EM Focus – Brexit niet het grootste risico voor EM

door: Marijke Zewuster

Gevolgen van Brexit vallen mee voor opkomende markten. Amper aanpassingen voor Azië. Groei opkomend Europa daalt in lijn met eurozone. Aanpassing van de groeiraming voor Latijns-Amerika gering. Maar er blijven voor EM genoeg onzekerheden en risico’s over.

160712-Focus-Opkomende-markten-impact-Brexit-1.pdf (62 KB)
Download

Groeiverschil tussen EM en welvarende landen heeft dieptepunt bereikt…

Zwakkere groei in opkomende markten zorgden er de afgelopen jaren voor dat het groeiverschil tussen opkomende markten en welvarende landen daalde van ruim 6% punt in 2007 tot nog slechts 2% punt in 2015. Vooral 2015 was een teleurstellend jaar. De groei voor de opkomende markten als geheel daalde van 4,6% in 2014 naar 4%. Belangrijke drijfveer achter de daling vorig jaar was de scherpe en aanhoudende daling van de grondstoffenprijzen, die veel grondstoffenexporteurs heeft geraakt. Dat kwam door een combinatie van aanbod- en vraagfactoren en had zeker ook te maken met (marktpercepties over) ontwikkelingen in China. Samen met de angst voor renteverhogingen door de Federal Reserve zorgde dit voor een toename van de risicoaversie en een verkrapping van de financiële marktomstandigheden in de opkomende markten.

160712-EM1

Onze verwachting is dat het groei verschil tussen opkomende markten en welvarende landen, mede door de uitslag van het Brexit referendum de komende jaren weer licht toeneemt. De groei in welvarende landen zwakt dit jaar al verder af en als gevolg van het Brexit referendum blijft een sterkere groei volgend jaar uit. Voor de opkomende markten daarentegen lijkt dankzij een stabilisatie en verwachtte stijging van grondstoffenprijzen de sterkste groeidaling achter de rug. Hierdoor zal de groei volgend jaar in veel opkomende landen weer aantrekken. Wel plaatsen we hierbij de kanttekening dat de toch al niet geringe onzekerheden door de uitkomst van het Brexit referendum alleen maar zijn toegenomen.

Gevolgen van Brexit lijken mee te vallen voor opkomende markten

De precieze politieke, economische en financiële gevolgen van het Britse besluit om uit de Europese Unie (EU) te stappen, blijven nog zeer onzeker. In ons basisscenario zullen bedrijven zich vooral in het VK voorzichtiger opstellen, maar de besmetting naar de rest van Europa blijft beperkt en dit geldt in nog sterkere mate voor de VS en Azië. Per saldo blijft onze groeiraming voor de eurozone in 2016 gelijk, met een verwachte groei van 1,3% en gaan we nu voor 2017 uit van een groei van 1%, in plaats van een eerdere raming van 1,6%. De groeiraming voor de VS voor 2017 hebben we aangepast van 2,1% naar 1,8%.

De nadelige gevolgen van de Brexit zullen in dit basisscenario het meest voelbaar zijn voor landen in opkomend Europa. Niet zozeer doordat het VK naar verwachting in een recessie terecht komt, maar meer door de impact die dit heeft op de groei in de rest van de Europese Unie. Hierdoor verwachten we nu voor de landen in Centraal Europa dat de groeivertraging die begin dit jaar intrad ook volgend jaar doorzet, terwijl we eerder uitgingen van een tijdelijke dip. Landen als Tsjechië, Polen en Hongarije blijven overigens nog alleszins redelijk groeien. De opleving in Rusland zet naar verwachting door, maar zal ook minder sterk uitvallen en Turkije zal vooral hinder ondervinden van toenemende risico-aversie. Per saldo blijft de regionale groeiraming voor 2016 vrijwel onveranderd, maar daalt de groeiraming voor 2017 in lijn met de groeidaling voor de eurozone met 50 basispunten naar 2%.

Azië lijkt daarbij nog altijd goed gepositioneerd om de negatieve invloed van een zwakkere mondiale vraag op te vangen door middel van een expansief overheidsbeleid (zie onze Azië Focus, Effect van Brexit beperkt…). Een harde landing in China achten we nog steeds niet waarschijnlijk. Chinese autoriteiten beschikken over voldoende munitie om dit te voorkomen en we houden daarom vast aan onze groeiraming voor dit jaar van 6,5% en 6% in 2017. Voor de regio als geheel verwachten we dat de groei als gevolg van Brexit zowel in 2016 als in 2017 slechts marginaal lager uitvalt.

De aanpassing van de groeiraming voor Latijns-Amerika is mede door de voortgaande groei in Azië gering. Onze groeiaanpassing beperkt zich dan ook tot een fractioneel zwakkere opleving in 2017, na een voor de regio als geheel wederom desastreus 2016. Latijns Amerika heeft vele redenen om zich zorgen te maken over de economische vooruitzichten, maar Brexit lijkt daar vooralsnog een van de minste van. Structurele onevenwichtigheden, samen met politieke ontwikkelingen vormen belangrijker obstakels voor een sterke opleving.

En hoe zit het met de andere risico’s?

Hoewel de gevolgen van de Brexit in ons basisscenario lijken mee te vallen, blijven er nog genoeg onzekerheden en risico’s over. Zo kunnen de gevolgen van de Brexit veel nadeliger uitpakken dan we in ons basisscenario verwachten. Dit zal met name afhangen van hoe lang de onzekerheid voortduurt over de toekomstige status van het VK en de mate van besmetting richting de overige lidstaten. Ook de uitslag van presidentsverkiezingen in november dit jaar in de VS kan voor onzekerheid zorgen. Verder, blijft een harde landing in China – bijvoorbeeld als gevolg van de hoge schuldenlast van het bedrijfsleven – een ander risico dat boven de markt hangt. Deze zou, via de invloed die dit heeft op de mondiale handel en de grondstofprijzen het groeiplaatje in zowel andere opkomende markten, als in de welvarende landen aantasten. Verder is als gevolg van de Brexit het risico van een rente verhoging in de VS dit jaar vrijwel verdwenen, maar vroeg of laat de zal de rente toch verder verhoogd worden. Wij gaan uit van 75 basispunten in 2017. De grote vraag blijft of de opkomende markten er dan klaar voor zijn. Hoe sterker de groei in de VS, des te minder de negatieve gevolgen zullen zijn
(Geo-) politieke factoren en structurele tekortkomingen blijven daarnaast belangrijke endogene risicofactoren voor een herstel in opkomend Europa en Latijns-Amerika. Dit zijn echter zaken die in mindere mate de groei in andere delen van de wereld zullen aantasten. Al met al genoeg reden om te verwachten dat nu en dan de risico aversie weer sterk de kop op kan steken. Landen met een (hoog) tekort op de lopende rekening en/of hoge buitenlandse schuld zullen hiervoor het meest gevoelig blijven.

160712-EM2