Latijns-Amerika: Betere vooruitzichten na een somber jaar

door: Marijke Zewuster

2013K4-131121-09-Latijns-Amerika.pdf (39 KB)
Download

Aan het begin van het jaar zijn we wat onze groeiraming voor Latijns-Amerika betreft te optimistisch gebleken. Door het jaar heen hebben we deze dan ook neerwaarts bijgesteld. Maar nu de economie van de VS weer opveert, Europa langzaam uit het dal klimt en de groei in China krachtig blijft, denken we opnieuw dat de groeivooruit-zichten het volgende jaar ook voor Latijns-Amerika gunstiger zullen zijn. Wij verwachten dat de groei aantrekt van 2,4% in 2013 naar circa 3,5% in 2014 en 2015. De neerwaartse risico’s blijven evenwel aanzienlijk.

Groei in 2013 valt tegen

De tegenvallende groei in 2013 is enerzijds toe te schrijven aan een minder sterke mondiale groei en anderzijds aan ontwikkelingen in de landen zelf. Wat de externe omgeving betreft is voor Latijns-Amerika relevant dat de groei in zowel de VS als China en de eurozone lager uitvalt dan aanvankelijk gedacht.

 

131121-EMO_Latam_Econ groei

Terwijl de regio in 2012 nog redelijk ongevoelig leek voor de mondiale tegenwind, bleek de interne dynamiek in 2013 in de meeste landen onvoldoende krachtig om te compenseren voor een verder dalende vraag naar de exportproducten. Daar komt bij dat in een aantal landen het overheidsbeleid de situatie verergerde. Zo zorgde in Mexico onzekerheid over de te volgen koers van de nieuwe regering onder leiding van de PRI voor een terugval in de investeringen. Overheidsbezuinigingen in de eerste helft van het jaar hadden ook een drukkend effect op de groei. De aanpassing van de groeiraming van Mexico is dan ook aanzienlijk, van een verwachte 4% aan het begin van dit jaar tot nog slechts 1% nu. In Brazilië bleef het overheidsbeleid redelijk expansief, maar daar zakte uit angst voor een sterke budgettaire verslechtering en het ontbreken van een duidelijke koers zowel het consumenten- als het producentenvertrouwen in. Bovendien noodzaakte de combinatie van oplopende inflatie en een sterk depreciërende munt de centrale bank om vanaf april de rente te verhogen met tot nu toe in totaal 225 bp. Toch kwam in Brazilië het verwachte herstel wel op gang. Het was echter minder sterk dan aanvankelijk verwacht. Hierdoor is de groeiraming voor 2013 in de loop van het jaar bijgesteld van 3,5% naar 2,5%. Brazilië en Mexico lijken dus opnieuw stuivertje te wisselen. Terwijl vorig jaar Mexico op het punt leek te staan om qua groei Brazilië voorbij te streven, is Mexico nu van de grote landen de enige die de groei dit jaar ziet terugvallen. Het land presteert qua groei amper beter dan Venezuela. In de eerste helft van het jaar groeide de economie slechts met 1,5%, tegen een groei van 2,6% in Brazilië. Chili, Colombia en Peru daarentegen zien lagere maar nog altijd aanzienlijke groeicijfers en ook in Argentinië valt de groei alleszins mee.

Wisselkoersen, geen appreciatie maar depreciatie

Niet alleen het groeiplaatje zag er uiteindelijk heel anders uit, ook onze wisselkoersvoorspelling moesten we in de loop van het jaar herzien. Aan het begin van dit jaar gingen we er namelijk nog van uit dat in de loop van het jaar in de gehele regio de wisselkoersen zouden appreciëren, als gevolg van een sterke kapitaalinstroom. Tot eind april bleven de meeste munten redelijk stabiel. Maar vanaf begin mei was er geen sprake van appreciatie, maar juist van depreciatie. Dat kwam door een combinatie van lagere groei, een groeiend tekort op de lopende rekening en meer risicoaversie bij beleggers, die samenhing met uitlatingen van Fed-baas Ben Bernanke over een minder ruim monetair beleid. Die depreciatie kwam in een stroomversnelling toen de angst voor de gevolgen van een verwachte spoedige vermindering van de monetaire stimulering in de VS de kop opstak.

