Duurzame Zuivelketen verdient Agri Leadership Award 2015

door: Pierre Berntsen

Als ik een denkbeeldige prijs zou mogen uitreiken aan een initiatief dat zich in zet voor het belang van een gehele sector, dan kies ik voor de Duurzame Zuivelketen.

Er bestaan gelukkig diverse initiatieven om de positie  en het rendement van de Nederlandse boer en tuinder te verbeteren. Dat is niet zo eenvoudig omdat ‘de boer’ of ‘de tuinder’ niet bestaat. Ondernemers hebben verschillende belangen, ambities en competenties. En ook binnen de keten verschillen de belangen. Dat maakt het lastig om iedereen tevreden te stellen. Het getuigt van lef en visie als je desondanks initiatief neemt.

Federatie VruchtgroenteOrganisaties en POV uit nood geboren

Ondanks de mooie resultaten van 2015, rendeert de teelt van paprika’s, tomaten en komkommers onvoldoende. De oprichting van de Federatie VruchtgroenteOrganisaties en de coalitie met de Rabobank en overheden zijn goede initiatieven om verbetering te forceren. Het bundelen van krachten tussen telersverenigingen en betere samenwerking met partners in de keten helpen om via efficiënte gesloten ketens, de marktpositie van tuinders verbeteren. Door intensieve samenwerking binnen deze ketens ontstaan stabiele relaties. Hierdoor neemt de afhankelijkheid van dagprijzen af en verbetert het marktinzicht. Het bijeenbrengen en kanaliseren van zo veel belangen is  een monsterklus, waarvoor hulde.

Ook de situatie in de varkenshouderij noopt tot maatregelen. Te veel ondernemers verdienen al te lang, te weinig. De eerste stap, het bundelen van krachten in een producentenorganisatie van varkenshouders (POV), is min of meer afgerond. In het traject Vitale Varkenshouderij vindt verdere uitwerking plaats van de strategie voor de komende jaren. Doel is om het verdienmodel voor de varkenshouder te verbeteren. Menig varkenshouder realiseert zich dat er geen eenvoudige oplossingen bestaan. Het draagvlak moet nog groeien, maar niks doen is geen optie. Ook voor dit initiatief heb ik veel waardering. De recente keuze van Albert Heijn om behalve vers vlees ook vleeswaren met Beter Leven Keurmerk te verkopen is bemoedigend.

Stichting Veldleeuwerik ziet kansen

De stichting Veldleeuwerik is ontstaan vanuit akkerbouwers en vollegrondgroentetelers. Hoofddoel is een gezonde toekomst van het bedrijf. Daarbij werken telers en ketenpartners met dezelfde filosofie samen. Duurzaamheidsplannen worden niet opgelegd maar door ondernemers zelf gemaakt. De kracht is dat de telers zelf de regie voeren. Kwaliteit en vakmanschap zijn belangrijke pijlers. En de winst zit in het proces van continue verbetering; elk jaar een stapje beter. Ook veel toeleveranciers en afnemers zijn deelnemer. Zij spelen een actieve rol in de keten en dragen de waarden van Veldleeuwerik uit naar de consument.

Duurzame Zuivelketen wikt en weegt

De melkveehouderij ligt onder een vergrootglas. Melkveehouders zien kansen, maar er zijn ook belemmeringen. Dierenwelzijn, broeikasgassen, weidegang en fosfaatregelgeving leiden tot verschil van inzicht tussen NGO’s, melkveehouders, zuivelorganisaties, overheid en politiek. Terwijl juist maatschappelijk draagvlak ruimte biedt voor bedrijfsontwikkeling. De boel bij elkaar houden lijkt een verstandige route. Dat poogt de Duurzame Zuivelketen door via een gezamenlijke agenda ambities te formuleren. Daarbij hebben ook NGO’s, overheid en andere stakeholders invloed. Dit is geen gemakkelijke route en levert discussies op tussen deelnemers en onrust bij de achterban. De lange termijn winst is nog niet zichtbaar, terwijl melkveehouders op korte termijn wel de druk voelen. Dit vraagt lef, visie en doorzettingsvermogen. De daling van het aandeel weidegang lijkt inmiddels tot stand te zijn gebracht. Ik ken geen vergelijkbaar initiatief in Nederland of het buitenland. Wat mij betreft is de Duurzame Zuivelketen de winnaar van de denkbeeldige Agri Leadership Award 2015.