Stand van de Industrie (februari): vertrouwen nog goed, maar zorgen nemen iets toe

door: Casper Burgering

In deze publicatie: Vertrouwen onder industriele ondernemers goed van start in 2016, maar zowel bezettingsgraad als de uitzenduren nemen af. En terwijl het aantal faillissementen zijn neerwaartse trend vast houdt, werkt het zwakke sentiment en de zorgen over de mondiale economie door in grondstofprijzen.

Stand vd Industrie-februari 2016.pdf (2 MB)
Download

Vertrouwen onder ondernemers goed van start in 2016

Nederlandse industriële ondernemers hebben aan het begin van 2016 nog voldoende vertrouwen in de bedrijfsactiviteiten. De meeste indicatoren die dit vertrouwen in kaart brengen staan positief. Wel is een aantal indicatoren aan het begin van 2016 afgezwakt ten opzichte van hun positie in de afgelopen maanden. Maar voor ons is dat nu nog geen reden om daar zorgelijk over te doen. Zo is de PMI in januari weliswaar afgezwakt, maar nemen de nieuwe orders – en ook de orders vanuit het buitenland – in dezelfde periode toe. De pijn zit eind 2015 nog wel in de groei van de fabrieksorders in Duitsland, maar vooralsnog lijkt het er niet op dat dit het vertrouwen van industriële ondernemers in Nederland flink schaadt. Dit blijkt uit de vertrouwensindicatoren in export intensieve branches, met een sterke Duitse relatie. Zo is het oordeel over het economisch klimaat is in de machinebouw weer positief, terwijl in de transportmiddelenindustrie het aantal negatief gestemde ondernemers is afgenomen. In de basismetaalindustrie blijft het sentiment echter negatief, wat een sterke relatie heeft met de trends in de grondstofprijzen.

Sterke groei in output chemie, forse krimp in basismetaal in december

De totale productie nam in december met 2,4% op jaarbasis toe. De gemiddelde groei van de productie t/m december 2015 is 1,9% (excl. food). De chemische industrie herstelt verder en laat weer een sterke productiegroei zien: een groei van 7,1% j-o-j na een groei van 8,0% j-o-j in november. Ook de output in de metaalproducten en de meubelindustrie liet een stevige groei zien in december. Teleurstellingen waren er helaas ook. De productiegroei in de basismetaalindustrie kromp stevig en ook de groei van de output in de machine-industrie was negatief. Deze krimp houdt grotendeels verband met de vertragingen in de industriële sector in Duitsland en de teruglopende fabrieksorders vanuit de eurozone.

Omzet industrie herstelt sterk in december

Na 4 maanden van krimp, zit de totale omzet in december weer in de groeifase. De totale omzet nam in december met 2,3% j-o-j toe. De buitenlandse omzet noteerde een sterke groei van 3,9% op jaarbasis, terwijl de binnenlandse omzet nog achterblijft (met een krimp van 0,6% j-o-j). Maar de sterke afname van de krimp in de binnenlandse omzet is positief voor de sector. De dalende grondstofprijzen en daarmee lagere afzetprijzen spelen in de omzetontwikkeling nog steeds een prominente rol. Gedurende december namen de belangrijkste grondstofprijzen (olie, metalen) verder af, met name gedreven door sentiment (zie sheet 16). En parallel aan deze ontwikkeling daalden ook de afzetprijzen voor de gehele industrie.

Bezettingsgraad zwakt in het eerste kwartaal van 2016 af

De PMI indicator is een weergave van de 300 grootste industriële bedrijven. Eind 2015 staat de bezettingsgraad van de totale industrie op 54,0. Dit is een gunstige stand, want hiermee ligt de PMI net boven zijn lange termijn gemiddelde en ook ruim boven de 50-neutrale grens. Binnen de industriële branches in Nederland zien we een gemixt beeld. In de chemie en de machinebouw blijft de bezettingsgraad rondom het lange termijn gemiddelde schommelen. In de meubel-, elektrotechnische en elektrische apparatenindustrie steeg de bezettingsgraad naar een hoger niveau, terwijl in de metaalproducten-, basismetaal- en rubber/kunststofindustrie de bezettingsgraad juist daalde. Ook in andere landen in Europa staat de PMI bezettingsgraad gunstig eind 2015. In Duitsland, Frankrijk en de eurozone we posities van de PMI die de neutrale grens van 50 indexpunten ruim overschrijden. Alleen in het VK staat de inde net onder deze neutrale grens en dat duidt op krimp in de industriële bezettingsgraden.

Groeitempo uitzenduren industrie neemt scherp af

In de laatste weken van 2015 is het groeitempo van het aantal uitzenduren flink afgenomen: van 10% in periode 12 (week 45-48) naar slechts 1% groei in periode 13 (week 49-53). Ook de PMI index op werkgelegenheid laat een neerwaartse beweging noteren in december en januari. De afname van het aantal uitzenduren houdt onder meer verband met de sterke krimp van de output in de machinebouw en de afname van het groeitempo in de transportmiddelenindustrie sinds augustus 2015. In deze beide branches is de exportrelatie met Duitsland van groot belang en ook in Duitsland zien we vertragingen in de industriële bedrijfsactiviteit en orderintake van fabrieken. De afname van de PMI index is met 2,4 indexpunten op maandbasis aanzienlijk (een afname van 4,4%). Ondanks deze scherpe afname staat de PMI nog in de expansiefase en ruim boven zijn lange termijn gemiddelde. Dat is in ieder geval een gezonde start van 2016. Ondanks deze afzwakking in de arbeidsmarkt zijn ondernemers over het algemeen nog steeds positief gestemd over de vacature-ontwikkeling, getuige de stand van de vacature-indicator. Deze positieve insteek zien we ook terug in het oordeel van ondernemers over de personeelssterkte voor de komende 3 maanden.