Internet of Things: kansen in software en maatschappelijke groeimarkten

door: Steven Peters

Telecom Update

De digitalisering van communicatie dwingt de telecomsector om zichzelf opnieuw uit te vinden. Door dalende opbrengsten uit voice en sms staat de omzet onder druk en moeten telecomondernemers op zoek naar nieuwe inkomstenbronnen. Internet of Things (IoT) biedt interessante kansen op twee fronten. Voor infrastructuur en verbindingen, én op maat gemaakte toepassingen voor individuele technologische groeimarkten. Hoewel IoT invloed heeft of krijgt binnen vrijwel alle bestaande markten, richten we ons in dit rapport vooral op drie groeimarkten met een grote maatschappelijke impact: smart homes & cities, connected cars en gezondheidszorg.

Positie met potentie
Net als bij Machine-to-Machine (M2M), draait het bij IoT om communicatie tussen verschillende ‘slimme’ apparaten. Zonder de netwerken van telecom-operators is er meestal geen verbinding mogelijk. Deze uitgangspositie biedt kansen om voet aan wal te krijgen bij interessante IoT-groeimarkten, zoals de smart homes & cities-sector, automotive en gezondheidszorg.

ABNAmro_diagrammen_1_lrg

Bron: Telecompaper

Veel meer inkomsten uit toepassingen dan uit apparaten
Het aantal slimme verbonden apparaten neemt de komende jaren in verschillende sectoren enorm toe, en alle toepassingen hebben een hard- en softwarecomponent. In de afbeelding hierboven is te zien hoe IoT er voor zeven sectoren uitziet, en welke basisfaciliteiten ervoor nodig zijn. Naar verwachting vallen de hardware-opbrengsten echter in het niet bij de potentiële omzet uit de platformen en software-toepassingen van IoT. Deze toepassingen liggen vooral bij cloud services waarin data wordt opgeslagen, sensoren met elkaar worden verbonden en analyses gedraaid. In onderstaande grafiek staat een schatting van het aandeel soft- en hardware in de totale omzet.

 

ABNAmro_diagrammen_2_lrg
Bron: BI Intelligence

 

Consumentenmarkt voor IoT komt langzaam op gang
Uit onderzoek onder het Telecompaper Consumenten Panel blijkt dat slechts een kleine groep early adopters op dit moment een slim apparaat bezit. Het percentage consumenten dat verwacht binnen een jaar zo’n connected device aan te schaffen, ligt al wel een stuk hoger. De early adopters blijven voorlopig nog een voortrekkersrol spelen bij nieuwe producten, zoals afwasmachines en rolluiken. Voor slimme apparaten als thermostaten, camera’s en rookmelders ontwikkelt zich wel een steeds bredere markt.

Uitdagingen voor de telecomsector
De voortekenen bij consumenten zijn gunstig, maar IoT is nog geen gemeengoed. Om met slimme oplossingen door te breken op de consumentenmarkt, heeft de telecomsector nog een aantal uitdagingen aan te gaan. Zo verdienen privacy- en security-vraagstukken speciale aandacht, is er veel concurrentie binnen én buiten de sector en speelt er nog een aantal belangrijke technische issues. Op dit moment is er bijvoorbeeld een wildgroei aan draadloze communicatie-protocollen tussen apparaten en servers, waardoor de behoefte aan standaarden groeit. Bovendien is het nog maar de vraag of het netwerk de drukte aankan wanneer steeds meer mensen gebruikmaken van smart-oplossingen en -apparatuur.

De juiste aanpak: specialiseren
Naast uitdagingen, liggen er genoeg interessante kansen voor telco’s in IoT. Kansen met maatschappelijke impact. Telecomaanbieders kunnen bijvoorbeeld veel waarde toevoegen in de sectoren smart homes & cities, connected cars en gezondheidszorg. Ze doen er goed aan om voor een aantal van deze sectoren specifieke producten te ontwikkelen en gespecialiseerde teams met diepgaande kennis in huis te hebben. In de autobranche spelen nu eenmaal heel andere issues dan in de medische sector. Daarnaast is de kwaliteit van het netwerk bij IoT nog belangrijker en zijn er meer algemene diensten nodig, zoals cloud-opslag en big data-analyse. Dit vergt constante investeringen.

 

Hoofdstuk 1: Wat is IoT?

