Prinsjesdagrapport 2014 – Kwetsbare klasse

door: Nico Klene , Hein Schotsman

Prinsjesdag-rapport-2014-Kwetsbare-klasse2.pdf (604 KB)
Download

Prinsjesdag en ABN AMRO

Al jaren organiseert ABN AMRO op Prinsjesdag een seminar in Den Haag. Het gaat altijd over onderwerpen met een maatschappelijk tintje. De afgelopen jaren kwamen duurzaam wonen, geven aan goede doelen en ons pensioenstelsel aan bod. Dit keer was de toekomst van de middenklasse het onderwerp. Nico Klene en Hein Schotsman van het Economisch Bureau schreven het rapport ‘Kwetsbare klasse’.

Banen op de tocht

Na de ontmanteling van veel eenvoudig werk staan typische middenklasse-banen op de tocht. In de welvarende landen is de werkgelegenheid in het middensegment de afgelopen twintig jaar fors gedaald. Gelijktijdig stegen de aantallen goed en slecht betaalde banen.

Midden klasse apart

We kunnen niet zonder middenklasse. Een grote middenklasse maakt een samenleving egalitair. Je treft egalitaire en vanouds democratische samenlevingen aan in West-Europa, Australië en Canada. Dat zijn ook de landen met het hoogste welzijnspeil. Landen met een sterke middenklasse scoren ook goed als het om innovatief vermogen gaat. Economische dynamiek en een vitale middenklasse hangen nauw samen.

Automatisering en offshoring

Computers kunnen alleen routinematig werk doen. Maar de definitie van wat routinematig is, rekt voortdurend uit. Wat vandaag te automatiseren is, kan dat morgen wel zijn. Offshoring is ook zo’n kracht. Dat begon met industriële bedrijven die hun productie verplaatsten naar opkomende markten. Inmiddels weten ook dienstverleners die landen te vinden. Automatisering en offshoring brengen veel teweeg. Routinematig werk verdwijnt. Routinematig werk is al lang niet meer hetzelfde als laagbetaald werk. Steeds vaker gaat het om middenklasse-banen.

Het mobiele geweld

Bedrijven zijn minder plaatsgebonden dan ooit. Veel technologie kan overal worden toegepast. De verspreiding ervan gaat razendsnel. Offshoring gaat door. Kapitaal is vluchtig. Voor topmanagers is een mondiale markt ontstaan. Ook de consument is minder plaatsgebonden. Distributietechnieken zijn verbeterd. Grensoverschrijdend betalen gaat steeds gemakkelijker.

De rode draden zijn snelheid en mobiliteit. Bijna alles is beweeglijk, maar werknemers die behoren tot de middenklasse in de welvarende landen zijn dat vaak niet. Dat maakt hen kwetsbaar.

Middenklasse en beleid

Het zal niet lukken om de ontwikkelingen tegen te houden. Het is beter te accepteren dat ook in de economie beweging nodig is om gezond te blijven. Het werk van een bankeconoom 25 jaar geleden lijkt niet op dat van zijn collega vandaag. Over 25 jaar zullen bankeconomen dat opnieuw constateren. Middenklassers moeten hun huidige baan anno 2014 niet als iets vanzelfsprekend beschouwen. Concurrentievoordelen zijn steeds minder lang houdbaar.Banen van morgen zijn anders dan die van vandaag.

Kansen zijn er op het gebied van kwaliteit en productiviteit. En dat zijn bewegende doelen. Onderwijs is het sleutelwoord. Om de beroepsbevolking goed te positioneren voor de toekomst is over een breed front beter onderwijs nodig. Om te voorkomen dat ook in de toekomst de middenklasse in de knel zit, moeten de kwalificaties van deze groep omhoog.