Onrust Oekraïne leidt tot volatiliteit Europese gasprijzen

door: Hans van Cleef

  • Gasleveringen Europa aan Oekraïne gestart
  • Gasleveringen Rusland aan Europa zullen onverminderd doorgaan
  • Gasprijzen Europa volatieler terwijl impact op olieprijzen nihil is

Gaslevering EU aan Oekraïne

Onduidelijk is hoe de Russen zullen reageren nu Europa is begonnen met het leveren van gas aan Oekraïne. Het Duitse bedrijf RWE heeft aardgasleveringen aan Oekraïne gestart om lokale voorraden te verhogen. Deze maatregel volgt op het besluit van Rusland om gasprijzen voor Oekraïne te verdubbelen en de verhoogde dreiging om de gastoevoer naar Oekraïne te sluiten. Deze eerste overeenkomst heeft betrekking op een totaal volume van 10 miljard kubieke meter per jaar, zo’n 20% van de totale vraag naar gas in Oekraïne. Volgens RWE zullen de EU, Noorwegen en Rusland ieder 33% van dit volume voor haar rekening nemen tegen Europese groothandelsprijzen. Dit gas zou via pijpleidingen in Polen, Hongarije, Roemenië en Slowakije moeten worden (terug)geleverd.

Ondanks de toenemende spanningen in Oekraïne, verwachten we dat energieleveringen vanuit Rusland naar Europa zeer waarschijnlijk onverminderd zullen doorgaan. Toch kan mogelijke onzekerheid leiden tot tijdelijk verhoogde volatiliteit en het inprijzen van een risicopremie op de Europese gasprijzen. Gasprijzen in de VS zullen hier niet of nauwelijks door worden beïnvloed.

Russisch gas moeilijker te vervangen

Waar de gasprijs in de VS relatief stabiel blijft zijn er behoorlijke bewegingen te zien in Europa. Europa is voor ruim 30% van haar gas afhankelijk van import uit Rusland. Toch bleef de gasprijs zelfs dalen tijdens de eerste spanningen, mede als gevolg van mild weer en hoge voorraden. Dit resulteerde uiteindelijk in een TTF gasprijs die ruim onder de EUR 20/KWh noteerde, het laagste niveau sinds november 2010. Het duurde tot vorige week voordat een eerste correctie hoger zichtbaar was. Toegenomen geopolitieke spanningen, en mogelijk winstnemingen, leidde tot een prijsstijging van 10%. De TTF gasprijs steeg daarmee tot een huidige prijs van EUR 21.65/KWh. Gas uit Rusland is minder makkelijk te vervangen aangezien op korte termijn de alternatieven te duur, sociaal of politiek onwenselijk zijn of andere risico’s met zich meebrengen (zie ook Energiemonitor april ‘Een Russisch verstandshuwelijk’).

Olieprijzen nauwelijks geraakt

Met de oplopende spanningen in Oekraïne rijst de vraag in hoeverre olieprijzen momenteel geraakt worden, en zullen worden. Op dit moment is de impact op de olieprijs beperkt. Hoewel Rusland de grootste olieproducent ter wereld is en de eerste sancties tegen deze grootmacht zijn ingevoerd, lijkt de markt vooralsnog gerust op het feit dat olieleveringen doorgaan. Een hogere risicopremie van mogelijke productiestoornissen bleef beperkt tot USD 1-2/vat. Mochten olie-exporten door Rusland worden verlaagd kunnen deze relatief eenvoudig worden opgevangen door olie uit andere regio’s (met name uit het Midden-Oosten).