Velen zien IoT als een evolutie van het Machine-to-Machine landschap. M2M-verbindingen worden vooral gebruikt om te monitoren. Bij IoT draait het om informatie-uitwisseling tussen individuele slimme apparaten en servers. Hierbij wordt de ontvangen informatie breed geanalyseerd en omgezet in acties om producten, processen en beleid te verbeteren.

IoT heeft drie unieke kenmerken ten opzichte van M2M

  • het is ingewikkelder en vereist meer software;
  • niet het apparaat en de verbinding zijn het belangrijkst, maar het feit dat data en toepassingen tot nieuwe oplossingen leiden;
  • om mogelijkheden optimaal te benutten, zijn combinaties van verticale en horizontale diensten nodig.

IoT vraagt om ketensamenwerking
Er zijn veel specialismen nodig om tot een goede IoT-oplossing te komen. De waardeketen is namelijk complex, met veel verschillende partijen die allemaal één of meerdere diensten leveren binnen het IoT-proces. Om producten te maken en diensten te leveren die optimaal functioneren en met elkaar communiceren, is goede samenwerking binnen de keten een absolute voorwaarde.

 

ABNAmro_diagrammen_3_lrg
Bon: Synapse

 

Hoofdstuk 2: Mogelijkheden in IoT voor Telco’s

Vrijwel alle Nederlandse telecom-aanbieders zijn al jaren actief in de M2M-sector, maar KPN is de enige die al IoT-ambities uitspreekt. Daarbij zet het bedrijf de gebruiker centraal. Net als enkele internationale aanbieders, is KPN bezig met de uitrol van LoRa (long range low power). Deze nieuwe technologie kan apparaten van lange afstand aan het internet koppelen. Dit maakt LoRa uitermate geschikt voor IoT.

In Nederland spreken Vodafone en T-Mobile nog over M2M. Waar Vodafone zich richt op automotive, smart metering en consumer electronics, ziet T-Mobile’s moeder Deutsche Telekom vooral toekomst in smart homes, intelligent networks en betalingen.

Ook buiten Nederland houden veel telecomaanbieders nog vast aan de M2M-segmenten, zoals energie en gezondheidszorg. Telefónica en Orange/Mobistar geven aan dat IoT hun voornaamste focus is geworden en richten zich onder andere op smart homes/city en connected cars. Telefónica geeft bovendien expliciet aan dat hun strategie tweeledig is: ze bieden zowel oplossingen per segment (verticaal) als overkoepelende diensten (horizontaal).

Groeiverwachtingen Internet of Things
Het aantal verbonden apparaten op het mobiele netwerk in Nederland is volgens ACM in het eerste kwartaal van 2015 met 90 procent gestegen ten opzicht van het eerste kwartaal van 2014. Over het aantal connected devices en de verwachte groei ervan verschillen de voorspellingen, maar één ding is duidelijk: de komende jaren blijft hun hoeveelheid flink toenemen. ABN AMRO verwacht dat het aantal verbonden apparaten in het komende jaar zal stijgen met 50%.

Europese voorspelling
Cisco verwacht dat het aantal verbonden apparaten in West-Europa tussen 2014 en 2019 toeneemt van 1,9 miljard tot 3,5 miljard. Dat staat gelijk aan een groei van 4,4 verbonden apparaten per inwoner in 2014 naar 8,2 in 2019. Daarnaast voorspelt Cisco dat 34 procent van alle slimme apparaten in 2019 verbonden zal zijn via het mobiele netwerk.

Wereldwijde verwachtingen
Volgens Gartner en Ericsson worden er in 2020 wereldwijd zo’n 25 miljard connected devices gebruikt, een groei van ongeveer 35 procent per jaar. ABI Research voorspelt dat het er zelfs 41 miljard zullen zijn, tegenover 16 miljard in 2014. Qua omzet verwacht IDC dat de wereldwijde IoT-markt groeit van 1,9 triljoen dollar in 2013 naar in 7,1 triljoen in 2020.

 

ABNAmro_diagrammen_4_lrg
Bron: Ericsson mobility report juni 2015

 

Interessante groeimarkten
De gerenommeerde onderzoeksbureaus hebben stuk voor stuk hoge verwachtingen van de ontwikkeling van IoT-diensten. Naar verwachting zullen consumentenproducten de aantallen omhoogstuwen, maar komt het grootste deel van de inkomsten voorlopig nog uit zakelijke toepassingen.

