Aanvoer van ertsen vaak onder hoogspanning

door: Casper Burgering

Bij de analyse van toekomstige prijzen houd ik altijd met drie pijlers rekening. De eerste is mijns inziens de meest relevante. Het gaat hier om de fundamentele trends. Denk hierbij aan de vraag-aanbodbalans (met name in China), voorraden en de bedrijfsactiviteit bij eindgebruikers (bouw, automotive, industrie). Ook de conjuncturele bewegingen mag ik niet missen. Hier gaat het over de economische groei en ontwikkelingen in China, de VS en Europa, het monetair beleid van overheden en het sentiment van investeerders. Maar dan zijn we er nog niet; ook trends in valutamarkten, aandelenmarkten en de olie- en goudprijs geven de metaalprijzen richting. Het biedt mij allemaal enige houvast, maar dan nog blijft de onzekerheid hoog. Want vaak hebben ook andere dan economische of fundamentele factoren vat op metaalmarkten. Het betreft in veel gevallen aanbodschokken, wat kan leiden tot een force majeure. Daarmee geeft de mijnbouwer aan dat door buitengewone omstandigheden aan gemaakte contractuele afspraken rondom de leveringen van ertsen niet kan worden voldaan. Dit kan enerzijds betrekking hebben op Man-made incidenten zoals oorlog, revoluties, terrorisme, opstanden en stakingen. Anderzijds hebben ook zogenaamde Acts of God impact, zoals het weer en natuurrampen.

Man-made: stakingen

De Escondida mijn in Chili is de grootste kopermijn ter wereld. Deze mijn – onder andere eigendom van BHP Billiton en Rio Tinto – heeft een aandeel van circa 10% in de totale aanbod van koperertsen. Er werken in de hele mijn meer dan 10.000 mensen om jaarlijks circa 1.000 Mton koperertsen uit de grond te halen. In februari dit jaar staakten 2.500 werknemers van BHP Billiton voor betere arbeidsomstandigheden. De impact van deze staking op de marktbalans is groot. Naast de afname van het aanbod van koperertsen – en daarmee ook het aanbod in de geraffineerde markt daalt – kan de impact van deze staking op de lange termijn doorwerken. De kans op precedentwerking is groot en andere arbeidscontracten zullen voor minimaal dezelfde voorwaarden gaan. Hierover wordt later in het jaar onderhandeld en dat heeft doorgaans een prijsopdrijvend effect.

Acts of God: overstromingen en hittegolven

Hevige regenval kan voor onderbrekingen zorgen in de mijnbouw. Het leidt mogelijk tot overstromingen, mijnen lopen onder water en landverschuivingen frustreren logistieke netwerken. Hittegolven hebben op hun beurt de potentie om het aanbod van elektriciteit te verstoren en daarmee de delving van ertsen stil te leggen. De aanbodverstoringen zijn hierdoor groot en het heeft vaak een prijsopdrijvend effect. En het vervelende is dat dit natuurgeweld vaak te vinden is in grondstofrijke regio’s, zoals Australië, Peru en Chili. Halverwege maart heeft hevige regenval in Peru een overstroming veroorzaakt, waardoor alle (spoor)wegen onbegaanbaar werden en de aanvoer van ertsen werd stilgelegd. De verwachting is dat de regenval tot en met april zal aanhouden. Soms kun je ook de klok erop gelijk zetten. Zo heeft Australië van november tot april te maken met de zogenaamde wet season, wat gepaard gaat met zeer hoge temperaturen en veel (heel veel) regen. Dit jaar was het weer raak in Australië. Een hittegolf legde het dagelijks leven en ook de mijnbouw grotendeels plat, met oplopende prijzen voor industriële metalen tot gevolg.