Melkprijs grootste risico voor melkveehouders

door: Pierre Berntsen

Dit jaar heb ik samen met een groep melkveehouders, met DCA (*), DTO (**), Accon AVM en het Voercentrum in Leeuwarden diverse keren gesproken over risicomanagement in de melkveehouderij. Interessante ontmoetingen met voor mij één bovenliggende conclusie. De melkprijs wordt door melkveehouders als grootste risicofactor gezien, en deze is slechts beperkt te beïnvloeden. De zuivelmarkt en de prestaties van onze zuivelverwerkers bepalen in belangrijke mate het inkomen in de melkveehouderij. Een tweede leerpunt: bij onzekerheid helpt het om in scenario’s te denken: wat gebeurt er als …… De belangrijkste risico’s loop ik door. Helaas ontbreekt hier de ruimte om dieper op alle scenario’s in te gaan.

De impact van een scheiding is groter dan die van duur krachtvoer

Wat gebeurt er als u te maken krijgt met een scheiding? De grootste risico’s liggen vaak in de persoonlijke sfeer. We kennen allemaal wel een onderneming die moest stoppen als gevolg van een verbroken relatie, ziekte, familieruzie of overlijden. De impact hiervan is enorm en lastig te kwantificeren. We praten daarom liever over de extra kosten van duur krachtvoer of van mestafvoer. Ook belangrijk, maar wel in de juiste verhouding.

Renterisico is prima te managen

Wat gebeurt er als de rente gaat stijgen? De gemiddelde rentelasten in de melkveehouderij bedragen ruim 4 cent per kilo melk. Bij een absolute rentestijging van 2% stijgen de rentelasten met 2,5 cent tot ruim 6,5 cent per kilo. Weg winstmarge. Bij zwaar gefinancierde bedrijven stijgen de rentelasten zelfs tot meer dan 10 cent per kg melk, een kwart van de huidige melkprijs. Banken bieden de mogelijkheid om de risico’s van renteschommelingen te beperken. Keerzijde is dat je, net als op de termijnmarkt, de kans op een lagere rente mist. Je kiest dus niet zozeer voor de laagste prijs maar voor prijszekerheid.

Voerkosten vormen een groeiend risico voor intensieve bedrijven

Wat gebeurt er als de voerprijzen stijgen? In mei vorig jaar dacht de hele wereld dat de grondstofkosten zouden dalen, echter het tegendeel gebeurde. Gevolg was dat, ondanks de prima melkprijs, 2012 als matig jaar de boeken in gaat. Ook zagen we dat efficiënte bedrijven dan winnaars zijn en dat bedrijven die veel (ruw)voer aankopen extra kwetsbaar zijn. De voerkosten van grondloze liters lopen in zo’n jaar al gauw op tot 22 cent per kilo melk. We zien bij intensieve melkveebedrijven om die reden vaak veel aandacht voor efficiëntie. De verwachting is dat de voerkosten in de toekomst structureel stevig zullen zijn (zie Grondstoffenmarkt). Wat is de impact van dit scenario op uw bedrijf en wat is uw strategie?

Melkprijs heeft de grootste invloed op bedrijfsresultaat

Wat gebeurt er bij een herhaling van het belabberde 2009? De melkprijs heeft een enorme impact op het inkomen en als ondernemer heb je er slechts beperkt invloed op. Vooral de zuivelmarkt bepaalt de waarde van melk. DTO biedt voor een beperkt marktvolume de mogelijkheid tot een vaste prijs. Een prima initiatief, maar we kunnen stellen dat zowel vraag naar als aanbod van melkprijsinstrumenten beperkt is. Daarbij komt dat de beperkte kennis van termijnmarkten voor veel ondernemers een struikelblok is. De behoefte aan zekerheid en stabiliteit is aanwezig maar ondernemers rest vaak niet veel anders dan te werken aan een lage kostprijs en voldoende ruimte op de betaalrekening voor tegenvallers. Kostprijskanjers zijn vaak uitgebalanceerde en efficiënte bedrijven met goede technische resultaten.

Bij groei zijn vooral dierrechten de grote onbekende, dit vraagt om scenario-denken

Wat gebeurt er als dierrechten worden ingevoerd? De kosten voor mestafzet zijn nog wel enigszins te benaderen, wij denken aan zo’n 3 tot 6 cent per kg melk boven de grens van 16 á 18.000 kilo per hectare. Grote onbekende is echter de dreiging van dierrechten en dit loopt bedrijfsontwikkeling voor de voeten. ABN AMRO gaat er van uit dat het de sector lukt om introductie van deze rechten te voorkomen. Het ondermijnt onze internationale concurrentiepositie. Politieke processen zijn echter onvoorspelbaar en zekerheid hebben we niet. Om verrassingen te voorkomen voert ABN AMRO bij groeiplannen een “stress test” uit: wat is de impact van introductie van dierrechten op het bedrijf. Zoals je bij slecht zicht snelheid matigt breng je ook je bedrijf niet in gevaar door een sprong in het duister. Laten we hopen dat de mist snel optrekt.

Denken in scenario’s helpt om het inzicht in de kwetsbaarheid van het bedrijf te vergroten. En bij investeringen kun je gewoon niet zonder.

 

(*) DCA: Uitgever van Boerenbusiness en bemiddelaar in termijncontracten

(**) DTO: Dairy Trading Online, aanbieder van melkprijscertificaten