Granenmonitor maart: Wie pikt er een graantje mee?

door: Frank Rijkers

  • Mondiale tarweproductie onder druk als gevolg van lage prijzen
  • Prijzen voor granen stijgen licht in de loop van 2016
  • Voorlopig profiteert vooral de consument van lage prijzen voor granen
Economisch-Bureau-Granenmonitor-maart2016.pdf (302 KB)
Download

Opleving van korte duur…

Waar het jaar 2016 voor de meeste grondstoffen in mineur is begonnen met forse prijsdalingen valt dit voor granen en oliezaden te overzien. Het tegendeel is zelfs waar. Als we een blik werpen op de belangrijkste noteringen voor granen en oliezaden aan de Chigago Board of Trade dan noteren we zelfs prijsstijgingen oplopend tot 5% in de eerste twee maanden van het jaar (zie figuur 1). De wat zwakker geworden positie van de Amerikaanse dollar als gevolg van uitgestelde renteverhoging door de centrale bank (FED) is hiervan één van de redenen. Door de zwakkere positie van de USD ten opzichte van het laatste kwartaal van 2015 is de exportpositie van Amerikaans product licht verbeterd. Deze verbeterede omstandigheden zorgen voor een licht positief herstel van het sentiment rondom de Amerikaanse export. Hierdoor zijn de prijzen licht aangetrokken. Op dit moment wordt het positieve sentiment echter nog niet omgezet in daadwerkelijk toegenomen export vanuit de VS. Naast de wat zwakker geworden USD zijn het met name zorgwekkende headlines over tegenvallende weersomstandigheden in Brazilië of Russische exportheffingen die voor (soms kortstondige) oplevingen van de prijs zorgen. Daartegenover staat uiteraard ook nog een forse prijsdaling van 2015 die nog lang niet is goed gemaakt. En met nog altijd hoge voorraden zal de prijsdruk voorlopig nog blijven.

…zoals in Europa al eerder duidelijk was

Waar de zwakker geworden USD zorgt voor een opleving in de graanprijzen genoteerd in dollars, zien we de noteringen in euro’s juist fors dalen sinds de start van het jaar. Prijzen voor Europese maïs en tarwe daalden in de eerste twee maanden van het jaar met circa 10%. De toch al hoge voorraadniveaus zorgen samen met gunstige weersomstandigheden en verslechterd macro-economisch sentiment voor een daling van de prijzen aan de Matif. Daar komt bij dat de grootste importeur van tarwe, Egypte, plots leveringen heeft geweigerd. Als reden hiervoor geven zij boven normale hoeveelheden schimmels te hebben aangetroffen, hetgeen door de markt in twijfel wordt getroffen. Feit is wel dat door deze ontwikkeling de prijs verder onder druk is komen te staan. Recentelijk lijkt de neerwaartse beweging te zijn gestopt, doordat er een aantal grote orders van Europese granen zijn geweest.

Tarweproductie breekt opnieuw alle records…

Voor het derde jaar op rij stevent de mondiale tarwemarkt ook dit seizoen (2015/16) af op een recordproductie. Uit het laatste rapport van het Amerikaanse ministerie voor landbouw (USDA) wordt een productie voorspeld van 736 mt. Ten opzichte van het vorige recordseizoen (2014/15) betreft dit een stijging van de productie van ruim 1%. In vergelijking met de gemiddelde productie over de laatste vijf seizoenen ligt de productie zelfs ruim 4% hoger. Ondanks de mondiale productiegroei zijn er ook gebieden waar de productie tegenvalt. Zo laat India (goed voor 12% van de totale wereldproductie) een daling van de productie zien van ruim 7%. Deze daling wordt met name veroorzaakt doordat India te kampen heeft met veel droogte als gevolg van El Niño. Doordat de productie van tarwe nu voor het derde jaar op rij piekt en tevens de mondiale consumptie overstijgt zijn de voorraden voor tarwe fors gegroeid. Op dit moment wordt de eindvoorraad tarwe volgens het USDA geraamd op 239 mt. Hiermee is de voorraad tarwe in de afgelopen drie seizoenen met 35% toegenomen. In dezelfde periode is de gemiddelde prijs met circa 40% afgenomen. De hoge voorraadposities zorgen voor een beperking ten aanzien van eventuele prijsstijgingen.

…maar het einde van de recordreeks komt in zicht

Na drie jaren van mondiale overproductie lijkt hier het komende seizoen (2016/17) een kentering in te komen. In het laatste maandrapport van het Internationale graangenootschap (IGC) wordt een daling van de productie voorspeld van 3%. Hiermee komt de productie voor komend jaar uit op een niveau van 711mt. De verwachte daling in productie valt toe te schrijven aan een afname van het areaal met 1,4%. De krimp is hierbij het grootst in belangrijke productielanden als Oekraïne (-15%), Verenigde Staten (-6%) en India (-4%). Gelijktijdig aan de daling van de productie verwacht het IGC een lichte daling in de consumptie. Deze zal naar verwachting uitkomen op 715 mt. Hiermee ligt de mondiale consumptie op een hoger niveau dan te totale productie. Door deze ontwikkeling zal de prijs naar verwachting licht aantrekken in het verdere verloop van dit jaar.

