Weekly Rente – Centrale banken overwegen hun opties

door: Nick Kounis

De ECB lijkt zich te bezinnen op haar opties nu de inflatie ongewenst laag is. Een geringe verlaging van de depositorente en kwantitatieve verruiming zijn besproken. Hiertoe zal de ECB vermoedelijk echter pas overgaan als de neerwaartse inflatie-risico’s verder toenemen. De Fed schuift intussen verder op in tegenovergestelde richting en gaat vermoedelijk de komende maanden haar obligatieaankopen verminderen. Tegelijk denkt de Fed na over maatregelen om de verwachtingen voor de korte rente te drukken. Door het vooruitzicht dat de Fed de monetaire stimulering gaat afbouwen, is de lange rente in zowel de VS als Europa opgelopen en zijn de rentecurves steiler geworden. Wij zien beperkte ruimte voor een verdere stijging in de komende paar maanden.

ECB overweegt verlaging depositorente met 10bp

Volgens een bericht van Bloomberg News overweegt de Raad van Bestuur van de ECB om de depositorente te verlagen met 10 bp naar -0,1% als het risico toeneemt dat de inflatie verder daalt. Met deze ‘mini-verlaging’ zou de ECB zich begeven op voor haar onbekend terrein. De vrees bestaat dat een negatieve rente de bankwinsten kan drukken en een nadelige uitwerking op het kredietmechanisme kan hebben: de uitleentarieven zouden immers naar beneden worden bijgesteld, maar de depositotarieven zouden vrijwel gelijk blijven. Er is echter geen reden om de tarieven niet aan te passen zodra de verwachting van een langdurig lage rente in de markt is verwerkt. Dit zou hetzelfde positieve effect hebben als een renteverlaging: de interbancaire rente gaat dan naar beneden, de EONIA waarschijnlijk naar 0% en de driemaands Euribor naar 0,1%. Bovendien zouden de tweejaars en vijfjaars rente relatief sterk dalen en zou de rentecurve steiler worden. In een toespraak die hij hield na de bekendmaking van het bericht van Bloomberg, merkte ECB-president Mario Draghi op dat de Raad van Bestuur tijdens de laatste vergadering had gesproken over een negatieve rente maar dat er sindsdien niets nieuws te melden viel. Dit duidt erop dat de ECB zich nog in de oriëntatiefase bevindt en de verschillende opties overweegt.

 

ECB vice-president: obligatieaankopen zijn een optie

De Raad van Bestuur lijkt ook – voor het eerst – open te staan voor het idee van obligatieaankopen. Twee weken geleden gaf hoofdeconoom Peter Praet van de ECB aan dat kwantitatieve verruiming een optie als beleidsinstrument kan zijn, mocht dit nodig blijken gezien de inflatierisico’s. Vorige week verklaarde vice-president Victor Constancio dat het opkopen van obligaties binnen de Raad van Bestuur genoemd is als een mogelijkheid maar niet in detail is besproken.

Pas negatieve rente of QE als risico’s groter worden

Er bestaan diverse obstakels voor een aankoopprogramma van staatsobligaties in de eurozone. Ten eerste zou een onvoorwaardelijk aankoopprogramma haaks staan op het OMT-programma, dat voorziet in de ongelimiteerde aankoop van staatsobligaties van probleemlanden, maar alleen als zij zich verplichten tot het doorvoeren van structurele aanpassingen. Een tweede obstakel betreft het sterke verzet in een aantal lidstaten, uiteraard onder aanvoering van de Bundesbank. Hetzelfde geldt voor een negatieve rente. Deze opties lijken op dit moment dan ook niet het meest waarschijnlijke scenario. Zij komen pas in beeld als de inflatie te ver dreigt af te zwakken.

 

FOMC overweegt aanscherping beleidsindicatie nu afbouw monetaire stimulering naderbij komt

Uit de notulen van de FOMC-vergadering in oktober kwam naar voren dat het FOMC actief de opties bekijkt om via een aanscherping van de communicatie over het te voeren beleid de verwachtingen voor de korte rente te verankeren. Hier lijkt sprake te zijn van een vroegtijdige poging om afbouw van monetaire stimulering – het FOMC schat in dat hiermee in de komende maanden wordt begonnen – en de verwachtingen ten aanzien van een hogere rente los te koppelen. Verlaging van de drempelwaarde voor de werkloosheid is in dit verband overwogen maar hiervoor bestond niet veel steun. De FOMC-leden hebben wel overwogen om te communiceren dat de rente ook nadat de drempelwaarde is bereikt, laag wordt gehouden, afhankelijk van de economische omstandigheden. Een logischere optie is volgens de notulen misschien wel om de rente van 0,25% die de Fed nu vergoedt op overtollige reserves (IOER, te vergelijken met de depositorente van de ECB) te verlagen. Zo kan ze uitdrukking geven aan de intentie om de rente laag te houden. Los daarvan verklaarde James Bullard, voorzitter van de St. Louis Fed, dat afbouw van de obligatieaankopen in december op de agenda komt als het volgende banenrapport positief zou zijn.

Markten richten zich op afbouw in VS; beleidsindicatie moet rentestijging op korte termijn beperken

De rendementen op staatsobligaties stegen in zowel de VS als Europa licht doordat de aandacht vooral uitging naar de afbouw van de obligatieaankopen door de Fed. Hierdoor hebben de rentecurves een iets steiler verloop gekregen; de centrale banken bekijken namelijk de opties die zij hebben om het korte stuk van de curve te verankeren. Wij zien beperkte ruimte voor een verdere stijging van de obligatierendementen op de korte termijn en voorzien een nieuwe communicatiegolf vanuit centrale banken. De exacte inhoud daarvan valt moeilijk te voorspellen maar wij denken dat zowel de Fed als de ECB zal benadrukken dat de rente gedurende een lange periode laag moet blijven. De inflatie zal naar verwachting in de VS laag blijven en in de eurozone verder afnemen. Deze factoren zouden tegenwicht moeten bieden aan verbeterende cijfers over de economische ontwikkeling, met name in de VS.