Euro Watch – Bankentest belangrijke mijlpaal

door: Nick Kounis , Joost Beaumont

Euro-Watch - 27 oktober 2014 - Bankentest belangrijke mijlpaal.pdf (143 KB)
Download
  • Uitkomsten van uitgebreide beoordeling van Europese bankensector door ECB zijn zeer bemoedigend
  • Onderzoek was nu veel strenger dan bij eerdere bankentests in zowel de eurozone als de VS
  • Kapitaaltekort is grotendeels al aangevuld; resterend gat lijkt beheersbaar
  • Wij zien de bankentest als belangrijke mijlpaal in het herstelproces van de economie van de eurozone

Uitgebreide beoordeling relatief streng

De uitgebreide beoordeling waaraan de ECB 130 Europese banken heeft onderworpen, was relatief streng en is dan ook een geloofwaardige graadmeter voor de gezondheid van het bankenstelsel van de eurozone. De uitgebreide beoordeling bestond uit een activakwaliteitsbeoordeling (Asset Quality Review – AQR) en een stresstest. Doel van de AQR was te beoordelen of banken hun activa juist hadden gewaardeerd. Uit de AQR bleek dat zij de waarde van hun activa per eind 2013 met EUR 48 mld moesten corrigeren terwijl de probleemkredieten in portefeuille stegen met EUR 136 mld. De stresstest had tot doel te beoordelen hoe de bankbalansen zich zouden houden in een ongunstig scenario. Hierin daalde het BBP over een periode van drie jaar met 6,6%, en werd het minimum voor de kernkapitaalratio (CET1 ratio) gezet op 5,5%. De uitkomst van de stresstest liet zien dat in een dergelijk scenario het totale kapitaal van alle banken met EUR 216 mld vermindert en de risicogewogen activa met EUR 860 mld stijgen. In dit scenario zou de CET1 ratio voor de deelnemende banken dalen van gemiddeld 12,4% naar 8,3% in 2016. Deze veronderstelde daling met vier procentpunt is bijna twee keer zo hoog als bij de test van de EBA in 2011 (2,1%) en is ook hoger dan de 2,9% die bij de stresstest in de VS werd gehanteerd (dit jaar).

Kapitaaltekort voor groot deel al aangevuld

Volgens de uitkomsten van de beoordeling zijn 25 banken gezakt voor de stresstest. Hun kapitaaltekort bedroeg in totaal EUR 24,6 mld maar dit is al voor EUR 18,6 mld aangevuld, zodat nog EUR 9,5 mld moet worden opgehaald door dertien banken. In 2014 hebben banken tot nu toe circa EUR 40 mld aan kapitaal aangetrokken. Omdat dit niet in alle gevallen banken met een kapitaaltekort betrof, is het oorspronkelijk tekort slechts met ongeveer EUR 15 mld afgenomen.

Gezakte banken vooral in Griekenland en Italië

De landen met het grootste tekort in verhouding tot de risico-gewogen activa van het bankenstelsel waren Cyprus (circa 6%) en Griekenland (circa 4%), op enige afstand gevolgd door Portugal, Italië, Slovenië, Ierland, Oostenrijk en België (alle minder dan 1%). Gemeten in absolute bedragen was het kapitaaltekort het grootst in Italië (EUR9,7 mld) en Griekenland (EUR 8,7 mld). Na aftrek van reeds aangetrokken kapitaal zijn deze twee landen goed voor ongeveer twee derde van het tekort (ieder circa EUR 3 mld), terwijl het restant verdeeld is over de overige landen. Banken die hun kapitaalbuffer nog niet voldoende hebben aangevuld, moeten binnen twee weken met een plan komen. Zij moeten het resterende gat binnen zes maanden (indien gezakt in het basisscenario) of negen maanden (indien gezakt in het ongunstig scenario) dichten.

Mijlpaal in herstelproces van Europese economie

Naar onze mening heeft de ECB met de uitgebreide beoordeling van de bankensector een belangrijke stap gezet op weg naar het economisch herstel van de eurozone. De hervorming van de bankensector is echter nog niet afgerond; de aanpassing aan de nieuwe wereld na de crisis is nog in volle gang. Bovendien is een herstel van de bancaire kredietverlening afhankelijk van een herstel van de vraag naar krediet. Wij zien echter enkele belangrijke positieve punten: de beoordeling was relatief streng, het kapitaaltekort is grotendeels al aangevuld en het resterende gat lijkt beheersbaar vanuit zowel macro- als landenperspectief. Kortom, de bankensector is nu prima gekapitaliseerd en de transparantie is vergroot. Gaande het onderzoek heeft de ECB aanvullende maatregelen genomen, waaronder de TLTRO’s en de aankoop van gedekte obligaties en door activa gedekte effecten (ABS). Verder worden er tekenen van verbetering zichtbaar. Zo is volgens het kredietrapport van de ECB de vraag naar krediet in de afgelopen kwartalen hersteld en versoepelen banken hun kredietvoorwaarden. Wij denken dat de maatregelen van de ECB en een bescheiden economisch herstel deze trends zullen ondersteunen. Een bescheiden groei van de bancaire kredietverlening ligt volgens ons dan ook in het verschiet. De bestrijding van de bankencrisis in andere landen leert dat geloofwaardige interventie om bankbalansen op te schonen en het bankenstelsel te herkapitaliseren het keerpunt kan vormen in het genezingsproces na een financiële crisis. De ervaring in de VS in 2009 is hiervan een schoolvoorbeeld. Na een aantal pogingen lijkt de eurozone nu eindelijk ook de goede weg te zijn ingeslagen.