Volgens Gartner zijn industrie, energiebedrijven en de transportsector de drie belangrijkste IoT-segmenten in 2015. In 2020 zal de energiesector het belangrijkst zijn, gevolgd door de maakindustrie en de overheid. Het IoT-aandeel van energiebedrijven stijgt door het gebruik van slimme meters, dat van de overheid door de invoering van bijvoorbeeld slimme lantaarnpalen.

Juniper Research en Rethink Research zijn van mening dat het grootste gedeelte van de inkomsten voorlopig nog uit de traditionele M2M-segmenten zal komen, zoals telematics. Rethink Research vindt de consumentenmarkt het minst interessante IoT-segment voor telecomaanbieders, ook al zal het aandeel de komende jaren groeien. Bij consumenten gaat het vooral om de dienst: het netwerk moet het gewoon dóen.

ABNAmro_diagrammen_5_lrg
Bron: Juniper Research

 

Energiebedrijven en overheden zien in IoT vooral mogelijkheden voor kostenbesparingen. De resultaten uit het onderzoek van Power Matching City ondersteunen dit beeld. Hieruit blijkt dat slimme energiesystemen in de Nederlandse consumentenmarkt 3,5 miljard euro zouden kunnen opleveren. Uit dit onderzoek blijkt dat slimme energiesystemen in de Nederlandse consumentenmarkt 3.5 miljard euro zou kunnen opleveren.

Van belofte naar groei?
Als we sommige media mogen geloven, hebben de meeste consumenten al slimme koelkasten, lichten en wasmachines in huis. In de praktijk valt dat wel mee. Uit onderzoek van Telecompaper blijkt namelijk dat de gemiddelde consument er nog maar langzaam voor warmloopt. Op dit moment is het vooral een bescheiden groep early adopters die interesse heeft in connected devices in en rond het huis. De explosieve groei die al tijden wordt voorspeld, is op dit moment nog niet zichtbaar. Het aantal consumenten dat verwacht binnen een jaar zo’n connected device aan te schaffen, ligt wel hoger.

Resultaten Telecompaper consumentenpanel
In mei en juni van dit jaar deed Telecompaper in opdracht van ABN AMRO onderzoek naar het gebruik van connected devices onder Nederlandse consumenten. Hun consumentenpanel gaf antwoord op de vraag: “Welke van de onderstaande apparaten die je op afstand met je smartphone/tablet kunt bedienen, verwacht je binnen een jaar aan te schaffen?”

ABNAmro_diagrammen_6_lrg
Bron: Telecompaper

 

Amerikaans consumentenonderzoek
In de VS is bijna 30 procent van de consumenten van plan om slimme lampen aan te schaffen. De percentages voor andere producten zijn iets lager, zo blijkt uit recent onderzoek van Park Associates.

 

Hoofdstuk 3: uitdagingen voor telco’s

Het is dus wachten op de grote doorbraak van IoT op de consumentenmarkt. De voortekenen zijn gunstig: de early adopters hebben hun smart-producten al aangeschaft, het grote publiek neemt ze in overweging. Maar voordat slimme apparatuur gemeengoed wordt, moet de telecomsector nog een aantal belangrijke uitdagingen aangaan.

Moeilijke markt voor telco’s
Voor telecombedrijven is het moeilijk om zich op het consumenten-segment te richten. Ten eerste zijn er zorgen om privacy en security. Op de consumentenmarkt en in de gezondheidszorg verzamelen slimme producten continu data. En ook in smart cities stroomt veel verschillende informatie naar de gemeente door. Hoewel de informatie niet altijd direct is te herleiden tot één persoon, zal niet iedere consument, patiënt of burger in de data-analyses opgenomen willen worden. Privacy en veiligheid verdienen dus veel aandacht van telco’s, wanneer deze het smart-segment in stappen.

Concurrentie van non-telco’s
Daarnaast hebben telecombedrijven veel concurrenten om zich heen. Dat zijn niet alleen mede-telco’s, maar ook non-telco’s, zoals energiebedrijven en autofabrikanten. Ondertussen zijn ook Apple, Google12 en bedrijven als IBM13 en Fujitsu14 bezig met hun eigen platformen. De hoeveelheid smart-producten op de markt is dan ook enorm; hetzelfde geldt voor het aantal fabrikanten dat deze producten maakt. Ook op de bestaande gateways binnen huishoudens (set-top boxen, breedbandrouters) is het druk. Voor modulefabrikanten, platformbouwers, app-ontwikkelaars en andere bedrijven in de toeleveringsketen liggen hier veel kansen, maar het is tegelijk een segment met heel veel concurrentie.

