwen na demontage te recyclen of te hergebruiken, moet je wel weten hoeveel materiaal er is, en waar het in het gebouw zit. Daarvoor is er nu het Madaster, een nieuw online platform waarop de materiaalpaspoorten van gebouwen worden opgeslagen. Die materialenpaspoorten geven inzicht in de grondstoffen die in een project gebruikt zijn. ABN AMRO tekende vorige week op de Provada een partnerschap met Madaster.

Het Madaster is een idee uit de koker van architect en duurzaamheidspionier Thomas Rau. “Een nuttig materiaal verandert in afval, een proces waarbij het zijn identiteit kwijtraakt. En omgedraaid: een materiaal krijgt weer waarde als je weet wat het is en waar het zit.”

Kadaster van materialen

“Wat is afval? Dat is materiaal dat in de anonimiteit terecht is gekomen. Veel afval wordt verbrand, maar dat is eigenlijk een ‘crematorium voor grondstoffen’. Hoe kunnen we dat voorkomen? Door alles een identiteit te geven en dus te documenteren, een paspoort te geven. Vandaar het materialenpaspoort. Vervolgens moeten we de toegang tot de materiaalpaspoorten faciliteren, alsof het een bibliotheek is. Zo zijn we op een kadaster van materialen in vastgoed gekomen: Madaster. Een publiek platform voor de hele vastgoedwereld, noem het de Burgerlijke Stand voor materialen.”

Meer kans voor tweedehands

“Een materialenpaspoort van een gebouw laat zien welke materialen en grondstoffen bij de bouw zijn gebruikt en in welke hoeveelheden,” vertelt Petran van Heel, Sector Banker Bouw. “Daarnaast bevat het paspoort informatie over de kwaliteit van de materialen, hun afmeting en hun locatie. Dat maakt het terugwinnen en hergebruik van materialen bij de sloop of demontage een stuk handiger. Het materialenpaspoort is ook nuttig voor de eigenaar, het gebouw heeft als grondstoffenbank ook nog een waarde, zelfs als het technisch en functioneel verouderd is en rijp voor de sloop. Een sloopklaar gebouw wordt zo een opslagplaats en marktplaats voor nuttige materialen. En, als dat goed gedigitaliseerd en gedocumenteerd is, dan kan de ‘tweedehands’ input gebruikt worden voor ontwerp en bouw van nieuwe gebouwen. Tweedehands als nieuwe normaal.”

Toekomstig hergebruik

Door een materialenpaspoort kan toekomstig hergebruik van de materialen in een gebouw efficiënt worden ingepland. Ontwerpers, ontwikkelaars en bouwbedrijven kunnen in het Madaster gebruikte materialen vinden die passend zijn voor hun project, wanneer ze beschikbaar komen en wat de prijs is. Hoe groter het aanbod, hoe concurrerender de prijs. Daarbij telt bij groot aanbod een grotere kans dat een architect vindt wat hij zoekt. Madaster betekent dan ook een nieuw hoofdstuk in de transitie naar circulair bouwen.

Kennedy

Rau liet zich inspireren door de aankondiging van John F. Kennedy in 1962 dat er Amerikanen op de maan zouden landen. “Hij wist niet hoe, hij wist niet wanneer of wat het zou kosten. Maar hij wist: ‘We gaan het doen’.” Rau is nu op zoek naar 33 ‘Kennedy’s’ die ieder partner willen worden om de kern van het platform te realiseren. ABN AMRO heeft dit als een van de eerste partijen toegezegd. Met het partnerschap onderstrepen we onze ambities op het gebied van de circulaire economie. De 33 Kennedy’s maken de launch van Madaster mogelijk, eind september 2017 is het platform gereed.

Ontdekken en experimenteren

Egens Holleman zette als Manager Real Estate bij Facility Management zijn handtekening onder de overeenkomst met Madaster. “Het concept van Madaster is een waarborg voor hergebruik en goede waarderingen. Uiteindelijk is het doel om slimmer en duurzamer om te gaan met materialen, en dat is ook onze ambitie. Daarom moeten we ontdekken en experimenteren, en Madaster is een van dé kansrijke initiatieven.”

CIRCL

ABN AMRO gaat het materialenpaspoort ook gebruiken voor het eigen vastgoed. Het eerste object dat een materialenpaspoort krijgt is – niet geheel toevallig – CIRCL, het circulaire paviljoen van ABN AMRO dat deze zomer wordt opgeleverd. Het paviljoen is in ontwerp, bouw en exploitatie een proeftuin voor circulaire initiatieven en experimenten. Het materialenpaspoort dat we hiervoor opgezet hebben, is gemaakt met onze partners van de Architekten Cie, Rendemint en CAD&Company. Feitelijk is het een BIM viewer met zoveel mogelijk informatie per ondertdeel (zie afbeelding voor impressie).

2017-06-02 Madester2

“We gaan het concept van circulariteit nog breder inzetten in het beheer van onze gebouwen,” vertelt Egens. “Wij kijken bijvoorbeeld kritisch naar ons bouwafval en naar onze inrichting – hoe kun je daar circulair mee omgaan? En hoe is circulariteit vastgelegd in onze contracten met leveranciers? En hoe kunnen we dat elke keer beter doen. Om die mogelijkheden te verkennen hebben we onlangs een internationale pilot voor circulaire vloerafwerkingen georganiseerd. Samen met een aantal (toekomstige) leveranciers maken we de hele bedrijfsketen op het gebied van materiaal(her)gebruik inzichtelijk. Uiteindelijk werken we toe naar een structurele samenwerking met geselecteerde leveranciers, partnerships voorn onze projecten. Er valt nog een hoop te leren én te winnen.”

Circulaire kansen

Naast ons eigen vastgoed, biedt circulariteit ook kansen aan de commerciële kant. “Steeds meer van onze klanten zijn aan het pionieren op dit gebied ” aldus Petran. Denk aan een bedrijf als New Horizon, dat zich bezighoudt met urban mining: het verhandelen van materialen die bij het ‘oogsten’ van gebouwen vrijkomen. Deze tweedhands materialen hebben wij nu in een splinternieuw paviljoen.

Steeds meer opdrachtgevers en eigenaren/gebruikers realiseren zich dat circulaire economie een groeiende economie is. Steeds meer ondernemers zien kansen in die circulaire economie. Dat zijn niet alleen de start-ups en de grown-ups. Er ontstaat een keur aan nieuwe verdienmodellen, in alle sectoren. Zo zien we naast de ‘marktplaatsen voor gebouwdelen’ ook partijen die oude gebouwen inscannen en de onderdelen volledig 3D digitaal in kaart brengen zodat architecten ze zo uit het ‘digitale warenhuis’ kunnen halen. Er zijn ook meer en meer leveranciers die het eigendom van product (en grondstof) naar zich toe trekken, we zien een toenemende interesse in ‘product as a service’, ook in bouw en vastgoed”

Naast het delen van de kennis die we met onze eigen projecten opdoen, kunnen wij als bank ook kennis en partijen met elkaar verbinden. Daar hoort bij dat we nieuwe verdienmodellen herkennen en erkennen. Dat vraagt ook om een nieuwe kijk op financieren. Binnenkort publiceren we als ABN AMRO onze ideeën over stimulering van de Circulaire Economie en de kansen die dat voor uw sector biedt. Op die manier dragen wij bij aan een versnelling in de transitie naar de circulaire economie.