Prijs tropische grondstoffen onder druk

door: Nadia Menkveld

De prijs van grondstoffen zoals koffie, cacao en suiker ondervinden een neerwaartse druk. Koffie- en suikerprijzen worden beïnvloed door de politieke agenda’s van zowel exporteurs als importeurs. De val van de Braziliaanse reaal zorgde voor extra prijsdruk bij deze grondstoffen. Daarnaast hebben de verhoging van de importtarieven in China en het vervallen van het suikerquotum in de EU een drukkend effect op de suikerprijs. Voor cacao geldt dat het conflict tussen de muitende soldaten en de regering in Ivoorkust voor prijsonzekerheid zorgt.

De ICCO (International Cocoa Organization) heeft haar verwachtingen voor een wereldwijde surplus dit jaar nog verder naar boven bijgesteld. Ze verwachten dat het overschot aan cacao 120,000 ton meer gaat zijn dan in hun laatste raming. De hoge voorraden en een relatief goede mid-crop in Ghana en Ivoorkust is hier de oorzaak van. Dit geeft verdere druk op de prijzen, die sinds het begin van dit jaar al met 6% zijn gedaald. Maar een aantal factoren kunnen die druk naar beneden weerstand bieden. Allereerst is de prijs al flink gedaald: van meer dan USD 3.000/Mt medio 2016 naar onder de USD 2.000/Mt in juni dit jaar. Het overschot aan cacao is dus al deels ingeprijsd. Daarnaast spelen er een aantal grotere en kleinere kwesties die de prijzen positief kunnen beïnvloeden. Het nieuws dat een aantal belangrijke spelers uit Ivoorkust al een groter dan verwacht deel van hun toekomstige oogst hebben verkocht is daar één van. Daarnaast is er wederom swollen shoot disease opgedoken in Ghana. Dit virus, dat overgebracht wordt van plant naar plant door de graankever, kan de oogst negatief beïnvloeden. Circa 17% van de planten is besmet geraakt met dit virus. In buurland Ivoorkust vormt vooral de voortdurende politieke onrust een uitdaging. Het conflict tussen muitende soldaten en de regering duurt voort. De militairen zijn boos, omdat een beloofde bonus werd geschrapt. Het land verkeert in financiële moeilijkheden, onder meer door de lage cacaoprijs. Daarnaast zorgt de lage cacaoprijs ook voor problemen  bij de kleinere boeren. Die hebben -door de slechte opbrengsten- geen geld om te investeren in de middelen die nodig zijn om te zorgen voor een goede oogst in het volgende seizoen. Tenslotte speelt het weer nog een rol: de zware regens eind mei speelt sommige boeren nog steeds parten. Al met al zeker een aantal onzekerheden die de prijs juist omhoog kunnen stuwen, maar voor nu zijn de risico’s onvoldoende duidelijk om de prognose naar boven bij te stellen. Voor de korte termijn verwacht ABN AMRO een verdere daling van de cacaoprijs.

Door een tekort aan suiker de afgelopen twee jaar is de prijs van suiker lange tijd hoog geweest, maar na het hoogtepunt in het najaar van 2016 daalde de prijs scherp. Alleen in dit jaar is er al een kwart van de suikerprijs afgegaan.  De droogte in India zorgde voor een lagere productie wat resulteerde in een tekort aan suiker en daarmee ook hogere prijzen. Maar door gunstige weersomstandigheden belooft het nieuwe seizoen een stuk beter te worden.  Met name de productie in India zal door gunstig weer terugveren: de moesson zit India mee dit seizoen. De meteorologen verwachten namelijk een goede hoeveelheid regen; iets onder het lange termijn gemiddelde. Met het vooruitzicht van voldoende regen in India zijn de verwachtingen over de oogst positief. In dit scenario zal de druk op de prijzen toenemen.

