Energiemonitor december – OPEC verlaagt productie, maar overtuigt niet

door: Hans van Cleef

  • Olieprijzen stegen snel, maar bleven binnen de neutrale bandbreedte
  • Uitkomst OPEC-vergadering: 1,2 mv/d verlaging door OPEC, 0,6 mv/d door niet-OPEC
  • Lange-termijnverwachting onzeker; OPEC en niet-OPEC moeten zich eerst aan hun afspraken houden
011216_Energiemonitor-dec-NL.pdf (316 KB)
Download

Olieprijs schoot omhoog

Olieprijzen stegen met meer dan 8% nadat de OPEC het akkoord bevestigde om de olieproductie met 1,2 miljoen vaten per dag (mv/d) te verlagen. Niet-OPEC-producenten zullen de productie met nog eens 600 duizend vaten per dag (kv/d) verlagen. De helft hiervan zal voor rekening komen van Rusland. Als gevolg van dit akkoord steeg de Brent olieprijs tot ruim boven de USD 52/vat en ook West Texas Intermediate (WTI) vond veel steun (USD 50/vat). Ondanks dit akkoord om de productie voor het eerst sinds 2008 weer te verlagen om de prijs positief te beïnvloeden, bleef de olieprijs in de neutrale bandbreedte van USD 45,00-53,50/vat. Uiteindelijk leverde de OPEC datgene wat door de markt al werd verwacht, maar ze kon vooralsnog niet echt overtuigen.

In haar openingsverklaring gaf de OPEC aan dat zij de markt al richting een betere balans tussen vraag en aanbod ziet bewegen. De productie door niet-OPEC-landen is aanzienlijk onder druk gekomen als gevolg van de lage olieprijs. Voor 2017 wordt slechts een matig herstel verwacht. De mondiale vraag naar olie zal naar verwachting het huidige groeipatroon van +1,2 mv/d aanhouden in 2017. Een belangrijke onzekerheid is de enorme olievoorraad die inmiddels wereldwijd is opgebouwd. Deze is hoger dan het vijfjaars gemiddelde. Om dus een blijvend positief effect op de olieprijs te genereren, is het noodzakelijk dat de olievoorraden afnemen. De OPEC gaf aan dat het marktsentiment vooral bepaald wordt door korte-termijn bewegingen. Zowel olieproducenten als –consumenten dienen echter ook het beeld op middellange en lange termijn in ogenschouw te nemen. Wat dat betreft verwacht de OPEC dat de oliemarkt nog steeds een groeimarkt is. De mondiale vraag naar olie zal verder stijgen naar 109 mv/d in 2040, oftewel 16 mv/d meer dan vandaag. Om aan deze toekomstige vraag te kunnen voldoen, is het noodzakelijk dat er aanzienlijke investeringen plaatsvinden in de sector om toekomstige tekorten te voorkomen.

Het akkoord

De OPEC zal de productie met 1,2 mv/d verlagen, zoals eerder dit jaar in Algerije al werd aangekondigd. Het lidmaatschap van Indonesië zal worden opgeschort; Indonesië is momenteel namelijk netto-importeur van olie. Het deel dat zij aan productie had moeten inleveren, zal worden verdeeld onder de overige OPEC-leden. Saudi-Arabië zal het leeuwendeel van de productieverlaging voor haar rekening nemen: zo’n 500.000 vaten per dag (kv/d). Dit wordt gevolgd door Irak (-210 kv/d), VAE (-139 kv/d) en Koeweit (-131 kv/d). Iran mag de productie slechts marginaal verder opvoeren (+90 kv/d); dat opvoeren is toegestaan om ruimte te bieden aan het herstel dat ingezet werd na het afschaffen van de economische sancties. Niet-OPEC-landen zullen naar verwachting de productie verlagen met 600 kv/d. Van deze landen zal Rusland haar productie met 300 kv/d verlagen. De overige 300 kv/d moeten nog verdeeld worden onder andere olieproducenten die niet tot de OPEC behoren. De precieze invulling wordt verwacht tijdens een volgend OPEC/niet-OPEC-landen overleg komende week in Moskou.

De belangrijkste vraag blijft in hoeverre OPEC en Rusland zich daadwerkelijk gaan houden aan de afspraken door de productie in januari ook echt te verlagen. Het verleden leert dat OPEC-leden zich regelmatig niet aan hun eigen afspraken houden. Verder lijkt Rusland vooral te kunnen profiteren van hogere olieprijzen terwijl zij haar productie rond het huidige recordniveau probeert te houden. De Russische economie staat er niet best voor als gevolg van de lage olieprijs en de internationale sancties tegen het land.

De markt had al een groot deel van de in september aangekondigde productieverlaging in de olieprijs verwerkt. Toch steeg de olieprijs aanzienlijk nu dit akkoord andermaal werd bevestigd. Desalniettemin was de OPEC niet in staat de markt echt te overtuigen en daarom bleven de olieprijzen onder het niveau wat werd behaald na de initiële aankondiging. Dit akkoord was een bevestiging van wat we al wisten en bracht in dat opzicht weinig nieuws. Als gevolg daarvan verwachten wij dat de olieprijs zich de komende weken binnen een relatief smalle bandbreedte zal bewegen. Het is aan de olieproducenten om nu te laten zien dat zij woord houden en de productieverlagingen daadwerkelijk doorvoeren.

Vooruitblik

Hoewel het bereiken van dit akkoord al een zware bevalling was, zal de implementatie daarvan een nog grotere uitdaging blijken te zijn. Veel OPEC-leden hebben moeite een productieverlaging door te voeren omdat hun fiscale budgetten gebaseerd zijn op aanzienlijk hogere olieprijzen. Er bestaat een risico dat hogere olieprijzen zullen leiden tot een toename van de productie door niet-OPEC-landen – voornamelijk schalieolie in de VS. Dit zou betekenen dat dit akkoord vooral een verschuiving van marktaandeel veroorzaakt en niet per se een structureel hogere olieprijs.

Maar ongeacht of dit akkoord nu slaagt of niet verwachten wij een hogere olieprijs in 2017. Dit komt doordat de markt zich ook los daarvan richting evenwicht tussen vraag en aanbod beweegt. De mondiale vraag naar olie zal blijven toenemen met zo’n 1,2 mv/d in 2017 terwijl de niet-OPEC/niet-schalieproductie onder druk staat als gevolg van de lage olieprijs. Het OPEC-akkoord kan dit proces versnellen waardoor olieprijzen kunnen stijgen naar USD 60/vat in 2017. Mocht het akkoord blijken te falen, dan zal dat hooguit leiden tot een tijdelijke vertraging van het prijsherstel.