Aantal faillissementen in september opnieuw gedaald

door: Jacques van de Wal

In september is er voor de tweede maand op rij een daling van het aantal faillissementen onder bedrijven. Met 681 uitgesproken faillissementen is in september het laagste aantal faillissementen van dit jaar opgetekend (zie hier voor persbericht CBS). Past dit in het beeld van een voorzichtig ontluikend optimisme?

Bij het bespreken van de faillissementscijfers geven wij altijd aan dat maandcijfers met betrekking tot faillissementen meer nog dan andere maandcijfers met voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd. Voor een goede interpretatie van de cijfers is het daarom goed om te kijken naar bijvoorbeeld de 12-maandstotalen van het aantal faillissementen of de ontwikkeling van de laatste drie maanden ten opzichte van de drie maanden daarvoor (3m/3m).

fail1

De grafiek geeft de 12-maandstotalen van het aantal faillissementen. Bij iedere maand wordt dus het totaal aantal faillissementen van de voorgaande twaalf maanden weergegeven. Dit is bij wijze van spreke een maandelijks geactualiseerd jaarcijfer. Kijkend naar deze ontwikkeling, dan valt op dat er nog steeds sprake is van een toename. Dat komt omdat de jaar-op-jaarcijfers nog steeds een stijging vertonen: in september was het aantal faillissementen bijna 3% hoger dan in september 2012. Maar de toename wordt wel duidelijk minder, waardoor het lijkt dat het plafond in zicht is.

fail3

Bijgaand is ook de grafiek met de 3m/3m-cijfers weergegeven. Dit is dus de procentuele mutatie van de cijfers van de afgelopen drie maanden ten opzichte van de drie maanden daarvoor. Deze maatstaf kijkt meer naar het huidige ‘momentum’, terwijl wel de volatiliteit van maandcijfers er wordt uitgefilterd. Kijkend naar deze maatstaf valt op te maken dat er in de afgelopen vier maanden er drie maal sprake is van een daling. Het ‘momentum’ lijkt dus de goede kant op te gaan.

Faillissementen per sector: nog steeds records in een aantal sectoren

Als er wordt gekeken naar de sectorale ontwikkeling van het aantal faillissementen, dan zien we bij de groot- en detailhandel en de bouw nog steeds toenemende aantallen. In de bouw werden er 1.741 bedrijven failliet verklaard in september; dat aantal was nog nooit zo hoog. Ook in de groot- en detailhandel werd een nieuw record opgetekend. Er werden in deze twee sectoren bijna 2.100 bedrijven failliet verklaard. Maar er zijn ook enkele positieve uitschieters. In de sector transport & logistiek (zie hier aparte analyse, link volgt) en in de industrie, lijkt al een aantal maanden de omslag in het aantal faillissementen ingezet. In de industrie is sinds februari van dit jaar het aantal failliet verklaarde bedrijven maand op maand continu afgenomen.

Groene scheuten de verklaring?

Een verklaring voor het veranderende momentum kunnen mogelijk gezocht worden in de positievere berichten over de Nederlandse economie. Met name de inkoopmanagersindex (vrij goede ‘thermometer’ van de economie) ontwikkelde zich de afgelopen maanden goed. Ook de woningmarkt toont tekenen van verbetering, tot uiting komend in het toenemend aantal transacties. Het cijfer voor de industriële productie over de maand september was een tegenvaller, het zal nog moeten blijken of dit een ‘outlier’ is. Maar over het algemeen kunnen we spreken van ‘uitbodeming’ van markten, hier en daar wat herstel en in het algemeen een verbeterend sentiment. Het past dan ook in het beeld dat wij hebben van de economie: bezig met een omslag naar een voorzichtig, exportgedreven herstel. Volgens onze verwachtingen zal de economie in 2014 licht groeien, waarbij er wel grote verschillen zullen zijn tussen sectoren (zie sectorprognoses 2013-2014). Die sectorale verschillen zullen zich ook aftekenen in de ontwikkeling van het aantal faillissementen.

Tot slot

Het aantal faillissementen is en zal voorlopig nog op een hoog niveau blijven. Maar de faillissementscijfers geven een klein signaal, passend in het beeld, dat het voorzichtig de goede kant op gaat.