2015 is keerpunt voor gezondheidszorg van de toekomst

door: Anja van Balen

De grote hervormingen in de gezondheidszorg komen nu snel dichterbij. Nieuwe technologische ontwikkelingen en de noodzaak van kostenbeheersing dwingen deze veranderingen af. Hierbij is veel vertrouwen in de technologie (e-health en wearables). Hiermee kan de burger het heft in handen nemen en wordt het fysieke contact met zorgverleners sterk verminderd. Eén van de websites over zorginnovatie (www.zorginnovatie.nl) geeft inzicht in zulke innovaties. Naar verwachting gaat de technologie het stellen van diagnoses gedeeltelijk overnemen. De medisch specialist kan zich hierdoor concentreren op de behandeling. Ook in de langdurige zorg zal de eigen verantwoordelijkheid voor het welzijn, ook met behulp van technologie, toenemen.

De mens neemt en krijgt meer verantwoordelijkheid over zijn gezondheid. Bij het boeken van reizen en doen van bankzaken vinden we dit al gewoon, dus waarom niet voor de eigen gezondheid? Hierop zal ook de verzorging afgestemd worden en daarmee ook de opleidingen. De commissie Innovatie Zorgberoepen bracht op 10 april advies uit aan het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Hierin wordt de zorg in vier thema’s verdeeld: Voorzorg, Gemeenschapszorg, Laag en Midden Complexe Zorg en Hoog complexe Zorg. Voor de voorzorg en de gemeenschapszorg zullen de opleidingen aangepast worden naar meer regiegerichte opleidingen. Daarbij wordt ook meegenomen wat iedereen zelf kan doen, met hulp van technologie en van anderen. In de regio Haaglanden is in april een nieuwe coöperatie opgericht, Plicare, waarbij zorgverleners met wijkverpleegkundigen samenwerken om de voorzorg vorm te geven. Als dit goed werkt, zullen er ongetwijfeld meer volgen.

Voortrekkersrol in de complexe zorg

Om de beroepsgroep een voortrekkersrol te geven in de ketenzorg moet de focus in verdienmodellen veranderen. Als je betaald krijgt voor behandelingen, kies je er ook voor deze te verrichten. Als je betaald wordt voor het voorkomen van ziektes, verschuift de focus mee in die richting. In Duitsland loopt al sinds 2005 een experiment met een geïntegreerde gezondheidsregio (Kinzigtal). Hieruit zouden al besparingen van 10 procent zijn gerealiseerd, doordat de gezondheid van burgers sterk is verbeterd. Het geluk van de burgers in ongetwijfeld nog meer toegenomen, maar dat is wat minder gemakkelijk meetbaar.

Ook in Nederland zijn proeftuinen gestart, zoals Vitaal Vechtdal en Friesland Voorop. Deze zijn nog vrij nieuw, waardoor er nog onvoldoende gegevens zijn. De verwachtingen zijn echter hooggespannen. Achmea heeft voor 2016 al een nieuwe zorg inkoopstrategie. Hierin geeft zij aan in zorgpaden in te gaan kopen. Naast inkoop op een keten binnen een aandoening, zoals hart & vaten of nierfalen, zal ook de focus veranderen naar het voorkomen van ziektes. Hierbij komt nog dat we over een paar jaar zelf met behulp van techniek een deel van de diagnose kunnen doen en ook onszelf kunnen controleren. Als dat zo is, dan hoeft dat niet meer in het ziekenhuis. Moeten we dan rekening houden met lege poliklinieken? Het aantal bedden is al behoorlijk gekrompen, al liggen we in een mensenleven wel bijna twee maanden in een ziekenhuisbed. Volgt nu dan ook een ander belangrijk deel van de ziekenhuiszorg, de poli?

Als je  bedenkt dat we over een paar jaar wellicht minder vaak naar een ziekenhuis gaan, dan weet je ook dat de cijfers in de zorgsector schijnzekerheid geven. De resultaten en de balansen zijn afhankelijk van de kosten die worden doorgerekend voor de panden. Als we nu bedenken dat de helft van de poli’s over tien jaar dicht kan, moet je de kosten ook in tien jaar nemen.  Het snel kunnen vervangen van vastgoed en daarmee de structuur van de zorg is nog een belangrijk punt van aandacht.

Zorgtechnologie versnelt de veranderingen

Voor de burger is de toegevoegde waarde van technologie en de focus op gezondheid een groot winstpunt. Bij het reizen en financiële zaken hebben we de technologie ook omarmd. Het toepassen van hulpmiddelen voor onze eigen gezondheid is nog wennen, zowel voor de burger als voor de medisch specialist. Het komt: niet geleidelijk, maar snel. 2015 wordt het jaar waarin de veranderingen voor de komende dertig jaar in gang gezet worden.