Macro Weekly – Gezond verstand is hard nodig

door: Han de Jong

  • Artikel 50-brief voor Brexit is overhandigd
  • Inflatie in eurozone zwakt weer af
  • Opwaartse trend Amerikaanse inflatie houdt aan
  • Meeste vertrouwensindicatoren stijgen verder
Macro-Weekly-3-april.pdf (80 KB)
Download

De Britse premier Theresa May heeft de Brexit officieel in gang gezet met de ondertekening van de brief waarin het Verenigd Koninkrijk een beroep doet op artikel 50 van het EU-verdrag. Het beloven interessante tijden te worden, maar hoe goed hebben beide partijen zich eigenlijk voorbereid? Het is duidelijk in ieders belang dat de onderhandelingen zo soepel mogelijk verlopen en dat er redelijke afspraken worden gemaakt. Ik voorzie echter aan beide zijden te veel emoties om snel tot een redelijk akkoord te komen.

Als een bevredigend onderhandelingsresultaat uitblijft, kan dit volgens de Britse premier nadelig uitpakken voor de samenwerking op het gebied van veiligheid. Dit soort opmerkingen is niet bevorderlijk voor een goed verloop van het proces. De insteek die de EU lijkt te hebben gekozen, namelijk dat er eerst een akkoord moet komen over het bedrag dat het Verenigd Koninkrijk moet betalen voor toekomstige verplichtingen, is dat evenmin. Opmerkingen over een eindafrekening van rond de EUR 50 miljard dragen allesbehalve bij aan een constructieve sfeer. En wat te denken van de uitlating van Donald Tusk, die ik op de radio hoorde zeggen dat de EU het VK niet wil straffen, omdat de Brexit al straf genoeg is? Ook dat is verre van handig in deze fase.

De emoties onder controle krijgen

Deze blijken van emotie doen me denken aan een vechtscheiding. De echtelieden liggen al een tijdje met elkaar overhoop en het servies en de meubelen zijn niet ongeschonden uit de strijd gekomen. Het stel heeft eindelijk besloten uit elkaar te gaan. Allebei maken ze vervolgens aanspraak op een deel van de gezamenlijke bezittingen (en schulden): ‘Ik blijf hier wonen, jij moet maar verhuizen.’ Het is niet waarschijnlijk dat er in een dergelijk klimaat verstandige afspraken kunnen worden gemaakt. Mijn advies aan de onderhandelaars luidt dan ook dat zij psychologen, vertrouwenspersonen en mediators moeten inschakelen in plaats van hun oor alleen te luisteren te leggen bij economen en juristen. Hoe eerder de onderhandelingen van de ergste emoties worden ontdaan, hoe beter.

Ik was een paar dagen geleden in het VK en heb daar met verschillende groepen collega’s en klanten gesproken. Natuurlijk verwacht men van een econoom dat die iets over Brexit zegt. De economische gevolgen zijn uiterst onvoorspelbaar. We weten niet hoe de toekomstige relatie tussen het VK en de EU eruit gaat zien en welk beleid de Britse regering gaat voeren. Om de luisteraars mijn verhaal in perspectief te laten plaatsen, leek het mij goed open kaart te spelen en vertelde ik hen dat ik een overtuigd Europeaan en zelfs voorstander van een federaal Europa ben. Toen ik dat zei, zag ik sommige mensen wanhopig hun ogen sluiten. Een reactie die laat zien hoe diep de emoties zitten.

We kunnen de schade beperkt houden

Afhankelijk van de nieuwe relatie tussen het VK en de EU wordt Brexit een goed voorbeeld van wat economen economische desintegratie noemen. En economische desintegratie is schadelijk, zo eenvoudig is dat. Ik denk dan ook in de eerste plaats dat de Brexit voor beide partijen nadelig is. Maar dat is nog maar het begin. Met goede handelsafspraken en het juiste beleid kan de schade worden beperkt. Bovendien draait het bij de Brexit niet alleen, en misschien wel niet hoofdzakelijk, om de economie. Het draait ook om de politiek en soms moet er voor het bereiken van politieke doelen een economische prijs worden betaald.

