Energiemonitor september – Hoop doet leven

door: Hans van Cleef

Verbale interventie zorgt voor hogere olieprijs, maar daadwerkelijke actie lijkt ver weg

Speculatieve posities belangrijkste oorzaak van prijsbewegingen 

Gasprijs daalt nu opbouw wintervoorraad minder problematisch lijkt

020916_Energiemonitor-sep_NL.pdf (160 KB)
Download

OPEC praat de olieprijs weer omhoog

De prijs van Brent olie daalde begin augustus opnieuw richting USD 40/vat als gevolg van een sterke gerichtheid van de markt op het overaanbod van olie. Dit betrof overaanbod op het gebied van productie, voorraden ruwe olie en voorraden geraffineerde producten. Speculatie op verdere prijsdalingen zorgde voor extra druk op de olieprijs. Toch daalde de prijs niet verder tijdens de minder liquide zomerperiode en leek de markt af te stevenen op een rustige zomermaand. Maar niets bleek minder waar. De Saudische olieminister Khalid al-Fatih gaf op 11 augustus aan dat de OPEC de marktsituatie zal bespreken tijdens het komende OPEC-overleg op 26-28 september in Algerije, samen met enkele niet-OPEC leden. Hij vertelde tevens dat tijdens het overleg de opties voor “een eventuele actie om prijzen te stabiliseren” volledig open staan. Een dag later kwam uit Rusland het bericht dat zij een mogelijke bevriezing van de productiegroei zal steunen. Tot slot werd het momentum langer vastgehouden doordat Iran aangaf het overleg in Algerije bij te zullen wonen. Iran gaf echter wel aan dat zij “bereid is andere olieproducenten te steunen bij het stabiliseren van de wereldmarkt, zolang haar mede OPEC-leden het recht op het herwinnen van verloren marktaandeel erkennen”. Of, in andere woorden, Iran komt wel maar doet niet mee met het bevriezen van haar productiegroei.

Net als in januari liepen de speculatieve short posities sinds begin juni weer flink op en waren deze hard op weg om een nieuw recordhoogte te bereiken. De verbale interventie van de Saudische olieminister was een indirect maar duidelijk signaal richting hedgefondsen dat verder speculeren op prijsdalingen niet wordt gewaardeerd. En dat signaal werd opgevangen. De posities werden deels tegengesloten en de olieprijs vond nieuwe steun. Brent olie herstelde naar USD 51/vat en WTI bleef net onder de USD 49/vat steken waar de herstelbeweging tot stilstand kwam als gevolg van winstnemingen en verandering van focus.  Immers, na een week realiseerde men zich dat bij prijzen van meer dan USD 50/vat de (schalie-)productie in de VS verder op gang kan komen. Dat zou het overaanbod in stand houden. Hoewel wij denken de productie in de VS niet zo snel zal toenemen als de markt vreest, werd dit als reden aangegrepen om het prijsherstel weer een halt toe te roepen.

Alle ogen gericht op de vergadering van eind september

De markt verdeelt haar aandacht nu tussen overaanbod en mogelijk tegenvallende vraag aan de ene kant en een mogelijke bevriezing van de productiegroei aan de andere kant. Daarom lijkt verhoogde volatiliteit een zekerheid voor de weken richting eind september. Bij de publicatie van de wekelijkse voorraadcijfers uit de VS (API dinsdags en EIA woensdags) ligt de aandacht steevast op het overaanbod. Meestal zorgt een bevestiging van hoger dan verwachte voorraden voor meer druk op de olieprijs. Zodra de voorraden afnemen is de invloed van het cijfer op de olieprijs minder groot.

Verder wordt er gekeken naar opmerkingen en speeches van olieministers die bij de vergadering in Algerije aanwezig zullen zijn om te zien of zij richting geven aan de verwachtingen. Het meest waarschijnlijke scenario is echter dat er helemaal geen bevriezing van de productiegroei gaat plaatsvinden. De markt beweegt immers al richting een betere balans tussen vraag een aanbod als gevolg van de verbale interventie. Daarnaast zou het besluit haaks staan op de acties van de OPEC tot nu toe. Herwinnen van marktaandeel was het belangrijkste doel. De olieprijs verhogen door tegelijkertijd de productie te verlagen zou juist een averechts effect kunnen hebben op het OPEC-marktaandeel. Waarschijnlijker is een uitkomst waarbij de olieproducerende landen de markt nauwgezet blijven volgen, maar ze het te vroeg vinden om nu te komen tot een bevriezing van de olieproductiegroei, gezien de veranderende marktomstandigheden. Indien nodig kunnen deze landen tijdens de officiële OPEC-vergadering op 30 november in Wenen dan alsnog tot een overeenkomst komen over restricties voor de olieproductie.

Olieprijs neutraal tot positief

In de komende weken zal de olieprijs volatiel blijven. Wij verwachten echter geen duidelijke keuze door de markt voor een bepaalde richting. Onze verwachting voor eind derde kwartaal blijft USD 50/vat voor zowel Brent als WTI. Voor het vierde kwartaal en 2017 zien we meer opwaarts potentieel voor de olieprijzen. Een aanhoudende groei in de vraag naar olie (hoewel lager dan eerder aangenomen) in combinatie met een stagnerende mondiale productie (met name niet-OPEC en niet-schalieolie) zal zorgen voor een betere verhouding tussen vraag en aanbod. Een eerste duidelijk signaal kwam vorige week toen bekend werd dat de nieuwe olievondsten in 2015 zijn gedaald tot het laagste punt in 70 jaar. Dit geeft aan dat het risico op een mogelijk toekomstig tekort aan olie duidelijk is toegenomen. Zodra de markt gaat anticiperen op een structurele afname van het overaanbod zal dit steun bieden aan de olieprijs. Een precieze tijdsaanduiding is bijna onmogelijk aan te geven. Wij verwachten wel dat de olieprijs zal stijgen richting USD 65-75/vat in 2017.

Gasprijzen koelen af, TTF daalt met 30%

De gasprijzen zijn in het tweede kwartaal hard opgelopen. De voornaamste reden was een probleem bij de gasopslag in het Verenigd Koninkrijk. Door het uitvallen van de Rough gasberging viel 70% van de opslagcapaciteit in het VK weg. Daardoor zouden er tekorten kunnen zijn gedurende het komende winterseizoen. Toen begin augustus echter bleek dat er waarschijnlijk vanaf november er toch meer ruimte voor gasopslag beschikbaar is dan eerder verwacht – twintig van de dertig delen van de opslag –, daalde de prijs weer snel. De prijs van Transfer Title Facility (TTF) daalde met ongeveer 30%. Tegelijkertijd leeft de verwachting dat de vraag naar gas toeneemt. De prognose is dat de LNG aanvoer richting Europa zal toenemen nu de vraag vanuit het Midden-Oosten en Noordoost-Azië zal dalen. Het ‘cooling’ seizoen (veel vraag naar elektriciteit ten behoeve van airconditioners) loopt namelijk ten einde. Onzekerheid over de gasvoorraden voor de komende winter kan de beweeglijkheid van gasprijzen stimuleren. De recente sterke prijsdaling lijkt ons iets te ver te zijn doorgeschoten. Een herstel van de TTF gasprijs lijkt ons dan ook aannemelijk. In de VS is de situatie bijna omgekeerd. Daar is de prijs van Henry Hub gas nog steeds hoog (> USD 2,80/mmBtu). Onze verwachting is dat de vraag naar gas zal afnemen zodra de temperaturen dalen. Daardoor zal de prijs waarschijnlijk ook meer onder druk komen in het vierde kwartaal.