Gemeentelijke vernieuwing

door: Eric Zwaart

Maatschappelijke vraagstukken rond zorg, energie, mobiliteit en grondstoffen: gemeenten vervullen hierbij een steeds belangrijkere rol. Begrijpelijk, want de lokale samenleving is bij uitstek het startpunt van veranderingen die ons allemaal aangaan. Deze groter wordende rol gaat gepaard met een groeiende verantwoordelijkheid. Want wat je als gemeente doet, moet zo goed mogelijk. Dat betekent: luisteren naar de behoeften van inwoners en ondernemers, en diensten en werkwijzen daarop afstemmen.

Kennisnetwerken cruciaal
De nieuwe rol- en taakopvatting van gemeenten vraagt om goede communicatie. Alleen door netwerken op te bouwen waarin burgers hun expertise met elkaar kunnen delen, lukt het om de beoogde verbeteringen te laten slagen. Vertrouwen en betrokkenheid zijn de belangrijkste ingrediënten voor samenwerking en betere uitkomsten.

Integrale aanpak
De gemeenten hebben in 2015 gecompliceerde uitvoeringstaken gekregen door de invoering van drie nieuwe wetten in het sociale domein (WMO, Jeugdwet en Participatiewet). De drie decentralisaties (werk, zorg en jeugd) moeten processen ontkokeren en resulteren in een integrale aanpak. 2016 is voor veel gemeenten het jaar waarin de transformatie verder gestalte moet krijgen. Einddoel is vanuit één sociaal domein te handelen en te komen tot innovatieve maatwerkoplossingen die passen bij ieders persoonlijke situatie.

Medio 2015 diende zich onverwacht een ander vraagstuk aan dat om een vernieuwende aanpak vroeg: de tijdelijke noodopvang van vluchtelingen. De aanhoudende stroom statushouders vraagt om oplossingen voor de langere termijn. Van gemeenten wordt verwacht dat zij in 2016 vernieuwende antwoorden vinden voor passende (tijdelijke) huisvesting, zorg en onderwijs.

De integrale benadering van vraagstukken vraagt om een andere bekostiging en ontschotting van de gemeentelijke budgetten. Het traditionele budgetdenken zal steeds meer plaatsmaken voor businesscases. En in plaats van subsidies komen er prestatieafspraken met uitvoerders van publieke taken.