Hoge voorraadniveaus beperken prijsstijgingen voor maïs…

Evenals bij tarwe zijn het ook voor maïs de hoge voorraadniveaus die zorgen voor lage prijzen. Voor maïs is het seizoen 2015/16 weliswaar geen recordjaar, maar met een productie van ruim 970 mt gaat het seizoen wel met een top-3 notering de boeken in. Tegenover deze hoge productie staat een consumptie van 967,5 mt, zo blijkt uit cijfers van het USDA. Hiermee is het verschil tussen productie en consumptie minimaal, maar nog net voldoende voor verder groei van de eindvoorraad. Deze komt hiermee uit op 209 mt. Ten opzichte van drie seizoenen geleden is de voorraad hiermee ruim 50% hoger. In dezelfde periode zijn de prijzen voor maïs met 48% gedaald.

…maar grote regionale verschillen in productieverwachtingen

Toch geldt ook voor maïs dat niet overal ter wereld kan worden bevestigd dat de maïsproductie op een hoog niveau ligt. Zo is de productie in Zuid-Afrika met ruim 30% afgenomen ten opzichte van vorig jaar, hetgeen zorgt voor toenemende angst voor een voedselcrisis. Het droge weer zorgt hier voor lagere opbrengsten, hetgeen ook in India het geval is. De Indiase maïsproductie zal dit jaar met 11% afnemen. Ook in Europa zorgt het droge weer voor een fors lagere opbrengst. De productie in de EU zal dit seizoen volgens zowel het USDA als het IGC uitkomen op circa 57 mt. Dit is een daling 25% ten opzichte van vorig jaar. Al met al zorgen de hoge voorraadniveaus altijd nog voor huidig lage prijsniveaus, maar de berichten over wereldwijd lagere opbrengsten zorgen voor een opwaartse verwachting van de prijs in het verloop van 2016. Deze opwaartse prijsbeweging wordt verder kracht bijgezet door een verwachte stijging van de olieprijs, waardoor de vraag naar bio-ethanol zal toenemen. Deze verwachte stijging van de olieprijs zorgt samen met een mondiale omschakeling van tarwe naar maïs voor een lichte areaalstijging. Het IGC voorspelt een productiegroei van maïs van 1,3% voor 2016/17. En ook het USDA voorziet een stijging van de maïsproductie. Mede hierdoor zal de prijsstijging beperkt blijven.

Nieuw record voor Chinese sojabonen import

Opnieuw hoge productie zorgt ook bij sojabonen voor druk op de prijs. Uit het laatste USDA-rapport blijkt dat er in het seizoen 2015/16 naar verwachting 320 mt worden geproduceerd. Met name hogere productie in de belangrijkste productielanden; Brazilië (+4%) en de VS (+0,1%) zorgen ervoor dat de productie dit seizoen (2015/16) op recordhoogte uit gaat komen. Tegenover de forse productiegroei staat ook dat vraag naar sojabonen aan de consumptiezijde fors toeneemt. Een groei van bijna 5% jaar op jaar zorgt ervoor dat sojabonen nog altijd het snelst groeiende graanproduct is. De totale consumptie wereldwijd komt hiermee uit op 314 mt. In de vraagtoename zit ook een forse importgroei vanuit China. Uit het laatste USDA rapport komt de Chinese sojabonenimport uit op 80 mt. Hiermee zwakt het groeitempo wat de laatste jaren is gezien weliswaar iets af, maar met een groei van een kleine 3% jaar op jaar voor de Chinese sojabonenimport wordt er opnieuw een hoogterecord gevestigd.

Opwaarts potentieel in graanprijzen aanwezig, maar voorlopig profiteert de consument nog van lage prijzen

De huidige voorraadniveaus voor zowel tarwe, maïs als sojabonen zorgen voor lage prijsniveaus. Tarwe zit momenteel op de laagte niveaus sinds 2010. Voor sojabonen is het zelfs nog een stapje erger, waar met de huidige prijzen de lage niveaus van 2007 worden bereikt. Deze lage prijzen zorgen voor een kentering in de markt. Wereldwijd zorgen de lage opbrengstprijzen voor een verslechterd rendement van boeren. Hierdoor beginnen zij hun teeltplannen nu te wijzigen, waardoor naar verwachting minder tarwe op de markt gaat komen. Het lage rendement wordt nog eens versterkt door lage olieprijzen en een sterke Amerikaanse dollar. Hierdoor is het voor veel producenten buiten de VS om duur geworden om gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen te importeren. Ook dit zorgt ervoor dat boeren voor andere gewassen kiezen of minder hectares inplanten. Naast het rendementsvraagstuk zijn het de weersomstandigheden die kunnen zorgen voor druk op de productie. De mogelijke effecten van bijvoorbeeld El Niño, wat zorgt voor veel droogte in belangrijke productiegebieden zal de komende periode zichtbaar worden. Tot die tijd blijven de prijzen rondom de laagste niveaus in jaren en is het vooral de consument die hiervan profiteert.

Economisch-Bureau-Granenmonitor-maart2016.pdf (302 KB)
Download