Visie op Azië – Bestand tegen ‘Trump risico’s’

door: Arjen van Dijkhuizen

  • Dankzij opwaartse herziening China blijft regionale groeiraming 2017 bijna 6%
  • We verwachten dat regionale groei in 2018 geleidelijk blijft vertragen
  • Winst Trump (en renteverhoging Fed) leiden tot krappere marktomstandigheden
  • … en zorgen voor risico’s op het vlak van buitenlandse handel en investeringen
  • Dit verscherpt de risico’s i.v.m. harde landing China, hoge schulden, geopolitiek

 

161128-Visie-op-Azië.pdf (360 KB)
Download

Dankzij stabilisatie in China blijft de regionale groei dit jaar circa 6%

In de afgelopen twee jaar is de groei van opkomend Azië rond de 6% gebleven. Hierbij compenseert het positieve effect van een stimulerend monetair en begrotingsbeleid op de binnenlandse bestedingen de zwakte van de buitenlandse vraag. Onze regionale inkoop-managersindex voor de verwerkende industrie laat de afgelopen maanden een verbetering zien. Dat weerspiegelt een opleving van de mondiale industrie en de wereldhandel. Ondanks een aantal negatief doorwerkende structurele factoren (hoge schuld, overcapaci-teit, zwakte private investeringen etcetera) blijft de groeivertraging in China zeer geleidelijk verlopen. Dat komt mede omdat de autoriteiten blijven stimuleren, vooral via de begroting. De groei van China is afgenomen van 7,3% in 2014 tot  6,9% in 2015 en naar verwachting 6,7% dit jaar. Ten opzichte van 2015 denken we dat de groei dit jaar ook afneemt in Maleisië (tot 4%) en in Singapore en Hong Kong (tot 1,5%). De groei van Taiwan neemt juist iets toe (tot 1%), dankzij de opleving van de mondiale IT-cyclus. Ten opzichte van 2015 blijft de groei redelijk gelijk in India (met 7,5% nog steeds de snelstgroeiende opkomende reus), Zuid-Korea (circa 2,5%), Indonesië (5%) en Thailand (3%). Vergeleken met onze vorige Visie op Azië van september zijn de groeiramingen verhoogd voor China (van 6,5% naar 6,7%) en Hong Kong (van 1% naar 1,5%).

 

visie-op-azie-grafiek-1    visie-op-azie-grafiek-2

Dankzij opwaartse herziening China blijft de regionale groeivertraging in 2017 beperkt

Wat 2017 betreft, hebben we ten opzichte van onze vorige Visie op Azië de groeiraming voor China verhoogd van 6 naar 6,5%. En wel om de volgende redenen: 1) de stabiele BBP-groei dit jaar, 2) zeker in het politiek belangrijke jaar 2017 zullen de beleidsmakers indien nodig de groei blijven ondersteunen en 3) we gaan voor de VS uit van een ‘gematigde Trump’- scenario (zie voor meer info onze vorige week gepubliceerde Visie op China, Zachte landing zet door in 2017-18). Nu de groeiraming voor China is verhoogd, verwachten we dat de regionale groei in 2017 slechts zeer geleidelijk afkoelt, tot 5,9%.

 

Voor de meeste opkomende landen in Azië gaan we ervan uit dat de groei in 2017 ongeveer gelijk blijft aan het niveau van 2016. De externe vraag profiteert van de aantrekkende mondiale conjunctuur en de stabilisatie van China. Ook is er nog wel ruimte voor stimulerend beleid ter ondersteuning van de binnenlandse vraag. Deze factoren zouden de tegenwind als gevolg van de omslag in het marktsentiment moeten compenseren en het risico van protectionisme wereldwijd, volgend op de verkiezingswinst van Donald Trump in de VS (zie hierna). Wel gaan we vanwege deze tegenwind voor een aantal landen nu niet meer uit van een groeiversnelling in 2017. We denken dat India het snelst blijft groeien (circa 7,5%). Weliswaar leiden de recente acties van president Modi gericht op het aanpakken van zwart geld tot risico’s voor de groei op de korte termijn. Maar dankzij de reductie van externe tekorten sinds de EM-crisis van 2013 (taper tantrum) en het feit dat de economie vrij gesloten is, is India volgens ons relatief immuun voor de ‘Trump-risico’s’.

