Visie op rente en euro – ECB drijft rente en euro omlaag

door: Philip Bokeloh

2015-02-visie2.pdf (66 KB)
Download

Forse verlaging ramingen lange rente en euro

Wij hebben onze ramingen voor de lange rente en de euro opnieuw – flink – verlaagd. Reden hiervoor is dat de Europese Centrale Bank (ECB) veel meer staatsobligaties wil opkopen dan verwacht en er schaarste zal optreden in sommige delen van de obligatiemarkt.
Voor de korte rente heeft het ECB-besluit minder gevolgen. Onze prognoses voor de korte rente blijven ongewijzigd.

Revolutionair besluit ECB

De ECB kondigde op 22 januari aan dat zij vanaf maart maandelijks voor EUR 60 mld aan obligaties zal opkopen. Zij wil dit volhouden tot september 2016, en zo nodig langer. De totale omvang van het programma bedraagt dus ten minste EUR 1.140 mld. Dat is flink meer dan verwacht.

Aanleiding voor de maatregel is de scherpe afname van de inflatie. Deze daalde in januari naar liefst -0,6% (-0,2% in december). Dit terwijl de ECB een streefwaarde voor de inflatie heeft van (bijna) 2%. De recente prijsdaling is vooral het gevolg van lagere olieprijzen. De prijs van een vat Brent was in januari krap USD 50, tegen USD 110 aan het begin van 2014. Exclu¬sief beweeglijke componenten zoals voeding en energie was de inflatie in januari +0,5%. Door op grote schaal obligaties te kopen, hoopt de ECB de tendens van prijsafzwakking te keren.

Het opkoopprogramma zorgt voor meer vraag naar obligaties en leidt zo tot een daling van de lange rente. De ECB hoopt dat de lage rente bedrijven aanmoedigt om meer risico te nemen en te investeren. Vast staat dat de lage rente beleggers naar risicovollere beleggingen drijft. De aandelenkoersen zijn gestegen. De hogere waarderingen op financiële markten stutten het vermogen van gezinnen, wat op termijn de consumptie kan aanjagen.

Kapitaalmarktrente verder omlaag door schaarste

Het leeuwendeel van de ECB-opkopen betreft overheids-obligaties. De geografische spreiding komt overeen met het aandeel van de lidstaten in het BBP en de bevolking van de eurozone. De rente daalt daarom waarschijnlijk relatief het sterkst in landen met een lage financieringsbehoefte, zoals Nederland.

De ECB wordt een grote koper van onder meer Duitse en Nederlandse staatsleningen. Maar het aanbod van dit papier neemt juist af. Er dreigt dus schaarste. Deze ongekende onevenwichtigheid zet de lange rente onder flinke neerwaartse druk. Wij houden nu rekening met een tienjaars rente van 0,4% eind dit jaar en 1,0% eind volgend jaar. 1  Eerder gingen wij uit van respectievelijk 1,1% en 1,6%.

Op de ramingen voor de korte rente hebben de maatregelen van de ECB weinig effect. De ECB houdt vast aan een her-financieringstarief van 0,05% en een depositotarief van -0,2%. Wel geeft de ECB met het aankoopbeleid het signaal af dat zij de officiële rentetarieven geruime tijd ongemoeid zal laten.

Euro verliest verder terrein

De noordelijke lidstaten vrezen dat zuidelijke lidstaten door het ECB-besluit minder hun best doen om te hervormen. Dit laat onverlet dat hun concurrentievermogen verbetert. Het opkoop¬programma valt immers samen met het vooruitzicht dat de Amerikaanse centrale bank de rente gaat verhogen. Deze tegenstelling in beleid zorgt voor een daling van de euro. De lagere wisselkoers maakt Europese producten goedkoper

De euro staat verder onder druk door een verrassende beslissing van de Zwitserse centrale bank. Uit vrees voor de gevolgen van het ECB-beleid heeft zij de bodem onder de frank-eurokoers losgelaten. Niet langer kopen de Zwitsers euro’s op. En mogelijk willen zij in de toekomst afstand doen van een deel van hun omvangrijke eurotegoeden. De euro daalde verder door de verkiezingsuitslag in Griekenland. Het vooruitzicht van moeizame onderhandelingen over de schuld en over de inhoud van het hervormingsprogramma geeft onzekerheid. Een vertrek van de Grieken uit de euro lijkt ons echter onwaarschijnlijk.

1 Zie voor een toelichting op de forse aanpassing van de renteramingen: https://insights.abnamro.nl/en/euro-sovereign-playbook-2015-acute-scarcity-aaa-bonds/