Wordt u de agrarisch ondernemer van 2020?

door: Pierre Berntsen

In maart stond de twintigste editie van de verkiezing van de Agrarisch Ondernemer van Nederland op het programma. ABN AMRO was één van de initiatiefnemers. Dit doet zij vooral om te benadrukken waar het om draait bij toekomstbestendige agrarische bedrijven. Vakmanschap is de basis, ondernemerschap biedt continuïteit. Kortom: van akkerbouwer, tuinder of veehouder naar agrarisch ondernemer. Niet de activiteit is het uitgangspunt, maar het doel, zoals continuïteit, winst of zelfontplooiing.

 

In de afgelopen twee decennia is veel veranderd. Veel markten zijn volwassen geworden en door consolidatie is de macht van verwerkers en retailers toegenomen. Schaalvergroting en professionalisering in de primaire sector en verwerking leidden tot hoogwaardig en goedkoop voedsel. De  voordelen en kostprijsverlagingen kwamen echter ten voordele van de vervolgschakels. Boeren en tuinders schoten er minder mee op. De term ‘ratrace’ is dan snel gevallen.

 

Hoe reageren ondernemers hierop? In de afgelopen jaren bevinden zich onder de genomineerden voor Agrarisch Ondernemer van het Jaar veel bedrijven die actief zijn in de verwerking van eigen producten of die opschuiven in de keten. Dit jaar gold dit zelfs voor alle finalisten. Zo houdt de familie Elshof uit Marum op grote schaal varkens, maar probeert zij zich ook onder de merknaam Porc d’Or te onderscheiden. Met regionaal varkensvlees bij de betere slagers in Noord-Nederland. Het volume is met 380 varkens per week inmiddels goed voor 20 procent van de afzet. Het bedrijf maakt prijsafspraken voor de lange termijn gemaakt met afnemers.

 

Verkoop van akkerbouwproducten en van ambachtelijk boerenijs

Familie Van der Eijk uit Dordrecht heeft een akkerbouwbedrijf van 140 hectare met een breed bouwplan. Het bedrijf richt zich naast teelt op handel en verkoop van eigen producten en is opgeschoven in de keten. Familie Bokma uit ’t Heidenskip melkt koeien op twee en straks drie locaties. De eigen melk wordt verwerkt tot kaas die nu al volop wordt geëxporteerd. Het bedrijf probeert zich te onderscheiden in smaak door het gebruik van Jersey-koeien met vette melk en kruidenrijk biologisch weiland. Familie Pelgrom – winnaar van de publieksprijs – heeft een melkveebedrijf in Hummelo, Gelderland. Een deel van de geproduceerde melk wordt verwerkt tot ambachtelijk boerenijs. De verkoop vind plaats met eigen medewerkers op evenementen en festivals. De winnaars, Gebroeders Vereecken, hebben een prachtig fruitbedrijf van 47 hectare in Dronten. De appels en peren worden verwerkt in het eigen verwerkingsbedrijf. Een deel van het fruit wordt daar geschild en gesneden en er wordt vers sap geproduceerd. Samen met afnemers werkt het bedrijf voortdurend aan verbetering van de producten.

 

Producten met een verhaal

Is samenwerking of ketenverkorting de heilige graal voor boeren en tuinders? Ja en Nee. Ketenverkorting brengt klant en producent dichter bij elkaar, biedt kansen voor meer transparantie en betere margeverdeling. Het moet wel bij de ondernemer passen en deze moet er de kwaliteiten voor hebben. En belangrijker: er moet een markt voor het product zijn. De markt is leidend en ligt voor het Nederlandse agrarische product grotendeels in het buitenland. Maar duidelijk is dat in Nederland en Europa de ruimte voor producten met een verhaal en specifieke eigenschappen blijft groeien. Dat biedt kansen voor agrarisch ondernemers. Ik ben nu al benieuwd naar de genomineerden van 2016.