Energiemonitor april – Voorraden helpen bij productiebeperking olie

door: Hans van Cleef

  • Olievoorraden bereiken recordniveaus; dit staat een verder herstel van de olieprijs echter niet in de weg
  • Dalende overproductie zorgt voor een verder herstel van de olieprijs
  • Ramingen gasprijzen neerwaarts bijgesteld door matige vraag en groot aanbod

 

010416_Energie-Monitor-april_NL.pdf (156 KB)
Download

Voorraden op recordniveaus, maar hoe erg is dat?

De hoge olieproductie zorgt voor recordniveaus bij de voorraden. Wekelijks worden de voorraadcijfers uit de VS gepubliceerd en bijna altijd blijkt de voorraad sterker gegroeid dan verwacht. Veel marktpartijen verwachten dat de olieprijs niet kan stijgen als gevolg van deze hoge voorraden. Immers, zelfs als de productie zou dalen is er volgens hen voldoende voorraad om aan de vraag te voldoen. Maar hoe groot zijn deze voorraden nu eigenlijk, en hoe past dat in ons scenario van stijgende olieprijzen?

Volgens cijfers van het Amerikaanse energiebureau Energy Information Administration (EIA) zijn de OECD commerciële voorraden van ruwe olie inmiddels zo’n vijftien procent groter dan gemiddeld (figuur 1). De EIA verwacht dat deze stijging door zal zetten van 66 dagen voorraad nu, naar meer dan 70 dagen voorraad in 2017. De totale vraag van OECD landen naar olie is zo’n 46 miljoen vaten per dag. Dat zou betekenen dat de OECD voorraden nu ruim 350 miljoen vaten omvatten. Onderdeel daarvan zijn de Amerikaanse voorraden. In Cushing, Oklahoma (VS), zijn de voorraden nog harder gestegen. In 2013 en in 2014 namen de voorraden in Cushing nog flink af. De ingebruikname van de TransCanada Cushing Marketlink pipeline zorgde ervoor dat de voorraad vanuit Cushing getransporteerd kan worden richting de US Gulf Coast (USGC). Door daarna de infrastructuur uit te breiden werd het zelfs mogelijk om ruwe olie direct naar de raffinaderijen te sturen aan de USGC en de oost- en westkust, zonder via Cushing te lopen. Als gevolg van de aanhoudend hoge productie wordt Cushing nu weer volop gebruikt voor opslag zoals te zien valt in figuur 2.
Er zijn veel geluiden in de markt dat de afspraak tussen enkele OPEC en niet-OPEC landen geen materiële impact zal hebben op de wereldproductie, mede omdat voorraden op recordhoogtes staan. Wij zien dat toch anders. Deze recordvoorraden zorgen er juist voor dat de productie daadwerkelijk zal stabiliseren, of zo mogelijk zelfs zal dalen. In de eerste plaats wordt de productie geraakt door de lage olieprijs. In diverse (niet-OPEC) landen, inclusief de VS, zien we dat de productie inmiddels daalt. Hoewel men wellicht gedacht en gehoopt had dat de productie sneller onder druk zou komen is er daadwerkelijk een trendbreuk zichtbaar. Toch is er nog steeds overaanbod. Doordat de voorraden niet alleen op record niveaus staan, maar vooral doordat er tevens niet heel veel opslagcapaciteit meer over is, zullen producenten de afweging moeten maken: of door-produceren en verkopen tegen absolute bodemprijzen (een niet houdbare situatie), of de productiegroei stabiliseren – dan wel laten dalen (en daarmee bijdragen aan het akkoord om de productie te bevriezen, en de prijs te ondersteunen).

Wij denken dat ook Amerikaanse olieproducenten vanuit een commerciële overweging zullen besluiten om de productiegroei in toom te houden en daarmee een balans in de markt te brengen. Daarmee hoeven de recordvoorraden geen belemmering te zijn voor een lichte olieprijsstijging. Door het gebrek aan investeringen in de oliesector zal het aanbod de komende maanden en jaren sowieso onder druk komen. Het grootste risico is dat door onder-investeringen de productiegroei dusdanig afneemt dat er op termijn zelfs een productiedaling mogelijk is. Als de vraag naar olie zal blijven toenemen in de komende paar jaar (gemiddelde van de afgelopen jaren is een jaarlijkse stijging van 1,5 miljoen vaten per dag), dan is er over 18-24 maanden geen overproductie, maar mogelijk een tekort aan olie. De acht dagen aan OECD voorraad die er momenteel aan extra olievoorraad is, zal dan verdwijnen als sneeuw voor de zon. Als de markt blijft anticiperen op een verdere daling van het overaanbod zal dat een opwaartse prijsdruk geven. Ook zien wij niet langer dat de US dollar een remmende factor kan zijn op een herstel van de olieprijs. Wel denken we dat de hoge voorraden er mede voor zullen zorgen dat de door ons verwachte olieprijsstijging beperkt zal blijven tot een gemiddeld niveau van USD 50/vat in 2016 en USD 60/vat in 2017 (tabel 1).

Gasprijzen op een laag pitje

Na alweer een milde winter staan gasprijzen op een erg laag niveau nu voorraden hoog zijn voor de tijd van het jaar, en door seizoen patronen de vraag naar gas de komende maanden niet verder aan zal trekken. Naast de matige vraag naar gas voor verwarming staat ook de vraag naar gas voor het opwekken van elektriciteit onder druk. Er komt steeds meer hernieuwbare energie beschikbaar en de prijzen van kolen zijn erg laag. Hoewel kolen meer CO2-uitstoot genereren dan gas blijkt het economisch aantrekkelijker om kolen te gebruiken omdat de prijzen van CO2-emissierechten ook op het laagste niveau staan sinds midden 2014. Daarom is, ondanks een stijging van het aandeel hernieuwbare energie, de uitstoot van CO2 in Nederland in 2015 toch gestegen.

Hoewel de productie van het Groningen gasveld flink naar beneden is gebracht na het besluit van de overheid om de productie te beperken, is het effect op het wereldwijde aanbod van gas beperkt. Het wereldwijde aanbod was niet heel relevant omdat gas vooral via pijpleidingen wordt vervoerd, en je dus met vaste aanbieders te maken hebt. Zolang gasinvoer binnen de conversiecapaciteit (bijmengen van stikstof voor gebruik in Nederland) past worden Nederland, en onze afnemers, afhankelijker van gasproducenten zoals Noorwegen en Rusland. Door de aanleg van LNG terminals is er wel een ander alternatief bijgekomen.

Gasprijzen blijven laag, visie neerwaarts bijgesteld

Nu ook de prijs van LNG sterk is gedaald door een lagere vraag vanuit Azië en het toegenomen aanbod, is LNG ook qua prijs meer concurrerend geworden. Dit zal de prijs van gas in Nederland (Title Transfer Facility – TTF) en het Verenigd Koninkrijk (National Balancing Point – NBP) blijven drukken (figuur 4). De koppeling van de gasprijs met de olieprijs neemt steeds verder af naar Amerikaans voorbeeld, zeker in Europa. Desalniettemin is er – zeker voor termijnprijzen – nog steeds een link zichtbaar in andere delen van de wereld. Doordat het effect van de recente olieprijsstijging nog niet zichtbaar is, en wij verwachten dat de olieprijs nog verder zal stijgen, verwachten we ook nog wat opwaarts prijsdruk voor gas. Echter door het hoge aanbod, en de matige vraag zal dit opwaarts potentieel aanzienlijk minder zijn dan wij in onze eerdere ramingen aangaven. Zie tabel 1 voor onze nieuwe ramingen.