Argentinië Focus – Betere tijden op komst

door: Marijke Zewuster

  • Groei trekt in de loop van het jaar sterk aan
  • Export blijft belangrijkste groeimotor, maar consumptie trekt ook aan
  • Inflatie daalt maar blijft voorlopig zorgwekkend hoog
  • Stringent economisch beleid blijft daarom noodzakelijk
  • Kredietbeoordelingen voorzichtig verbeterd
170324-Argentinië-Focus.pdf (89 KB)
Download

President Macri brengt staatsbezoek aan Nederland

Begin volgende week brengt president Macri van Argentinië een officieel staatsbezoek aan Nederland. Nederland behoort tot de top tien van belangrijkste exportlanden van Argentinië en is daarnaast ook een belangrijke investeerder. Tijd voor een korte terugblik en een beschouwing over de recente economische ontwikkelingen en vooruitzichten. Een jaar na het aantreden van de centrumrechtse regering onder leiding van President Macri begint de economie langzaam uit het dal te klimmen, waar het zich de laatste vijf jaar in bevond. De bodem van de recessie lijkt inmiddels bereikt en naar verwachting zal de groei in de loop van de eerste helft van 2017 aanzienlijk versnellen.

Onorthodox beleid en ongunstig mondiaal klimaat zorgden voor diepe crisis

De nipte verkiezingsoverwinning van Macri in december 2015 maakte een einde aan twaalf jaar van regeringen onder leiding van de linkse vleugel van de peronistische partij, eerst met Nestor Kirchner aan het hoofd, later opgevolgd door zijn vrouw Cristina Fernandez. Met name de laatste vier jaren verliepen desastreus. Zo resulteerden maatregelen die waren bedoeld om de eigen economie te beschermen in schaarste aan alles. Valutarestricties zorgden voor een omvangrijke zwarte markt en het verder oplopen van de al torenhoge inflatie. Dit werd verergerd door een daling van de grondstofprijzen en de economische neergang van belangrijkste handelspartner Brazilië. Bovendien worstelde het land nog steeds met schuldeisers die niet akkoord waren gegaan met een eerdere schuldkwijtscheldings-overeenkomst in 2005 en 2010. Hierdoor zagen de kredietbeoordelaars het land als wanbetaler en was de toegang tot de internationale kapitaalmarkt afgesneden.

Maatregelen van Macri verergerden crisis in eerste instantie

Onder leiding van Macri ging de regering het afgelopen jaar voortvarend van start om veel van de marktverstorende maatregelen terug te draaien. De peso werd eerst fors gedevalueerd, de meeste kapitaalcontroles werden in stappen afgeschaft en de wisselkoers werd uiteindelijk vrijgegeven. De centrale bank kreeg weer haar onafhankelijke positie terug en het statistisch bureau (INDEC) werd volledig vernieuwd en werkt hard aan het weer betrouwbaar maken van inflatie- en groeicijfers. Verder werden de subsidies op gas, water en elektra verlaagd of afgeschaft en handelsrestricties verminderd. Niet alleen heffingen op een breed scala aan exportproducten werden beëindigd of verlaagd. Onlangs werd aangekondigd dat een importheffing van 35% op ICT-eindproducten voorlopig afgeschaft zal worden, evenals een tarief van 12% op ICT onderdelen. Deze maatregelen waren nodig om de noodlijdende economie op de rails te krijgen. Toch zwengelden ze in eerste instantie de inflatie verder aan en hadden ze een enorm drukkend effect op de particuliere consumptie en de overheidsbestedingen en daarmee op de groei.

Kredietbeoordeling verbetert dankzij akkoord met de hold-outs

Belangrijk was ook het akkoord met de zogenaamde hold-outs. Dit zijn hedgefonds die schuld bezaten van obligatiehouders die niet akkoord waren gegaan met de schuldreductie-overeenkomst die Argentinië in 2005 en 2010 sloot met het merendeel van de schuldeisers. Dit akkoord was cruciaal voor een herstel van de relaties met de internationale crediteuren en zorgde voor een eerste voorzichtige verbetering van de kredietbeoordelingen. Fitch voerde in mei 2016 de sterkste verbetering door en verhoogde de rating van RD naar B. S&P en Moody’s hielden het voorlopig bij een verhoging met één stap naar respectievelijk B3 en B-. Voor een verdere verbetering van de kredietbeoordeling is het noodzakelijk dat het beleid zich ook daadwerkelijk vertaalt in een sterke daling van de inflatie en een aanzienlijke verbetering van de overheidsfinanciën. De inflatie ligt nog ruim boven de 20% en het overheidstekort bedroeg in 2016 volgens schatting van de EIU 4,5%.

