Nieuwe dynamiek in Noordoostelijk akkerbouwgebied

door: Pierre Berntsen , Martijn Leguijt

Nederlandse aardappelzetmeelketen.pdf (3 MB)
Download

Ook bovengronds rommelt het in het Noorden

De impact van het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) op de Veenkoloniën is enorm. Ruim één derde van het inkomen van een gemiddeld aardappelzetmeelbedrijf valt weg. Telers van zetmeelaardappelen bezinnen zich op hun toekomst. Twee derde van de telers in de Veenkoloniën denkt dat het telen van zetmeelaardappelen in de toekomst niet meer rendabel is. Dat blijkt uit onderzoek van ABN AMRO onder akkerbouwers in dit gebied. Toch is er niet alleen reden voor somberheid. De GLB-aanpassingen richting flat rate gaan er voor zorgen dat het ondernemerschap in de regio een impuls krijgt en dat akkerbouwers bewuster kiezen voor een gewas. Uit het ABN AMRO onderzoek blijkt ook dat veel telers in de Veenkoloniën overwegen te switchen naar andere gewassen. Vooral tarwe en voedergewassen blijken alternatieven waarmee ondernemers proberen hun bedrijfsresultaat te verbeteren.

Van gedwongen huwelijk naar ketenpartner

De daling en ontkoppeling maken de relatie tussen telers en de coöperatieve verwerker van zetmeelaardappelen, AVEBE, zakelijker. Telers zijn lid van deze coöperatie en hebben leveringsplicht. AVEBE innoveerde en presteerde de afgelopen jaren sterk, maar of dat goed genoeg is om de toevoer van zetmeelaardappelen in stand te houden, is nog onduidelijk. Een snelle krimp zal de concurrentiepositie van de zetmeelketen (telers en AVEBE) op de korte termijn geen goed doen omdat de hoge vaste verwerkingskosten het rendement en de zetmeelprijs drukken. Het huwelijk tussen AVEBE en telers is dus niet vrijblijvend. Ook telers zijn gebaat bij een sterke zetmeelketen.

Het antwoord van AVEBE is drieledig: innovatie, kostenverlaging en verhoging van de zetmeelopbrengst per hectare. Hiertoe is onder meer het project 20-15-10 bedoeld, waarin op een gestructureerde wijze wordt gewerkt aan opbrengstverhoging. Deze opbrengstverhoging zal een belangrijk deel van de areaalkrimp opvangen. Met deze opbrengstverhoging is voor telers tevens de eerste compensatie van de GLB-krimp in beeld.

Aardappelzetmeel keten heeft toekomst

ABN AMRO is van mening dat de inspanningen van AVEBE in combinatie met verhoging van de hectareopbrengsten voldoende basis bieden voor verdere versterking van de aardappelzetmeelsector in Nederland. De zetmeelprijs nam de afgelopen jaren toe en de relatie tussen telers en coöperatie wordt meer gelijkwaardig.