 

visie-op-azie-tabel

 

 Regionale groei zwakt geleidelijk verder af in 2018, gedreven door China

We verwachten dat de regionale groei geleidelijk aan verder afzwakt in 2018, tot 5,7%. Dat komt vooral door China. We verwachten dat de Chinese groei in 2018 vertraagt tot 6%. We denken dat de Chinese overheid dat jaar in sterkere mate gedwongen is om structurele problemen zoals de hoge schuld en de overcapaciteit aan te pakken. Ook heeft Beijing tegen die tijd meer politieke bewegingsruimte. Voor de andere landen verwachten we dat de groei in 2018 vergelijkbaar zal zijn met de niveaus van 2017. De vertraging van de vraag uit China wordt immers gecompenseerd door een groeiversnelling in de welvarende landen. Bovendien blijven de meeste Aziatische landen ruimte houden voor stimulerend beleid ter ondersteuning van de binnenlandse vraag. Daarmee kan men desgewenst compenseren voor de risico’s ten gevolge van krappere marktomstandigheden en meer protectionisme.

 

Inflatie loopt op maar blijft vraag laag; centrale banken worden voorzichtiger

Na een daling eerder dit jaar is de regionale inflatie de afgelopen maanden weer toegenomen, tot 2,5% j-o-j in oktober. Dat komt deels door een stijging van grondstoffen-prijzen. De kerninflatie neemt echter ook toe (vooral dankzij een ommekeer in India), al blijft deze met 1,4% j-o-j vrij laag. Verder nemen de producentenprijzen in China weer toe (+1,2% j-o-j in oktober), na een lange periode van daling (maart 2012-augustus 2016). Wel blijven er tussen landen onderling sterke verschillen bestaan in niveau en richting van de inflatie.

 

In de afgelopen maanden hebben we renteverlagingen gezien in Indonesië, waar in augustus werd overgestapt op een andere beleidsrente, en in India. Afgaande op het reële niveau van de beleidsrente zien we nog wel ruimte voor enige verlaging in China, India, Indonesië en mogelijk Zuid-Korea. Maar we denken dat de verwachte renteverhogingen door de Fed, de stijgende kapitaalmarktrente in de VS en de mogelijk wereldwijde toename van protectionisme het marktsentiment beïnvloeden en de Aziatische valuta in 2017 onder druk zetten (zie ook onze FX Watch, Asian FX: Leg down in 2017, to recover in 2018). Daarom denken we dat centrale banken in Azië voorzichtiger zullen opereren. Gelet op de relatief gezonde overheidsfinanciën in veel landen ligt daarom een verdere verschuiving van monetaire verruiming naar verruiming via de begroting voor de hand.

 

visie-op-azie-grafiek-3 visie-op-azie-grafiek-4

 

Winst Trump (naast renteverhoging Fed) leidt tot verkrapping marktomstandigheden

In 2016 leidde een verbeterd marktsentiment versus opkomende markten en een herstel van de kapitaalinstroom tot ruimere marktomstandigheden in opkomend Azië. Onder-liggende factoren waren het wegebben van de China-fobie en een Fed die geen haast de rente te verhogen. Ook speelden het feit dat de Brexit-stemming in het VK in juni vrij soepel door de markten werd verwerkt en verdere renteverlagingen in de regio een rol.

 

visie-op-azie-grafiek-5visie-op-azie-grafiek-6
Meer recent worden de financiële condities echter weer krapper. Dat komt door het sterker inprijzen van een renteverhoging door de Fed in december en door de overwinning van Donald Trump bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In de markten wordt de winst van Trump geïnterpreteerd als zijnde bullish voor de Amerikaanse groei en inflatie. Dit gaat hand in hand met toenemende kapitaalmarktrentes in de VS, een sterkere dollar en een kapitaaluitstroom uit de opkomende landen. Ook voor opkomend Azië zal dit tot tegenwind leiden, vooral voor landen als Hong Kong, Singapore en Maleisië. Wel denken we dat de regio gelet op de relatief gunstige economische indicatoren beter dan andere regio’s bestand is tegen dit risico.

