Alcoholvrij en speciaalbieren brengen leven in de brouwerij

door:

De Nederlandse biermarkt staat onder druk. De productie van bier neemt af, terwijl de bierconsumptie per hoofd van de bevolking ook daalt. De export is na 2007 tot en met 2011 gedaald, waarna er in 2012 een licht herstel optrad. Toch vindt er in bepaalde deelsegmenten nog groei plaats. De consumptie van speciaalbieren neemt toe ten koste van pilsener. Hoewel de economische ontwikkelingen deze tendens negatief beïnvloeden, mag toch worden verwacht dat deze trend zich voortzet.

Nederlandse bierbrouwerijen leveren een kwaliteitsproduct en nemen een belangrijke positie in de wereld in. De Nederlandse biermarkt wordt beheerst door vier grote brouwerijen die gezamenlijk een marktaandeel van circa 80% behalen. Daarnaast zijn er enkele middelgrote en ongeveer 150 kleinere, veelal ambachtelijke brouwerijen op de markt actief. Het belangrijkste deel van het productenpakket van de grote brouwerijen bestaat uit pilsener, terwijl de kleinere bedrijven zich toeleggen op speciaalbieren. ‘Speciaalbieren’ zijn biersoorten die niet tot de categorieën ‘pilsener’ en ‘alcoholarm en alcoholvrij’ behoren. In het segment ‘speciaalbieren’ bieden de brouwerijen een grote variatie aan producten aan, waarmee zij inspelen op de smaken van de consument.

Dalende bierproductie in Nederland

In de afgelopen acht jaar hebben de Nederlandse brouwerijen de grootste productie in 2007 behaald met 27,3 miljoen hectoliter. In de volgende jaren is de bierproductiegekrompen en gedaald tot 23,6 miljoen hectoliter in 2011, waarna er in 2012 een licht herstel tot 24,3 miljoen hectoliter optrad.

biergrafiek1

Het marktaandeel van speciaalbieren bevindt zich in een stijgende lijn ten koste van pilsener. De kleinere brouwerijen weten zich goed staande te houden op de Nederlandse biermarkt door zich te profileren als nichespelers met een kwaliteitsproduct. Deze ambachtelijke brouwerijen onderscheiden zich ten opzichte van de concurrentie onder andere door specifieke grondstoffen te gebruiken.

Onder druk staande bierconsumptie

Gedurende een groot aantal jaren staat de Nederlandse bierconsumptie onder druk. In 1990 werd nog 90 liter bier per hoofd van de bevolking gedronken, terwijl dit is gedaald tot 71,7 liter in 2011, een gemiddelde daling van 1,1% per jaar. In 2012 heeft er zich een licht herstel voltrokken tot 72,3 liter per hoofd van de bevolking. De krimp in de markt kan aan verschillende factoren worden toegeschreven, zoals de grotere belangstelling voor andere alcoholische dranken, het toenemende gezondheidsbewustzijn, het alcohol ontmoedigingsbeleid van de overheid en de economische ontwikkelingen.

biergrafiek2

Een belangrijke variabele die een wisselende invloed heeft op de bierconsumptie, is het weer; bij mooi zomerweer drinkt de consument meer bier. Incidenteel krijgt de afzet van Nederlands bier op de binnenlandse markt een negatieve impuls te verwerken van accijnsverhogingen. In de afgelopen jaren hebben drie grote accijnsverhogingen plaats gevonden, namelijk in 2002 met 18%, in 2009 met 30% en in 2013 met 10%. De afzet van bier op de Nederlandse markt is vooral na de forse accijnsverhoging in 2009 sterk teruggelopen. Vooral in de grensgebieden is de consument voor de aankopen uitgeweken naar het buitenland.

De populariteit van speciaalbieren neemt toe. De consumptie van deze biersoorten gaat ten koste van pilsener. De consument kan zich met speciaalbier in de huidige individualistische maatschappij profileren en zich een imago aanmeten. Niet alleen kwaliteit en de productkenmerken zoals smaak zijn voor de consument belangrijke keuzemotieven, maar ook waar (regionale biersoorten) en op welke wijze (ambachtelijk bier) het bier is gebrouwen. Uit het Nationaal Bieronderzoek 2013 blijkt dat het aantal bierdrinkers dat wel eens alcoholvrij bier drinkt stijgt. Belangrijke motieven hierbij zijn dat men soms geen alcohol wil drinken, men nog moet rijden, vanwege medische redenen of zwangerschap. De brouwerijen trachten zich in de markt te onderscheiden door veel aandacht aan duurzaamheid te besteden.

In 2012 neemt de bierexport weer toe

De bierexport is van groot belang voor de brouwerijen. Circa 60% van Nederlandse productie wordt op buitenlandse markten afgezet. Nederland is hiermee één van de grootste bierexporteurs in de wereld. Sinds 2007 bevindt de bierexport zich in een dalende lijn. In vier jaar tijd is de export met ruim 18% teruggelopen tot 13,9 miljoen hectoliter in 2011. In 2012 is er een omslag in de export opgetreden en is de export met 2,7% toegenomen. De belangrijkste exportmarkt voor Nederlands bier is de Verenigde Staten. Dit land behaalt een marktaandeel van circa 40%.

Wat brengt de toekomst de brouwerijen

De consumptie van bier zal de komende jaren onder druk blijven staan. Op korte termijn zal de consumptie negatief worden beïnvloed door de per 1 januari 2014 aangekondigde accijnsverhoging van 14%. Vooral de afzet van pilsener zal teruglopen. Speciaalbieren zullen verder aan populariteit winnen bij de hedendaagse consument. Deze trend kan worden vertraagd door de huidige economische ontwikkelingen.