Visie op rente en euro: Actie van ECB verwacht

door: Nico Klene

Visie maart 2014 (161 KB)
Download

De grote vraag is of de ECB deze week verruimende maatregelen gaat nemen. Wij denken dat de centrale bank inderdaad in actie gaat komen.

ECB komt waarschijnlijk in actie

In november had de ECB de rente opnieuw verlaagd, nadat de inflatie in oktober opeens flink was gedaald, naar 0,7%. Sindsdien is de inflatie rond dit lage niveau gebleven. We houden er bovendien rekening mee dat de inflatie in de komende maanden nog iets verder kan dalen. En hoewel we geen deflatie verwachten, neemt het risico dan wel toe. Verder ligt de driemaands euriborrente al geruime tijd dichtbij 0,3%, wat hoger is dan de niveaus die we in november nog zagen. Die stijging had te maken met de daling van het liquiditeitsoverschot op de geldmarkt. Omdat dit overschot vorige week nog verder is afgenomen (naar EUR 119 mld; zie grafiek), neemt de kans op hogere euriborrentes toe. Volgens de ECB gaat dat gebeuren als het liquiditeitsoverschot daalt tot onder EUR 100 à 200 mld. Dan kan een verkrapping optreden die de ECB nu nog niet wil. Actie lijkt dan ook waarschijnlijk.

Recente uitspraken van beleidsmakers van de ECB wijzen ook in de richting van verruiming. We noemen er een paar. Er werd bijvoorbeeld gezegd dat de centrale bank “erg alert” was op neerwaartse risico’s voor de inflatievooruitzichten. En: “de inflatie nadert het niveau dat men een lagere inflatie gaat verwachten, wat neerwaartse risico’s voor de prijsstabiliteit kan opleveren.” Verder werd gesuggereerd dat volgens de nieuwe inflatieprognose van de ECB, die deze week wordt gepubliceerd, de inflatie in 2016 onder 2% kan blijven. Dat zou dan een reden kunnen zijn om te proberen de inflatie dichter in de buurt te brengen van het prijsstabiliteitsdoel (van tegen 2%). Ten slotte zou de ECB “niet aarzelen om zo nodig doortastend op te treden.” Deze uitlatingen wijzen erop dat er een behoorlijke kans is dat de ECB deze maand overgaat tot beleidsverruiming.

De meest voor de hand liggende stap is, denken wij, dat de ECB gaat stoppen met de zogeheten ‘sterilisatie’ van haar SMP-programma. We schreven daar vorige maand al over. Het betreft hier een (inmiddels beëindigd) opkoopprogramma van obligaties met het specifieke doel om bepaalde niet goed werkende obligatiemarkten beter te laten functioneren. Het geld dat daardoor in het financiële systeem kwam, werd door de ECB (wekelijks) elders weer weggehaald (‘gesteriliseerd’). Daarmee was het neutraal voor de geldhoeveelheid. Door hier nu mee te stoppen, zou het liquiditeitsoverschot met ongeveer EUR 175 mld oplopen en kan de korte interbancaire rente worden gedrukt.

Interessant is dat de Duitse Bundesbank in haar laatste Monatsbericht heeft geschreven dit idee te steunen. Een renteverlaging behoort trouwens ook tot de mogelijkheden, maar die verwachten wij vooralsnog niet.

Lange rentes voorlopig rond recente niveaus

De lange rentes in Nederland en Duitsland zijn in februari per saldo vrijwel gelijk gebleven. Vooruitkijkend is van belang dat de Fed in januari is begonnen met het terugschroeven van haar obligatieaankopen. Recentelijk meldde zij dat deze ‘tempering’ wordt voortgezet, tenzij de economische vooruitzichten duidelijk zouden veranderen. Wij verwachten echter dat de macrocijfers in de VS de komende maanden weer zullen verbeteren doordat het effect van het slechte weer afneemt. Bovendien zijn de fundamentele omstandigheden gunstig. De lange rente in de VS zal hierdoor waarschijnlijk stijgen. In de kernlanden van de eurozone zal de lange rente evenwel vermoedelijk voorlopig op het huidige lage niveau blijven, als gevolg van de verwachte beleidsverruiming door de ECB.

Euro nog sterk, gaat wel verzwakken

De euro werd in februari een paar cent sterker ten opzichte van de dollar. Dat had onder meer te maken met iets betere economische cijfers dan in de VS. Omdat het monetaire beleid in de eurozone waarschijnlijk verder zal worden verruimd, terwijl de Amerikaanse Fed juist doorgaat met het temperen van de monetaire stimulering, zal de euro naar onze verwachting verzwakken ten opzichte van de dollar.