Economisch tij inmiddels ten goede gekeerd

Deze week gepubliceerde economische groeicijfers laten zien dat Argentinië een kwartaal eerder dan gedacht de recessie achter zich heeft gelaten. De groei voor het derde kwartaal werd namelijk bijgesteld van -0,2% k-o-k, naar +0,1%. In het vierde kwartaal nam de groei toe tot 0,5% k-o-k. Kijken we naar de groei in vergelijking met een jaar eerder, dan is weliswaar het dieptepunt bereikt, maar is de economie nog niet uit de rode cijfers. Na een daling van 3,7% j-o-j in zowel het tweede als derde kwartaal, bedroeg de afname 2,1% j-o-j in het vierde kwartaal en kwam de krimp over heel 2016 uit op -2,2%. Kijken we naar de bestedingscomponenten dan waren in 2016 de particuliere consumptie met een daling van 1,3% en de investeringen met 5,4% de belangrijkste oorzaak van de krimp. De export nam daarentegen toe met 4,3%. Dit was de eerste groei in vier jaar, maar omdat de import sterker toenam, was per saldo de bijdrage van de externe sector aan de groei negatief.

Groei zal in loop van het jaar sterk aantrekken

In 2017 zal de export verder aan kracht winnen als belangrijkste groeimotor, geholpen door een aantrekkende mondiale groei, iets gunstiger grondstofprijzen en een dankzij de zwakkere munt verbeterde concurrentiepositie. Met name het herstel in buurland Brazilië, met een aandeel van circa 25% verreweg de belangrijkste handelspartner van Argentinië, speelt hierbij een rol. Maar ook de groeiversnelling in de VS en de eurozone en een aantrekkende importvraag uit China zijn belangrijk. Het herstel in Brazilië is met name gunstig voor de auto-industrie, terwijl de agrarische export (vooral soja) het moet hebben van een aantrekkende vraag in de eurozone en China. Door de gunstiger ontwikkeling in zowel de belangrijke agrarische sector als de verwerkende industrie zal ook de werkgelegenheid toenemen. Samen met een iets afnemende inflatie zal hierdoor na een jaar van krimp de particuliere bestedingen weer kunnen toenemen, later in het jaar gevolgd door een eerste voorzichtig herstel van de investeringen.

Inflatie daalt maar blijft zorgwekkend hoog

Terwijl in de regeringsperiode Kirchner-Fernandez de inflatie werd aangewakkerd door allerlei marktverstorende maatregelen, zorgde de afschaffing hiervan in eerste instantie voor een nog verdere stijging van de prijzen. Met name het afschaffen van subsidies, in combinatie met de forse depreciatie van de munt, wakkerde de inflatie aan. Goede nationale inflatiecijfers ontbreken nog, maar de inflatie in Buenos Aires liep op van 27% eind 2015 tot 47% midden 2016. Sinds de tweede helft van 2016 neemt de inflatie weer iets af om februari 2017 uit te komen op 36%.

Ontwikkeling olie- en gassector mogelijk katalysator groei langere termijn

Hoewel Argentinië beschikt over omvangrijke reserves (schalie)olie en gas, is het land nog altijd een netto energie-importeur. Buitenlandse investeerders waren lange tijd terughoudend om te investeren. Natuurlijk speelt de olie- en gasprijs hierbij een rol, maar ook angst voor overheidsinterventies, die in het niet al te verre verleden veelvuldig voorkwamen. De overeenstemming die onlangs is bereikt tussen een aantal buitenlandse oliemaatschappijen (o.a YPF, Chevron, Shell), de overheid en vakbonden over de ontwikkeling van het zogenaamde Vaca Muerta veld, kan hier de komende jaren wel eens verandering in brengen. Zo heeft de overheid zich onder andere gecommitteerd aan het voorlopig vasthouden aan een gunstige minimumprijs waartegen het gas wordt afgenomen. Ook zullen zowel de lokale overheden als de nationale overheid de belastingen niet verhogen en geld vrijmaken voor verbetering van de infrastructuur. De vakbonden hebben ingestemd met flexibele arbeidsvoorwaarden; de oliemaatschappijen hebben toegezegd de komende jaren aanzienlijk te investeren in de ontwikkeling van de velden. Mocht dit een succes zijn, dan kan het niet alleen een belangrijke stimulans geven aan de ontwikkeling van de energiesector, maar zou de deal ook wel eens als voorbeeld kunnen dienen voor andere sectoren.

Sociale onrust houdt aan in aanloop naar tussentijdse parlementsverkiezingen

Voorlopig lijkt dit echter nog niet het geval. Het afschaffen van subsidies en het verhogen van nutsprijzen heeft de populariteit van de regering van Macri geen goed gedaan. Zijn populariteit is tot onder de 50% gedaald en er zijn vaak protesten tegen zijn beleid. Zo staken onderwijzers al weken voor meer loon en heeft de grootste vakbond opgeroepen tot een nationale staking op 6 april. De gebruikelijke tussentijdse parlementsverkiezingen die in oktober 2017 plaatsvinden, zijn dan ook een belangrijke test case voor het regeringsmandaat in de daarop volgende laatste twee jaar. Al met al wordt het een uitdagend jaar voor Argentinië.