 

131121-EMO-Latam_Lopende leingen

De regio als geheel kent sinds 2008 een tekort op de lopende rekening en dit tekort is de afgelopen jaren toegenomen van net geen 1% in 2008 tot naar verwachting circa 2,5% in 2013. Daarbij heeft Venezuela nog een overschot en ligt het geschatte tekort van Argentinië (0,5%) en Mexico (1,6%) duidelijk onder het gemiddelde en de tekorten van Brazilië (3,5%), Chili (4%), Peru (5%) daarboven. Dat neemt niet weg dat het tekort op de lopende rekening van Argentinië zorgwekkend is, omdat juist dit land amper tot geen toegang tot de internationale kapitaalmarkt heeft. Per saldo geldt voor de regio als geheel dat tot nu toe de instroom van directe buitenlandse investeringen nog steeds voldoende is om de tekorten te financieren.

Vooruitzichten 2014/2015

Voor 2014/2015 gaan we ervan uit dat de positieve invloed van een sterkere groei in de VS en eurozone en een sterk blijvende groei in China groter is dan een mogelijk negatief effect van een hogere rente op de internationale kapitaalmarkt. Het herstel zal de komende twee jaar dan ook vooral komen van aantrekkende investeringen en export en de vooruitzichten voor beide zijn redelijk goed.

 

Wat helpt is dat dankzij een gunstige inflatieontwikkeling een aantal landen, waaronder Chili, Colombia, Mexico en Peru, de rente de afgelopen tijd konden verlagen. Ook het komend jaar kunnen zij indien nodig de monetaire teugels nog iets laten vieren. Bovendien geldt voor vrijwel alle landen dat de concurrentiepositie dankzij de zwakkere munten is verbeterd en dat de economische structuur nog dusdanig gezond is dat er geen significante verslechtering van hun kredietwaardigheid is te verwachten. Voor Brazilië verwachten we dat met nog maar een aantal maanden voor de boeg voordat het wereldkampioenschap voetbal in 2014 plaatsvindt, de investeringen in infrastructuur een extra impuls zullen krijgen. Ook staan daar diverse investeringen in de mijnbouw en de oliesector op stapel. Voor Chili, Colombia en Peru geldt ook dat de investeringen in de mijnbouw sterk zullen blijven.

Ondanks betere vooruitzichten voor de export zal per saldo voor de regio als geheel het tekort op de lopende rekening verder toenemen, omdat de import als gevolg van de investeringen sterker groeit. Net als in de afgelopen jaren gaan we ervan uit dat dit ook in 2014 grotendeels gefinancierd wordt door de directe buitenlandse investeringen. Meer volatiele kapitaalinstromen zullen door het oplopen van de inter-nationale rente beperkt blijven. De deviezenreserves zullen dan ook in de meeste landen niet tot nauwelijks stijgen.

Risico’s blijven aanzienlijk

Gezien ons al redelijk optimistische scenario zijn er meer neerwaartse risico’s aan te wijzen dan opwaartse. Zo kan een tegenvallende groei in China, de VS en/of Europa roet in het eten gooien. Dit geldt eveneens voor een sterker dan verwachte daling van de vraag naar en/of de prijs van grondstoffen. Daarnaast kunnen structurele problemen de groei negatief beïnvloeden, vooral als die ervoor zorgen dat de risicoaversie opnieuw de kop opsteekt wanneer de Fed het monetaire gaspedaal daadwerkelijk iets minder sterk intrapt.

 

De politieke factor speelt zoals altijd ook een rol. In een groot aantal landen staan verkiezingen op stapel. In Chili zal begin 2014 de centrumrechtse regering onder leiding van de zakenman Pinera vervangen worden door een centrumlinkse regering onder leiding van de socialiste en succesvolle voormalige president Michelle Bachelet. Dit zal zeker niet leiden tot een drastische verandering van het economische beleid, maar er zullen wel verschuivingen komen in de aandachtspunten. In mei 2014 vinden er parlements- en presidentsverkiezingen plaats in Colombia. Daar zal de voortgang in de vredesonderhandelingen met de guerrilla-beweging FARC een belangrijke rol spelen. Brazilië volgt met verkiezingen in oktober. De aanhang van president Dilma Rousseff neemt af, maar het is zeker geen gelopen race en het is zeer de vraag of de oppositie sterk genoeg is om haar te verslaan. Argentinië sluit af met presidentsverkiezingen in 2015. Daarnaast vinden er in tal van kleinere landen dit jaar verkiezingen plaats, zoals Bolivia, Costa Rica, El Salvador, Panama en Uruguay. Een andere factor die de komende periode voor onzekerheid kan zorgen, is sociale onrust. In een groot aantal landen laat een teleurgestelde middenklasse steeds vaker van zich horen en dit zal met de overvolle verkiezingsagenda de komende tijd niet anders zijn.