Ik verwacht tamelijk moeizame onderhandelingen, zeker in de het begin. Echte vooruitgang wordt pas mogelijk wanneer de onderhandelaars hun emoties onder controle krijgen. Wordt vervolgd…

Inflatiecijfers eurozone steun in de rug voor de duiven

De inflatie in de eurozone is sterk gedaald, van 2,0% j-o-j in februari naar 1,5% j-o-j in maart. Dat was te verwachten en komt vooral op het conto van de olieprijzen. De kerninflatie is echter in februari ook gedaald, van 0,9% naar 0,7%. Uit de cijfers blijkt dat de inflatiedruk in de eurozone nog altijd zeer gering is en dat aanhoudende, forse economische groei nodig is om het capaciteitsoverschot in de economie te verkleinen. De ECB heeft zich voorgenomen het lopende programma van kwantitatieve verruiming tot eind dit jaar voort te zetten. Het is op dit moment onderwerp van discussie of de ECB misschien van koers moet veranderen en eerder moet stoppen. De inflatiecijfers van maart zijn niet gunstig voor de haviken en verschaffen de duiven nieuw bewijs dat het nog veel te vroeg is om de monetaire stimulering te verlagen. Bovendien is de ECB toch al van plan om vanaf april haar maandelijkse aankopen te verminderen.

De meeste vertrouwensindicatoren zijn hoger, maar opnieuw niet allemaal

Ik heb onlangs uitgebreid geschreven over de wereldwijd hoge stand van de vertrouwensindices. En dat doe ik vandaag weer, want er zijn de afgelopen week weinig ‘harde’ cijfers uitgekomen. Het vertrouwen kan niet eindeloos blijven stijgen. Zelfs zonder een flinke groeivertraging vlakken deze indices op een bepaald moment af of beginnen ze te dalen. De oogst van de laatste week is hoofdzakelijk gunstig, al zijn enkele indicatoren niet verder gestegen. De ESI (de barometer van het economisch sentiment in de eurozone) is in maart een fractie gedaald, van 108,0 naar 107,9 punten. Volgens mij kunnen we constateren dat deze indicator afvlakt, want hij is al vier maanden min of meer stabiel. Enkele andere vertrouwensindices in Europa zijn juist verder gestegen, zoals de Duitse Ifo, die opliep van 111,1 in februari naar 112,3 in maart en daarmee de hoogste stand sinds 2011 bereikte. Ook in de Nederlandse maakindustrie is het vertrouwen in maart gegroeid, van 7,8 naar 8,0 punten, de hoogste stand sinds begin 2008.

De reeks Chinese PMI’s is in maart licht gestegen: die voor de verwerkende industrie van 51,6 naar 51,8 en die voor de dienstensector van 54,2 naar 55,1.

Volgens de Amerikaanse Conference Board is het consumentenvertrouwen in maart opgelopen naar het hoogste niveau in zestien jaar. Dit sluit niet goed aan bij de inkomenscijfers, die in februari met slechts 0,1% m-o-m zijn gestegen. Maar de consument heeft er blijkbaar voor gekozen zijn spaargeld aan te spreken en heeft 0,4% m-o-m meer besteed.

De regionale vertrouwensindices schetsen een wisselend beeld: in de regio Dallas daalde deze licht, maar in de regio Richmond steeg deze en ook de gezaghebbender Chicago PMI verbeterde licht, van 57,4 in februari naar 57,7 in maart.

De inflatie in de VS is opnieuw toegenomen. De PCE-index, de favoriete inflatiemaatstaf van de Fed, was in februari met 2,1% j-o-j het hoogst sinds 2012. De kerninflatie was in februari met 1,8% j-o-j gelijk aan januari. Uit deze cijfers blijkt dat de inflatiedruk iets oploopt. Niets om je zorgen over te maken, maar wel iets om in de gaten te houden.

Voet bij stuk

Ik zie geen reden mijn mening bij te stellen dat de wereldeconomie aan vaart wint: dit blijkt duidelijk uit de vertrouwensindices, al blijven de harde cijfers nog achter, maar ook deze gaan stijgen. Verder denk ik nog steeds dat de inflatie, vooral in de VS, zal oplopen, zij het niet in een verontrustend tempo.