Smart City II: interview met Reinoud Lyppens van LEDsEnable

door: David Kemps , Bart Banning , Petran van Heel

Samen bouwen aan een Smart City

Wat vraagt de stad van de toekomst eigenlijk van ons? Hoe kunnen we samen aan een Smart City bouwen? Op die vraag zoomen we dieper in, vanuit de sectoren Transport & Logistiek, Bouw en Industrie. En we hebben een aantal antwoorden proberen te vertalen naar de uitdagingen voor uw bedrijf. Dat doen we in een drieluik bestaande uit:

  1. Een inleiding met een theoretisch kader rond de drijfveren voor verstedelijking en de uitdagingen voor de steden van de toekomst
  2. Drie interviews met voorlopers op het gebied van Smart Cities, afkomstig uit de sectoren Transport & Logistiek, Bouw en Industrie, namelijk Reinoud Lyppens van LEDsEnable, Carolien Gehrels van Arcadis en Walther Ploos van Amstel van de Hogeschool van Amsterdam.
  3. Een afsluiting met een beschouwing op de rol die de drie bovengenoemde sectoren kunnen spelen bij het ontwikkelen van een Smart City. Deze beschouwing is gebaseerd op een vijftal interviews met Nico Anten en René Postulart (Connekt), Berry Vetjens (TNO), Hamit Karakus (Platform 31) en Kees Jansen (stadsfilosoof).

Reinoud Lyppens Smart CityReinoud Lyppens, directeur LEDsEnable

‘Als overheid de kaders zet voor Smart City, dan kunnen marktpartijen uitvoering doen’

‘Overstappen op kwalitatief hoogwaardige duurzame LED-verlichting levert besparingen op en is minder moeilijk dan het lijkt. We kunnen voor de meeste organisaties in de publieke en private sector de investeringsdrempel wegnemen’, zegt Reinoud Lyppens, directeur van LEDsEnable. De besparingen zijn uit te drukken in euro’s, maar ook in onderhoud (minder ‘gedoe’), lichtvervuiling, chemisch afval (kwik in TL-buizen), kilowatturen en dus in CO2-uitstoot. Met dank aan de technologische revolutie zijn met verlichting steeds slimmere dingen te doen. Lyppens: ‘Neem de  chemische industrie waar de verlichting vaak de hele nacht aanstaat, terwijl er maar op een enkele plek even licht nodig is. In die sector doen we met LED-verlichting een baanbrekend project op Chemelot, het oude DSM-terrein in Geleen.’ Ook in een Smart City biedt slimme verlichting veel nieuwe mogelijkheden.

LEDsEnable levert light as a service. De klant huurt licht, middels operational lease, en wordt daarmee ontzorgd, zegt Lyppens. Operational lease verschilt wezenlijk van financial lease en huurkoop, waarbij de klant de verlichting afneemt in combinatie met een lening. LEDsEnable financiert de aanschaf, installatie en onderhoud van de LED-verlichting en garandeert de klant voldoende licht tijdens de gehele looptijd van het contract. Lyppens merkt tijdens zijn gesprekken met potentiële klanten dat private partijen eerder geneigd zijn met hem in zee te gaan dan publieke organisaties. In het bedrijfsleven kunnen ze, vindt Lyppens, sneller schakelen en voelen ze, eerder dan overheden, de financiële en duurzame prikkels. ´Dat komt denk ik omdat overheden vaak gebonden zijn aan aanbestedingstrajecten en de besluitvorming er complexer is.´

