Banken scherpen leenvoorwaarden nauwelijks nog aan, maar kredietvraag bedrijven verder gedaald

door: Nico Klene

Totaalbeeld iets verbeterd …

Uit cijfers die De Nederlandsche Bank woensdag publiceerde, blijkt enerzijds dat de banken hun leenvoorwaarden in het derde kwartaal nauwelijks verder hebben aangescherpt, maar anderzijds dat de kredietvraag van bedrijven verder – en méér – is gedaald. Er is daarbij verschil tussen (vooral kleine en middelgrote) bedrijven en gezinnen.

Een gunstig teken is dat de leenvoorwaarden voor hypothecair krediet niet meer zijn aangescherpt en dat de vraag ernaar niet verder is gedaald.

In het derde kwartaal heeft nog maar 14% van de banken de leenvoorwaarden voor bedrijven verder aangescherpt. Die aanscherping gold alleen voor leningen aan kleine en middelgrote ondernemingen. Wel werden de voorwaarden er flink minder aangescherpt dan in de voorgaande kwartalen. Voor leningen aan grote ondernemingen, voor woninghypotheken en consumptief krediet zijn de voorwaarden niet meer verder aangescherpt.

… dankzij minder negatieve beoordeling economisch klimaat

De belangrijkste factor achter het verbeterde beeld is de minder ongunstige inschatting van de risico’s bij de kredietverlening. Dat heeft te maken met de verbeterde (minder negatieve) beoordeling van de algemene economische bedrijvigheid en met de vooruitzichten voor bedrijfstakken/ondernemingen. Ook de liquiditeitspositie van de banken had een gunstig effect op de leenvoorwaarden. Bij de woninghypotheken is het vooruitzicht voor de woningmarkt wat minder negatief geworden.

Voor het lopende kwartaal verwachten de banken een vergelijkbaar beeld.

Kredietvraag bedrijven nog verder afgenomen, maar vraag naar woninghypotheken niet

Daarnaast is ook naar de vraag naar krediet van belang. In de waarneming van de banken is de kredietvraag van bedrijven in het derde kwartaal meer afgenomen dan in het tweede kwartaal – overwegend bij het mkb. Dit spoort met de cijfers die DNB eerder al publiceerde over de feitelijke kredietverstrekking aan (niet-financiële) ondernemingen. De stand van het uitstaand krediet nam ruim 2½% af vergeleken met het voorgaande kwartaal. De vraag naar hypothecair krediet daalde echter níet verder – voor het eerst in méér dan zes jaar.

Ook in eurozone sprake van verbetering

Tegelijk publiceerde de ECB cijfers voor de eurozone. Wat betreft de leenvoorwaarden was de situatie in het derde kwartaal vergelijkbaar met die in Nederland. Wel was in ons land sprake van een wat sterkere verbetering ten opzichte van het tweede kwartaal. Bij de vraag naar krediet was het beeld hier echter iets minder gunstig dan in de eurozone. De vraag naar bedrijfskrediet nam in de eurozone weliswaar opnieuw af maar minder dan in het tweede kwartaal, terwijl de vraag naar hypothecair krediet zelfs heel licht steeg.