Omslagpunt in de kredietwaardering van Nederlandse banken?

Op 16 november 2012 verlaagde S&P de kredietwaardering van negen Nederlandse banken. De directe aanleiding was het verhoogde economisch risico als gevolg van een potentiële langere periode van negatieve economische ontwikkeling in Nederland en de Eurozone (S&P RatingsDirect, 2012). Op 29 november 2013 was het ‘verhoogde economisch risico’ ook aanleiding om de rating van Nederland te verlagen. Een traag ontwikkelende economie blijkt voor S&P dus een belangrijke factor te zijn bij de beoordeling van landen en hun commerciële banken.

De hoofdvragen die opkomen zijn: staan we op een omslagpunt naar economisch herstel? En wanneer leidt dit vermoedelijk tot een verbetering van het ‘economisch risico’ en daarmee tot een opwaardering van de kredietwaardering van Nederlandse commerciële banken?

 

Economische groeivoorspelling beïnvloedt de basisrating voor Nederlandse banken
De economische stabiliteit van een land en haar bancaire sector zijn sterk met elkaar verbonden. S&P gebruikt een ‘economisch risico score’ en een ‘sector risico score’ om de basisrating van commerciële banken te bepalen. Deze basisrating is het startpunt bij het vaststellen van het kredietprofiel van een bank. Het economisch risico wordt bepaald door “de structuur en stabiliteit van de economie, de flexibiliteit van het macro-economische beleid van de overheid, huidige of potentiële onevenwichtigheden in de economie en het kredietrisico van economische deelnemers – met name huishoudens en bedrijven” (S&P RatingsDirect, 2011). Een belangrijke factor bij het bepalen van het economisch risico is de ontwikkeling van het Bruto Nationaal Product (BNP) over een periode van 10 jaar, waarbij 3 jaar vooruit wordt gekeken. Nederlandse banken worden daarnaast vergeleken met hun ‘peers’ die opereren in vergelijkbare economieën met een BNP per inwoner groter dan $ 27.000. In Nederland was de economische groei relatief zwakker dan in vergelijkbare landen. Dit had de verlaging van de ratings in 2012 tot gevolg.

 

Groeiverwachtingen
Met een geschatte jaarlijkse groei van gemiddeld 1,5% tot 2018, is de verwachting dat het vroegste moment voor een verbetering van de economische risico score en daarmee de rating van Nederlandse banken, 2015 zal zijn. Een verstorende factor kan optreden als de groei van het Nederlandse BNP in de toekomst achterblijft bij de peergroep. Ondanks dat de economische groei van Nederland enigszins achterblijft, laten de groeiverwachtingen zien dat dit verschil kleiner wordt. De impact van een lagere S&P-rating voor de Nederlandse banken is tot nu toe beperkt gebleven. Een structurele underperformance van de Nederlandse economie kan echter een negatieve impact hebben op de financieringskosten van Nederlandse banken en daarmee uiteindelijk ook de concurrentiepositie beïnvloeden.

 

Bail-in
De introductie van het bail-in raamwerk in januari 2016 zal een negatieve impact hebben op de waardering van overheidssteun in de ratingmodellen van de kredietbeoordelaars. Hoewel bail-in in Europees verband geïntroduceerd wordt, kan de impact per land verschillen. Het bail-in raamwerk kan leiden tot een verslechtering van de kredietwaardering van systeemrelevante banken, waardoor het positieve effect zoals hierboven staat beschreven, verloren kan gaan.

 

Jasper Snelder
Financial Institutions
Head of Banks – The Netherlands