Hoe leert de leerling in 2032?

door: Eric Zwaart

Het funderend onderwijs zit gevangen in een systeem van verplichte leerplankaders en vaste geprogrammeerde waarden, zoals klassenindeling, schooltijden, afgebakende vakken, referentieniveaus voor rekenen en taal en gestandaardiseerde toetsen. Dit staat de mogelijkheden van meer gepersonaliseerd en gedifferentieerd opleiden voor de wereld van morgen in de weg. De discussie staat in het teken van de veranderende rolopvatting, onderwijs als aanbieder met een productiesysteem (in-, door-, uitstroom) of als maatschappelijke dienstverlener die jonge mensen toerust voor het leven.

#Onderwijs2032

Met het congres ‘Hoe leert de leerling in 2032?’ haken wij in op de door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gestarte brede maatschappelijke dialoog over het curriculum van de toekomst (http://onderwijs2032). Deze dialoog geeft een boost aan de emancipatiebeweging die al enige tijd in onderwijsland gaande is. Een beweging die gedreven wordt door bevlogen bestuurders, schoolleiders, leraren en betrokken ouders die graag onderwijs zien waarbij het kind en niet het systeem centraal staat. In de uitzending van VPRO Tegenlicht van 1 februari vertellen een aantal koplopers inspirerend over hoe zij samen het onderwijs verbeteren. Ook is aandacht voor het adaptief onderwijsmodel van de sociocratische school De School in Zandvoort. Kleinschalig georganiseerd met maximale ouderbetrokkenheid en een individuele leercontext voor het kind. De school die geen normen hanteert en toch een prachtige score behaalde in het kwaliteitsonderzoek van de Inspectie van het Onderwijs.

Aandacht voor talent

Mijn bijdrage in de discussie staat in het teken van een belangrijke vraag: tot wat voor burgers leiden we kinderen op en hoe past de school in de maatschappij waarin zij straks werken, doorleren en nu al leren leven? Om bij dit laatste te beginnen: een leven lang aanpassen, is een voorwaarde in onze maatschappij waarin kennis snel veroudert en vraagstukken om vernieuwende oplossingen vragen. Wendbaarheid, samenwerken in wisselende teams en netwerken heeft de toekomst. Vertaald in competenties kom je al snel uit op houding en gedrag: ondernemend, creativiteit, sociaal communicatief, samenwerkend en samen lerend en samenlevend vermogen. Dit kan allemaal ontwikkeld worden in een veilige en vertrouwde omgeving van de school. Een omgeving waar het bereikte resultaat niet het cijfer bepaalt, maar de weg ernaar toe en de reflectie daarop. Persoonlijke groei kan nog meer vaart krijgen als meer aandacht komt voor het fenomeen Talent.

Leren excelleren

Ontdekken waar iemands talent ligt, daar kun je niet vroeg genoeg mee beginnen. Het helpt leerlingen erachter te komen wat ze willen en waar ze goed in zijn. Ze worden bewust van zichzelf. Dit draagt enorm bij aan de intrinsieke motivatie om te leren en te groeien. Het ontwikkelt een nieuwsgierigheid en verwondering waar je energie van krijgt. Het zorgt ervoor dat we iets aan onszelf willen toevoegen en van waarde willen zijn voor onze omgeving. Jezelf overtreffen, niet omdat het moet, maar omdat je het leuk vindt en succeservaringen stimuleren. Het leren excelleren, kan op elk niveau en is een belangrijke vaardigheid die wat mij betreft in het curriculum van de toekomst mag.