Gebrek aan een IoT-standaard
Daarbij komt dat de algemene standaarden voor IoT-producten nog in ontwikkeling zijn, waardoor er nu een verzameling van technologieën wordt gebruikt. In de meeste gevallen worden apparaten niet direct verbonden via de netwerken van telecomaanbieders, maar communiceren ze onderling via draadloze protocollen. Gezien het grote aantal IoT-apparaten en -toepassingen is hierin een zekere mate van internationale standaardisering nodig.
Een van de grote voordelen van een standaard is dat meer apparaten dezelfde taal spreken. Er zijn al M2M-standaarden en er wordt hard gewerkt om ook internationale standaarden voor IoT op te zetten. De weg hiernaartoe wordt alleen bemoeilijkt door de hoeveelheid mogelijke toepassingen, en het grote aantal spelers in de waardeketen. Tegen de tijd dat alle partijen het over een standaard eens zijn, is de technologie vaak alweer achterhaald.

De macht van de grote spelers ten opzichte van de kleine kan monopolies in de hand werken. Daarom is het de vraag of standaarden opgelegd moeten worden door een instituut, of dat ze zich autonoom zullen ontwikkelen. Bijvoorbeeld via bedrijven die op grote schaal betrokken zijn bij de ontwikkeling van toepassingen en platforms, zoals Apple en Google.

Tegen de tijd dat alle partijen het over een standaard eens zijn, is de technologie vaak alweer achterhaald. De nieuwste technologie, 5G, wordt specifiek met IoT mogelijkheden in gedachten ontwikkeld en wordt door menig provider gezien als dé enabler voor IoT.

Extra druk op het netwerk
Meer slimme apparaten betekent ook meer druk op het netwerk, door toenemend dataverkeer en piekgebruik op bepaalde plekken en tijden. Denk aan slimme auto’s in de avond- of vakantiespits en oogsttijd in de landbouw. Daarnaast is er voor steeds meer toepassingen een absolute verbindingszekerheid nodig, bijvoorbeeld in de gezondheidszorg. Door het groeiende aantal verbonden apparaten en het stijgende verbruik per apparaat, zal de gemiddelde vraag naar netwerkverkeer tussen 2015 en 2024 naar verwachting met een factor zes omhooggaan.

TelecomUpdate_2_chips

Hoofdstuk 4: kansen in drie maatschappelijk verantwoorde groeimarkten

Maatschappelijke impact is voor ons een belangrijke reden om smart homes & cities, connected cars en de gezondheidszorg te kiezen als interessante groeimarkten voor de telecomsector. Energie uit fossiele brandstoffen is eindig, daarom zoeken we naar duurzame alternatieven. En doordat we steeds langer leven, blijven de kosten van de gezondheidszorg stijgen. Dankzij nieuwe technologieën kunnen we ons energieverbruik terugdringen en zorg goedkoper en beter maken. Zo draagt IoT bij aan oplossingen voor grote uitdagingen in onze maatschappij.

Smart homes & cities
In het smart homes-segment kunnen telecomoperators diensten als verwarming, beveiliging en verlichting toevoegen aan het bestaande aanbod voor consumenten. Een aantal internationale telco’s heeft al een smart homes-platform opgericht, zoals Qivicon van Deutsche Telekom, Home Live van Orange en Home Control van Proximus.

Aantal IoT-initiatieven binnen sectoren neemt toe
Steeds meer partijen in verschillende sectoren zijn bezig met IoT. Denk aan nutsbedrijven als RWE, hardware-leveranciers als D-Link, Gigaset en IT-bedrijven als SAP en IBM. Ook introduceerde Google recentelijk Brillo, hun eigen platform voor connected devices. Voor telecombedrijven die nog aan het begin van de IoT-ontwikkelingen staan, kan samenwerking met een van deze partijen een eerste stap zijn.

