Medisch specialistische zorg

door: Anja van Balen

medisch specialist

Medisch Specialistische zorg

  • Zorg wordt selectiever ingekocht
  • Ziekenhuizen ontkomen niet aan specialisatie
  • Opkomst anderhalve lijns centra, met name voor zorg chronisch zieken

Branchebeschrijving

De curatieve zorg is gericht op behandeling en genezing. De curatieve zorg is verdeeld over twee hoofdgroepen, de 1e en de 2e lijnszorg. In de 1e lijnszorg zijn de huisartsen en tandartsen actief; de medischspecialistische zorg wordt in de 2e lijn verleend. In deze lijn zijn de ziekenhuizen en de zelfstandige behandelcentra (ZBC’s) actief. De komende jaren worden ook de activiteiten van de geestelijke gezondheidszorg vanuit de AWBZ naar de 2e lijn gebracht. De medisch-specialistische zorg wordt gecontracteerd en vergoed door de zorgverzekeraars.

Trends en ontwikkelingen

De medisch-specialistische zorg staat voor een tweeledige opgave. De kwaliteit moet op een hoger niveau gebracht worden en tegelijkertijd moet de productie verhoogd worden bij een nagenoeg gelijkblijvend budget. Kwaliteitsverbetering is vaak mogelijk door per specialisme hogere volumes aan zorg te leveren, zodat de artsen complexe behandelingen vaker uitvoeren. Dit betekent dat de ziekenhuizen moeten samenwerken. Deze samenwerking neemt verschillende vormen aan. Er is sprake van volledige fusies van ziekenhuizen – waarbij een kleiner ziekenhuis vaak door een grotere wordt overgenomen- en van samenwerkingsverbanden tussen ziekenhuizen, maar ook van maatschappen die als geheel aansluiting zoeken bij een maatschap in een ander ziekenhuis.

De vorm van samenwerking hangt zowel af van de wens van de ziekenhuizen, als van de ruimte die de mededingingsautoriteit laat. De zorgverzekeraars vergroten de grip op de zorgketen door selectiever in te kopen. Voor 2013 wordt er een wetswijziging verwacht waarbij de vrije artsenkeuze vervalt, waardoor de inkoopkracht van de zorgverzekeraars verder toeneemt. Naast het selectiever inkopen van zorg, wordt ook over mogelijkheden nagedacht om ’eenvoudige zorgcentra’ op te zetten, zogeheten anderhalvelijns centra. De generieke eerstelijnszorg wordt dan gecombineerd met het laagcomplexe deel van de medisch-specialistische zorg. Dit betreft met name de basiszorg voor de chronisch zieken.

In 2012 is de groei van het aantal ZBC’s, door de groeiplafonds per instelling en het toekennen van honorariumbudget aan de bestaande instellingen, tot stilstand gekomen. Dit heeft tot veel problemen geleid bij recent gestarte ZBC’s met een sterke groeidoelstelling. Naar verwachting wordt het honorarium in 2015 onderdeel van het integrale tarief en komen er weer meer mogelijkheden voor de ZBC’s.

Onze visie

De medisch-specialistische zorg gaat de komende jaren sterk veranderen. Het aantal ziekenhuizen neemt nog verder af. Per ziekenhuis komen er wel meer locaties, waaronder buitenpoli’s. Er ontstaan meer gespecialiseerde ziekenhuizen en ZBC’s, maar de volumes per locatie nemen af. Er is een overcapaciteit aan ziekenhuisvastgoed, waarvoor komende jaren een oplossing gevonden moeten worden. Nu groei niet meer de oplossing is, zal er slimmer omgegaan moeten worden met de kapitaalgoederen en de mensen.

Verhoging van efficiency wordt van het grootste belang. Dit kan door de zorg te leveren op een locatie die zo min mogelijk complex is, en door als ziekenhuis voor een aantal specialismen te kiezen en daarmee een aantal andere specialismen bewust af te stoten. Ook de zorgverzekeraars beslissen mee in deze veranderingen. Zij ontwikkelen een keten- en regiovisie en brengen die in samenwerking met de zorgpartners tot uitvoering. Door de sterke veranderingen waar de sector doorheen moet, zullen de private investeerders nog huiverig blijven om toe te treden tot de bestaande instellingen. ABN AMRO verwacht vanaf 2015 weer meer interesse voor participaties in ZBC’s.

Kerngegevens

Totale uitgaven gezondheidszorg: EUR 92,7 mld

Uitgaven per hoofd van de bevolking: EUR 5.535,-

Uitgaven aan medisch-specialistische hulp: EUR 23,9 mld

Aantal algemene ziekenhuizen: 81

Aantal academische centra: 8

Aantal ZBC’s: 241

Gemiddelde ligduur: 4,8 dagen

Aantal medewerkers ziekenhuizen: 269.000