Vertrouwen musea voor de eerste jaarhelft opnieuw groot. Uitdagingen bij optimaliseren collectie.

door: Stef Driessen

1) Vertrouwen musea voor de eerste jaarhelft 2016 opnieuw groot.
2) Bijna een derde verwacht verbetering kwaliteit collectie en/of tentoonstellingen.
3) De museale collectie kan worden geoptimaliseerd door meer inzicht in bezoekersgedrag en -voorkeuren.

Dit concludeert ABN AMRO op basis van de halfjaarlijkse Conjunctuurenquête Kunsten, gewijd aan de museumsector. De enquête speelt in op de vraag naar actuele en branche specifieke data in de kunstwereld. Deze editie is ingevuld door liefst 199 directeuren (37%) van instellingen die vermeld staan in het Nationaal Museumregister.

Musea blijken aanzienlijk positiever (7%) over inhoudelijke dan over financieel-economische vooruitzichten. Het vertrouwen is voor het komend halfjaar iets geringer dan wat over het afgelopen halfjaar werd gerealiseerd, maar nog steeds sterk positief. Opmerkelijk: de realisatie over de tweede jaarhelft 2015 overtrof de verwachtingen van een halfjaar ervoor ruimschoots, zowel op inhoudelijk als op financieel-economisch vlak.Conjunctuurenquete Musea (1ste helft 2016)
Leeswijzer: 38% van de musea verwacht het komend half jaar een verbetering van de kwaliteit van de collectie en/of de tentoonstellingen. 8% verwacht een vermindering van de kwaliteit. De rest (54%) voorziet geen verandering. Per saldo is dus 30% optimistisch gestemd. Over andere kenmerken, zoals het aantal bruiklenen en het museumklimaat, is de stemming veel minder positief.

De meeste musea voorzien (opnieuw) een terugloop van de inkomsten van Overheden. Over de bezoekersaantallen en de uitgaven aan gebouw & inrichting zijn de verwachtingen per saldo het meest positief. Opmerkelijk is de verwachting ten aanzien van het aantal medewerkers. Ondanks de stijgende bezoekersaantallen verwacht één op de tien musea een krimp van het personeelsbestand. Slechts 7% verwacht een stijging en de meerderheid verwacht geen wijzigingen in het personeelsbestand.

Inzicht in knelpunten & kansen

De actualiteitsvraag luidde: Het openbaar kunstbezit groeit jaarlijks. Er wordt al jaren gesproken over de wens/noodzaak tot afstoting. In welke mate is die wens/noodzaak op uw museum van toepassing? Het afstoten van delen van eigen collectie wordt nodig en zinvol gevonden. Ruim twee vijfde (41%) sprak zich uit vóór afstoting, ook van delen van de eigen collectie; 18% prefereert uitbreiding van de collectie; 41% vindt de omvang van zijn collectie precies goed.

Van data naar inzicht

Category Management is een discipline waarin een assortiment (collectie, menukaart of zelfs team-samenstelling) wordt geoptimaliseerd. En dan zodanig dat er een maximale waarde ontstaat voor de consument (of bezoeker) en de eigen organisatie. Met name supermarkten en professionele sportclubs zijn heel bedreven in dit vakgebied. ABN AMRO merkt op dat musea gebaat zijn het professionaliseren deze functie. De hiervoor benodigde data is steeds eenvoudiger te verkrijgen. De als peilbaken functionerende mobiele telefoon levert veel extra inzicht op in het gedrag van de museumbezoeker. Oók eenmaal ín het museum kunnen bezoekersvoorkeuren daardoor steeds beter in kaart worden gebracht.

Wanneer deze data op een slimme manier wordt verrijkt met de inzichten van de museummedewerkers, dan leidt dit op korte termijn tot een betere onderbouwing bij het aankopen, inlenen, uitlenen en afstoten van kunst. Op langere termijn leidt dit volgens ABN AMRO tot een extra groei van de eigen inkomsten uit bezoekersaantallen en hun bestedingen.

Verantwoording

De Conjunctuurenquête Kunsten – geïnspireerd op de Conjunctuurenquête Nederland van het Centraal Bureau voor de Statistiek en de Kamer van Koophandel – biedt directeuren van kunstinstellingen scherper inzicht in nieuwe brancheontwikkelingen. Hoe doen anderen het? Wat zijn belangrijke trends? Wat verwachten onze gasten en welke kansen biedt dit ons?

Met een solide prognose op zak kunnen directies inspelen op actuele ontwikkelingen, valkuilen vermijden en de lobbyagenda aanscherpen. Het instrument is ontwikkeld door de Stichting COENKU, op verzoek van Museumvereniging en ABN AMRO. Onderwijsinstelling NHTV en Accountant BDO International borgen de kwaliteit en onafhankelijkheid van het onderzoek. Een korte animatiefilm over de Conjunctuurenquête Kunsten treft u aan op deze hyperlink. Het volledige rapport treft u aan op deze website.