Ook in Europa worden hogere volumes verwacht. De Europese Unie zal dit jaar – na 11 jaar-  het suikerquotum opheffen, waardoor boeren hun suikerproductie omhoog zullen schroeven. Voor Nederland geldt dat de boeren inmiddels 10% meer areaal in gebruik hebben genomen voor suikerbieten;  ten koste van tarwe. Voor de gehele EU ligt dit percentage hoger. Met een binnenlands verzadigde markt zal er meer suiker geëxporteerd worden. Hierbij  zullen de boeren uit de EU mogelijk moeten concurreren met boeren uit Oekraïne.  Dit land is het gelukt – mede dankzij de lage koers van de UAH- om in korte tijde een suikerspeler van belang te worden.  De toetreding van zowel de EU als Oekraïne op de wereldwijde suikermarkt zorgt voor extra concurrentie en prijsdruk.

De politiek speelt niet alleen een rol in de suikerproductie van de  EU. Aan de andere kant van de Noord Atlantische oceaan vinden de suikeronderhandelingen plaats tussen de Verenigde Staten (VS) en Mexico. Deze onderhandelingen worden gezien als  voorloper, maar ook als struikelblok voor de Noord Amerikaanse Vrijhandelovereenkomst (NAFTA), die onder Trump heropend zijn.  Suiker zou met behulp van subsidies goedkoop gedumpt worden in de VS, is de klacht van de VS.  Maar grote bedrijven, die afhankelijk zijn van suiker uit Mexico, vrezen dat suiker duurder wordt,  omdat de Noord Amerikaanse boeren niet voldoende verbouwen om in de totale behoefte van de voedingsmiddelenindustrie te voldoen.  Zij zijn dan ook niet akkoord met de voorlopige draft overeenkomst die is opgesteld tussen de twee landen.  Ook in China speelt politiek een rol in de suikermarkt. China is de op één na grootste suikerimporteur ter wereld en het land heeft besloten om de importtarieven op suiker drastisch te verhogen. Op deze manier hoopt China haar eigen suikerproducenten te beschermen tegen de lage prijzen uit andere landen.

Aan de consumptiekant zijn de verwachtingen stabiel. De consumptie van suiker in de EU zal wat terugvallen, maar in nagenoeg alle andere landen buiten de EU zal de consumptie van suiker waarschijnlijk stijgen.Met de huidige weersverwachtingen zal de oogst herstellen en de  stabiele consumptie ontstijgen. Met een verwachte wereldwijde suikersurplus zal de druk op de suikerprijs voorlopig aanhouden.

De prijs van koffie is dit jaar gedaald met 8%. De afgelopen weken speelde met name de Braziliaanse reaal een belangrijke rol in de daling van de koffieprijs.  De zwakkere munt zorgde ervoor dat de waarde van koffie in dollars afnam.  De Braziliaanse reaal staat onder druk door een groot omkoopschandaal dat nu ook president Tremer direct lijkt te raken.  Voor de komende periode verwacht ABN AMRO dat de Braziliaanse reaal onder druk blijft staan. Door het Lava Jato (Wasstraat) schandaal blijft het onrustig in Brazilië; nog geen jaar nadat de vorige president (Rousseff) werd afgezet.  Dit maakt het moeilijk voor Brazilië om stappen te maken in de hervorming van de economie. Dit is nodig omdat het overheidstekort optelde tot 9% van het BBP in 2016 en de schuld gestegen is tot 70% van het BBP.  Nu het erop lijkt dat de hervorming onderbroken worden door het corruptieschandaal, kan dit gevolgen hebben voor de economische groei en de stabiliteit van het land.  ABN AMRO verwacht nog wel een groei van 1% voor de Braziliaanse economie in 2017, maar de neerwaartse risico’s zijn toegenomen. De Braziliaanse reaal blijft dus onder druk staan.

Voor koffie betekent dit dat druk op de prijzen zal aanhouden. Dan speelt tot slot ook nog mee dat er in 2018 een grote  Braziliaanse oogst verwacht wordt, die door de markt al ingeprijsd wordt.  Dit jaar zitten we in een off-seizoen:  na een goed oogstjaar moeten de planten zich herstellen en dragen ze minder koffiebonen. Maar ook dit jaar lijkt de oogst  goed uit te vallen;  het aanbod neemt dus toe  Maar ook de vraag naar koffie groeit en die zou boven de productie van koffie uit kunnen stijgen. Voor de korte termijn verwacht ABN AMRO een zijwaartse beweging van de prijs, maar voor de langere termijn verwacht ABN AMRO, door een hoge consumptie, een stijging van de koffieprijs.