‘Op Chemelot vervangen we voor Sitech bij zeventien fabrieken de conventionele verlichting door state of the art LED-verlichting en garanderen we de komende vijftien jaar optimale verlichting. Het doel: alleen verlichten waar nodig, en dus zoveel mogelijk de fabrieken in het donker zetten. Zo reduceren we de lichtvervuiling maximaal en bereiken we een CO2-reductie van 80% tot 90%. De armaturen zijn draadloos aan te sturen, individueel en per groep. Omdat die armaturen ook automatisch op daglicht reageren, brandt geen enkele lamp overbodig. De huidige TL-verlichting staat vaak dag en nacht aan. Zonder slimme aansturing van de LED-verlichting zou de besparing 20% lager uitkomen. Voor bedrijven die de voorkeur geven aan investeringen in de core business en niet snel een grote investering in verlichting zullen doen, kan onze operational lease constructie een interessante optie zijn. De lease- en stroomkosten liggen lager dan de total cost of ownership van de conventionele verlichting, waardoor bedrijven vanaf dag één gaan besparen.’

Smart City LedsEnable

‘De zenders in de armaturen op Chemelot gaan de verbruiksdata rechtstreeks aan ons doorgeven, waardoor we straks heel exact per armatuur de besparingen en de resterende levensduur kunnen becijferen. Die cijfers zijn weer mooi materiaal om de klanten te laten zien dat onze business case klopt. De fabrieken zijn tevreden over het LED-licht. De enige klacht: er moet meer worden schoongemaakt, – door het verbeterde licht zien ze nu elk vuiltje.’

Wie zou de voortrekker van Smart City moeten zijn?

‘De overheid moet voor heldere doelstellingen met bijpassend beleid en spelregels zorgen. De marktpartijen kunnen deze oppakken. Kijkend naar mijn sector zou ik overheden en de politiek willen adviseren: Durf groot te denken in wat je nodig hebt. Stel de juiste vragen. Schrijf aanbestedingen van openbare verlichting in de binnensteden als volgt uit: tegen maximaal déze kosten en dít verbruik wil ik twintig jaar zoveel lumen licht en dit zijn de eisen en voorwaarden. Vraag de leverancier om een dienst, niet om een product. Want je wilt licht hebben, het liefst licht dat de straat verlicht en niet het hele firmament. Waarom zou je eigenaar van lampen willen zijn? Kijk naar de total cost of ownership, dus inclusief vervangingskosten en efficiëntie. Vervang niet lampje voor lampje, waardoor je tienduizend verschillende armaturen in voorraad moet hebben, maar pak het groot aan. Als je alles in één keer vervangt, word je veel efficiënter, dan hoef je maar enkele typen lampen op voorraad te houden.’

Zouden lantaarnpalen smart moeten worden?

‘Openbare verlichting kan al smart door dag-nacht regulatie en sensoren. Vervolgens moet je goed nadenken wat er verder nodig is, want alles kan: lantaarnpalen kunnen een free wifi netwerk over de stad leggen, maar heeft al niet iedereen zo ongeveer overal internet? Lantaarnpalen combineren met oplaadpalen voor elektrische auto’s is zeker een goede optie voor het straatbeeld, mits dit technisch logisch is om te doen. Ook hier geldt de vraag voor de overheid: wat is het grotere plaatje, wat is je doel?’

Waar het concept Smart City en LED-verlichting elkaar kunnen ontmoeten is Urban Farming: het telen van consumptiegewassen in voormalige kantoorgebouwen, door speciale LED-lampen met precies het lichtspectrum dat planten bij hun fotosynthese gebruiken. Heeft u daar al eens vragen van klanten over gehad?

‘We hebben met LEDsEnable voor één klant een Urban Farming proefproject gefaciliteerd. Ik ben een financieel specialist, dus wil antwoord op de vraag: kan de klant straks voldoende product telen om de huur van zijn licht te kunnen betalen? Urban Farming is een vak apart, de juiste LED-lamp hangt af van wat je gaat telen. Als het proefproject een succes is, dat valt nu nog niet te zeggen, dan krijgen we er misschien een leuke markt bij. Voor eigenaren van leegstaande kantoren kan Urban Farming dan interessant zijn, want daardoor komen er wellicht méér partijen die met het vastgoed commercieel interessante dingen kunnen doen. En ben je niet meer alleen afhankelijk van huurders die kantoorruimte zoeken.’