Granenmonitor december: Graanmarkt is overvoed

door: Frank Rijkers

Granenmonitor_december_20152.pdf (143 KB)
Download

 

2015: een treurig jaar voor granen en oliezaden

2015 gaat voor bijna alle grondstoffen de boeken in als een treurig jaar. Olieprijzen daalden met  ruim 30%, ook staalprijzen zijn met meer dan 30% gedaald. De totale CRB-Index (afgeleide index van de grondstoffenmarkt) daalde hierdoor met 25% en lijkt daarmee te eindigen op de laagste stand in dertien jaar tijd! De druk op de grondstofprijzen is ook voelbaar geweest binnen het agrarische grondstoffencomplex. Na forse prijsdalingen in 2013 en 2014 gaat ook 2015 weer de boeken in als een jaar van prijsdruk. De tarweprijs staat momenteel 15% lager dan een jaar geleden en schommelt rondom niveaus van USDc 500/bushel. Ook voor maïs en sojabonen was 2015 alles behalve een positief jaar. Maïsprijzen staan momenteel ruim 8% lager dan aan het begin van 2015 en voor sojabonen bedraagt de daling ruim 17%. De prijsdruk is met name veroorzaakt door hoge voorraadniveaus voor granen en oliezaden welke in de afgelopen twee seizoenen zijn opgebouwd. Daarnaast zorgt een nieuwe topproductie in het lopende seizoen voor verdere druk op de prijzen. Hiermee is de bodem onder de prijzen voor agrarische grondstoffen in 2015 opnieuw lager komen te liggen dan in de voorgaande vier jaren, getuige de indexcijfers van het Internationaal Genootschap voor Granen (IGC). Naast de verbeterde productiecijfers heeft de prijs in 2015 verder onder druk gestaan als gevolg van een sterker geworden Amerikaanse dollar (USD), lagere olieprijzen en geopolitiek zoals verkiezingen en onrust in Latijns Amerika en verslechterd sentiment in China.

 

Lage prijzen houden aan in 2016, dankzij hoge voorraadniveaus 

Voor 2016 is onze verwachting dat het voor granen en oliezaden niet veel beter zal worden dan in 2015. De prijzen zullen zich handhaven rondom de huidige, relatief lage niveaus.

In het laatste maandrapport van het Amerikaanse ministerie voor landbouw (USDA) is dit beeld niet verstoord. Voor tarwe zijn de eindvoorraden weer iets opgehoogd tot een niveau van 230 miljoen ton. Hiermee komt de voorraad/verbruik ratio uit op een niveau van boven de 30%, hetgeen sinds 2009/10 niet meer is behaald. Met name de recordproductie van 735 miljoen ton bij een redelijk stabiel blijvende vraag van 717 miljoen ton zorgen voor deze voorraadgroei. Mede dankzij deze enorme voorraad is de verwachting voor komend seizoen dat er minder areaal met tarwe zal worden ingezaaid.

Voor sojabonen liggen de voorraadniveaus iets lager dan bij tarwe, maar ook hier zorgt een ruime voorraad voor aanhoudende prijsdruk. Voor sojabonen ligt de voorraad/verbruik ratio rondom de 27%.

Ook hier het hoogste niveau in vijf jaar tijd. Verkiezingen in Argentinië (grootste exporteur van sojabonen in de wereld) hebben voor extra prijsdruk gezorgd in de voorbije weken. De nieuw gekozen president Mauricio Macri voert een voor agrarische grondstoffen vriendelijk beleid. Hij heeft op zijn eerste werkdag direct de exportheffingen verlaagd op sojabonen. Hierdoor is de mondiale markt tijdelijk overspoeld geweest, wat voor prijsdruk heeft gezorgd. Voor 2015/16 wordt een nieuwe  mondiale recordproductie verwacht van 320 miljoen ton. Hiermee ligt de productie 19% boven het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar. Met name extra productie in de Verenigde Staten, Argentinië en Brazilië zorgen voor deze toename. Hier staat tegenover dat de consumptie ook fors groeit. Voor 2015/16 wordt een consumptiegroei van 16% verwacht ten opzichte van het vijfjaars gemiddelde. Hiermee komt de consumptie uit op 312 miljoen ton.

Voor maïs ligt de voorraad/verbruik ratio iets lager dan bij tarwe en sojabonen. Maar met niveaus rondom de 22% ligt het nog altijd op een relatief hoog niveau. Ook voor 2015/16 wordt een hoge productie verwacht van 974 miljoen ton. Weliswaar lager dan de recordproducties van de afgelopen twee jaar, maar nog altijd 7% boven het vijfjarig gemiddelde. Met name in de EU wordt fors minder (- 25%) mais geproduceerd dan afgelopen jaar.

 

2016: De prijsbepalende factoren

Voor 2016 verwachten we een weinig spectaculair prijsjaar met betrekking tot tarwe-, maïs-, en sojaprijzen. Zoals hierboven beschreven zijn het de hoge voorraadniveaus en gunstige productieverwachtingen die de druk op de prijs houden, ook komend jaar. De bodem is hierbij naar verwachting wel bereikt.

Ook in 2016 zullen de schommelingen in de prijzen in eerste instantie gedreven worden door weersverwachtingen. El Nino is hierbij een fenomeen wat de gemoederen al geruime tijd bezighoudt. Voor granen en oliezaden lijkt de impact hiervan beperkt, maar met name een daaropvolgende la Nina kan zorgen voor droogte in de belangrijkste productiegebieden voor maïs in de Verenigde Staten. Hierdoor zou de productie lager kunnen uitvallen waardoor een opwaarts potentieel in de prijs aanwezig is. Ook voor tarwe en sojabonen ligt het risico van verslechterende weersomstandigheden op de loer. Slecht weer in belangrijke productiegebieden als het Zwarte Zee gebied of Latijns Amerika zijn hiervan mogelijke voorbeelden.

Naast de weersomstandigheden zal 2016, net als 2015, ook in het teken staan van valutakoersen. In de eerste helft van 2016 zal de Amerikaanse dollar naar verwachting verder aansterken als gevolg van het recente besluit van de Amerikaanse Centrale Bank (FED) om de rente te verhogen. Door de sterkere dollar zal de exportpositie van met name Amerikaanse tarwe en mäis onder druk blijven. Prijzen genoteerd in USD zullen hierdoor onder druk komen om concurrerend te blijven op de wereldmarkt. Voor Europese noteringen (Matif) kunnen deze valuta ontwikkelingen een positief effect hebben. Mede door een lagere maïsproductie in Europa zullen de euronoteringen wat meer stabiliseren dan de dollarnoteringen. Naast de zwakkere euro hebben ook andere zwakke valuta’s zoals de  Braziliaanse real, Russische roebel en Oekraïnse Grivna een grote impact op de handelsprijzen van granen en oliezaden in 2016.