… en leidt tot risico’s op het vlak van de buitenlandse handel en investeringen

Ook de zwakke wereldhandel zorgt al enige tijd voor tegenwind in Azië. De groei van de wereldhandel blijft al bijna vijf jaar achter bij de mondiale BBP-groei, zowel vanwege structurele als conjuncturele factoren. Zwakke invoervraag vanuit China en Japan hebben daarbij ook een rol gespeeld. Recent zijn er echter signalen van herstel in de mondiale industrie. Zo verbetert het momentum van de Aziatische invoer, inclusief die van China. Ook zien we een toename van de externe vraag in Taiwan, wat als een indicatie van een aantrekkende mondiale conjunctuur kan worden beschouwd.

 

Al met al verwachten we dat de wereldhandel in 2017 weer aantrekt. Het herstel zal echter niet spectaculair zijn, vanwege de structurele factoren die nog meespelen. Ook vragen we ons af of het herstel wel doorzet in 2018, gelet op de antiglobaliseringtrends die zichtbaar zijn in de VS (winst Trump) en Europa (Brexit, toenemend populisme). Deze trends werpen belemmeringen op voor verdere handelsliberalisatie en leiden tot een hoger risico op protectionisme. Dit beperkt het groeipotentieel van de wereldhandel (zie ook ons rapport, Will the nascent trade recovery be Trump-resistant? van 11 november jl.). Afgaande op de verhouding tussen de uitvoer naar de VS en het BBP, zijn Vietnam, Hong Kong en Singapore het meest kwetsbaar voor dit soort risico’s. Overigens kan een aanscherping van het Amerikaanse handelsbeleid (Trump steunt TPP niet) ook kansen scheppen voor China en andere Aziatische landen. Dit kan immers andere deuren richting het versterken van de (handels)samenwerking in de regio openen.

 

visie-op-azie-grafiek-7 visie-op-azie-grafiek-8

Andere risico’s blijven onverminderd van kracht

Volgens ons dragen de risico’s in verband met de overwinning van Trump (verkrapping marktomstandigheden, onzekerheden handel en investeringen) bij aan de al langer van kracht zijnde risico’s voor de vooruitzichten van opkomend Azië. We denken nog steeds dat een harde landing van China het belangrijkste risico is voor de regio. Een dergelijk scenario zou immers sterke gevolgen hebben voor de handel, financiële sectoren en de financiële (waaronder de grondstoffen)markten. Een ander belangrijk risico vloeit voort uit de hoge schuldniveaus, vooral in China maar ook in Zuid-Korea, Hong Kong en Singapore, en in iets mindere mate in Maleisië en Thailand. Een risicoverminderende factor is het feit dat de in vreemde valuta gedenomineerde schuld in de meeste landen van opkomend Azië gering is. Daardoor is het onwaarschijnlijk is dat buitenlandse partijen een crisis veroorzaken. Maar als de schuldenberg niet adequaat wordt beheerd, vormt deze op termijn een bedreiging voor de gezondheid van het financiële stelsel en de groeivooruitzichten in de regio.

 

Ook geopolitieke risico’s kunnen doorwerken op de economische vooruitzichten. Turbulentie over de relatie tussen de VS en China zou niet alleen gevolgen hebben in China zelf, maar ook op andere Aziatische markten. Ook blijven de geopolitieke spanningen op het Koreaanse schiereiland bestaan, evenals de onzekerheden rond de territoriale claims in de Zuid-Chinese Zee. De relaties tussen China en zijn buurlanden zullen complex blijven. Toch zou de verschuiving richting een meer geïsoleerde opstelling van de VS ook tot een versterking van de regionale samenwerking kunnen leiden.

 

Ter afsluiting: laten we niet vergeten dat veel landen in opkomend Azië een relatief sterke externe positie hebben. De lopende rekening vertoont in veel landen een overschot en de deviezenreserves zijn meestal hoog in verhouding tot de invoer en/of de (kortlopende) buitenlandse schuld. Ook zijn de overheidsfinanciën veelal vrij gezond. Hierdoor is de regio in onze optiek beter bestand tegen externe schokken dan andere opkomende regio’s.

 

visie-op-azie-tabel-2