Samenwerken met (lokale) overheid
IoT-samenwerkingen tussen bedrijven en gemeenten komen steeds vaker voor en behoren ook tot de mogelijkheden voor telecombedrijven. Kijk bijvoorbeeld naar de smart city-overeenkomst die Huawei recentelijk sloot met Amsterdam en Groningen.

Vodafone werkt al drie jaar met Portugese start-ups en de stad Lissabon aan de ontwikkeling van smart city-applicaties. Daarbij ligt de focus op mobiliteit, energie, toerisme en smart living. In Spanje ontwikkelen Vodafone en IBM samen hardware, software en diensten voor gemeentes. Via het Vodafone Connect City-platform en de cloud-diensten van IBM beheren ze een netwerk van duizenden sensoren, verspreid door de hele stad. Deze worden gebruikt om betere stadsdiensten te leveren aan bewoners, bezoekers en bedrijven.

Connected cars
De auto- en transportindustrie is van oudsher een van de belangrijkste segmenten in de M2M-sector. Autofabrikanten hebben het mobiele netwerk nodig om hun dienstverlening uit te breiden naar consumenten en zakelijke klanten. Dat geldt voor huidige producten als In Vehicle Infotainment (IVI), of toekomstige als de zelfrijdende auto. De grote mobiele aanbieders zijn al partnerships aangegaan om netwerkconnectiviteit te leveren, zoals Telefónica met GM en Tesla (waar KPN ook bij zit via de M2M World Alliance), en Vodafone met BMW, Volkswagen en Audi. Orange heeft deals met Tesla, Peugeot, Renault en gaat Orange Drive lanceren.

Samenwerking met ketenpartijen
Het zal voor veel kleinere aanbieders in de telecomsector moeilijk zijn om een graantje mee te pikken van deze groeiende markt. Autofabrikanten maken liever afspraken met de grote mobiele spelers om in één keer meerdere landen te bereiken. Kleine aanbieders met een innovatieve dienst kunnen echter wel interessant zijn voor de fabrikanten. Telecombedrijven kunnen daarnaast diensten leveren aan bijvoorbeeld verzekeringsbedrijven of autobonden. In 2014 startte de ANWB met een ledentest om informatie over onder andere benzineverbruik, locatie, snelheid en CO2-uitstoot te verzamelen via een internetverbinding in de auto. Deelnemers kunnen de informatie bekijken op een website en mobiele app.

Gezondheidszorg
Ook in de gezondheidszorg zijn er veel ontwikkelingen gaande waarbij slimme apparaten worden gebruikt. Denk aan bloedsuikergehalte of bloeddruk uitlezen op afstand en herinneringen om op tijd medicijnen te nemen via smartphone of tablet.

Mogelijkheden in medische platformen
Door medische platformen aan te bieden om de data te analyseren, creëert de telecomsector een goede kans om in de gezondheidszorg aanwezig te zijn. Operators kunnen ook samenwerken met de medische sector om relevante nieuwe producten te ontwikkelen. Zo creëren Ziggo en NLkabel met de ‘Connected Health Challenge’ medische applicaties voor thuiswonende patiënten op basis van breedbandconnecties. De telecomaanbieders met bestaande M2M-platformen hebben al een aanbod voor de gezondheidszorg. En er zijn ook andere partijen die zich richten op dit segment, zoals IQMessenger.

 

Conclusie

Uit de onderzoeksresulaten van het Telecompaper Consumentenpanel blijkt dat IoT op de consumentenmarkt nog in de early adopters-fase zit. Maar de vooruitzichten zijn gunstig: ook de meer behoudende consument lijkt open te staan voor slimme producten in en om het huis. Voorlopig liggen de kansen voor telecomaanbieders echter nog in de zakelijke markt, en dan vooral in softwaretoepassingen; de opbrengsten uit hardware blijven duidelijk achter. Hoewel telco’s nog flinke uitdagingen moeten aangaan op het gebied van privacy en security, concurrentie en techniek, ziet ABN AMRO kansen in drie maatschappelijke groeimarkten. Door hun netwerk te koppelen aan innovatieve oplossingen in smart homes & cities, de connected cars-industrie en de gezondheidszorg, kunnen telco’s waarde toevoegen aan markt én maatschappij.

 

 

Deze update is tot stand gekomen in samenwerking met Telecompaper

Auteurs

Marion ter Welle (Telecompaper)
Steven Peters, Wouter Sterk (ABN AMRO Sector Advisory & Sustainability)