Effectief risicomanagement verlengt de houdbaarheid van uw onderneming

door: Rob Morren

In de nieuwe economie zit de etende consument steeds steviger aan het stuur. Eisen op het gebied van voedselveiligheid, gemak en meer online koopmogelijkheden worden elk jaar sterker. De invloed van social media is groot: vertrouwen komt te voet en gaat weg op glasvezelsnelheid. In de VS ontstond vorige jaar grote ophef op social media toen Coca Cola de productsamenstelling van haar product Vitaminwater aanpaste. Snel draaide Coca Cola de samenstelling weer terug.

Voor de foodsector speelt ook haar mondiale karakter een rol. Als toonaangevend voedselland, is er veel focus op waar ons voedsel vandaan komt. Neem bijvoorbeeld de discussie rond palmolie. Door de enorme stijging van welvaart in grote delen van de wereld stijgt ook de vraag naar palmolie in producten en dat leidt tot discussies over arbeidsverhoudingen en gebruik van het regenwoud. Retailers en maatschappelijke organisaties – vaak namens ‘de’ consument- zullen nog strengere eisen stellen aan het duurzame karakter van voedsel. Een uitdaging voor elke voedselproducent. Zeker in economisch mindere tijden, waarbij extra scherp op kosten en baten wordt gelet. De houdbaarheidsdatum van elke onderneming is niet statisch, maar verandert dagelijks.

Een voorbeeld. Bij bakkersmiddelenbedrijf Bloem gaat de telefoon. Een broodleverancier van een grote supermarktketen belt met de melding dat consumenten ziek zijn geworden door het eten van het brood, waarvoor Bloem ingrediënten geleverd heeft. Het Twitter-account van de supermarktketen vult zich met boze reacties. Ook een groot landelijk dagblad heeft de commotie opgemerkt. Intern onderzoek bij de broodleverancier leert dat de oorzaak van het probleem in de door Bloem geleverde gist zit. Alleen door snel en doortastend handelen, kan deze crisis worden bezworen en de (imago)schade beperkt.

Wat moet de directie van Bloem doen? Wat zijn de juiste stappen? Wat is de ernst en omvang van het probleem, maar vooral: hoe kan de schade worden beperkt? Al snel is duidelijk dat de besmette gist bij verschillende afnemers ligt. De directie reageert vooralsnog ontspannen: “We hebben toch een recall plan?” Tot blijkt dat eigenlijk niemand precies weet wat de impact is en wat in dit plan staat. Wanneer moet de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit op de hoogte gebracht worden of is dit al gedaan door de broodleverancier? Wat te doen als de NVWA meer wil terughalen dan Bloem nodig vindt?

Wie is aansprakelijk?

Alle grondstof terughalen, betekent voor Bloem een grote kostenpost. Zeker in de huidige wereld waar de distributie fijnmaziger én mondialer is. Naast deze hoge kosten, moet ook het brood worden teruggehaald uit de supermarkten en consumenten worden geïnformeerd en gecompenseerd. Wat staat er in de contracten met afnemers over aansprakelijkheid voor kosten van een recall en de schade veroorzaakt door de geleverde gist? Mogelijk moet Bloem ook de inkomstenderving van afnemers en supermarktketens betalen. De productie bij Bloem ligt stil en het vertrouwen bij veel afnemers is – in ieder geval tijdelijk- weg.

Onlangs gaf AON tijdens een presentatie aan: “Risico’s in de voedingsmiddelenindustrie kennen beperkte verzekeringsoplossingen. Risicomanagement is nog vaak onderschat, zeker in het MKB waar deze functie verspreid binnen de onderneming ligt. Kwaliteitsnormen vormen geen garantie en er is een grote diversiteit aan mogelijke schadeveroorzakers.”

Schade groeit bedrijven boven het hoofd

Bloem kan het niet geloven: alle medewerkers hebben passie voor het product, het voldoet aan alle kwaliteitsnormen en beschikt over de benodigde certificeringen. De reikwijdte en uitwerking van risico’s wordt vaak onderschat en niet alles is te verzekeren. Daarbij kan de gevolgschade eenvoudig boven de financiële draagkracht van een onderneming uitkomen.

Def AON

De uiteindelijke schade is afhankelijk van veel factoren. Is er sprake van een eindproduct of ingrediënt? Wordt het product verkocht onder een merknaam of onder private label geleverd? Wat is de houdbaarheid van het product? Welke contractuele afspraken zijn van toepassing? Voedselveiligheid en de Food-sector liggen onder het vergrootglas bij de consument, maatschappelijke organisaties, (social) media en de wetgever. De NVWA luidde vorig jaar nog de noodklok over het “ethisch besef” van sommige bedrijven in de foodsector: 150 nieuwe controleurs is het gevolg. Los van risico’s op het gebied van voedselveiligheid, zijn er meer risico’s die in een productiegericht bedrijf spelen. Is er een back-up bij uitval van de primaire productielijn? Is het IT-systeem (ERP, recepturen, klantinformatie en dergelijke) goed beveiligd tegen storingen of een kwaadaardig virus? De financiële gevolgen van een gebrekkig risicomanagement worden vaak onderschat. Zij kunnen echter zo groot zijn dat zelfs het voortbestaan van de onderneming in het geding kan komen.

Risico’s in kaart brengen

Het is dan ook zinvol om periodiek de belangrijkste risico’s in kaart te brengen en mitigerende maatregelen te treffen zodat de impact onder de grens van ‘maximaal acceptabel verlies’ blijft. Dat kan betekenen nu eindelijk over te gaan tot de aanschaf van die veiligere én efficiëntere productielijn uit eigen middelen of doormiddel van lease, maar ook aanpassing van procedures of inrichting van een crisis management organisatie. Ondernemers worden hierin steeds meer bijgestaan door ondernemingen die zich hierin gespecialiseerd hebben. Door risico’s effectief te beheersen, maakt u minder onverwachte kosten, verspilt u minder tijd aan incidenten en krijgt u een betere concurrentiepositie en verlengt u de houdbaarheid van uw onderneming. Zeker in een tijd waarin de nieuwe economie qua snelheid hogere eisen stelt aan de wendbaarheid en het reactievermogen van ondernemingen als er iets fout gaat. Alleen met passie en ethisch besef ondernemen is niet meer genoeg.