Dienstensector moddert door | prognose

door: Casper Burgering

De zakelijke dienstverlening stond doorgaans garant voor solide volumegroei. Tussen 1990 en 2000 lag de gemiddelde groei in gewerkte uren op 6% per jaar, maar tussen 2000 en 2010 kelderde dit gemiddelde naar 1,5% per jaar. En helaas is het er nadien niet beter op geworden. Sinds 2010 is de situatie verder verslechterd en nu heeft de dienstensector te maken met een gemiddelde krimp in gewerkte uren van 0,1% per jaar.

Relatie tussen toegevoegde waarde en aantal gewerkte uren is groot
Relatie tussen toegevoegde waarde en aantal gewerkte uren is groot

Het tempo van de volumegroei is door de jaren heen afgenomen en zit in een dalende trend. Opvallend is dat bij specialistische dienst-verlening (zoals adviesbureaus, reclame en architecten) het afnemende groeitempo groter is dan bij andere dienstverleners (uitzendbureaus, reisbureaus en facility management). De vraag is of de dalende trend zich voortzet of dat we weer kunnen uitzien naar groei in het aantal gewerkte uren. De cijfers waar we tot dusver beschikking over hebben, zijn op het eerste gezicht niet echt bemoedigend. De omzet daalde de afgelopen twee kwartalen en het aantal faillissementen nam in het eerste kwartaal van 2013 met 16% sterk toe (periode-op-periode). In mei 2013 bereikte het aantal faillissementen in de dienstensector zelfs een recordhoogte; de groei bedroeg 31% t.o.v. april.  Op zich geen vreemde ontwikkeling als je bedenkt dat het volume in de dienstensector alweer zeven kwartalen op rij is gedaald. Vraaguitval door bezuinigingen bij bedrijfsleven en overheden speelt de sector parten.

Doormodderscenario voor dienstensector

Sentiment van ondernemers in de zakelijke dienstverlening al geruime tijd negatief
Sentiment van ondernemers in de zakelijke dienstverlening al geruime tijd negatief

Om inzicht te krijgen in de toekomstige marktomstandigheden, hebben we de beschikking over een aantal voorlopende indicatoren. Eén daarvan is de conjunctuur enquête van het CBS en deze geeft tot en met mei een pessimistisch beeld. Overwegend meer ondernemers zijn van mening dat op korte termijn de vooruitzichten voor wat betreft omzet, werkgelegenheid en economisch klimaat nog beneden peil is. Sterker nog, het sentiment onder ondernemers in de zakelijke dienstverlening is al 19 maanden in negatieve sferen. Volgens de ondernemers hebben we het keerpunt dus nog niet bereikt. Ook wat betreft investeringen kan de zakelijke dienstverlening niet uitzien naar meer bedrijvigheid op korte termijn. De verwachting van ABN AMRO is dat de investeringen zullen krimpen in 2013. Bovendien zal de overheidsconsumptie (waar veel zakelijke dienstverleners van afhankelijk zijn) in 2013 licht dalen. Geen goede basis om op korte termijn significante verbeteringen te verwachten. De vooruitzichten voor 2014 zullen daarentegen iets verbeteren, maar het blijft aanmodderen. De economische groei zal volgens ABN AMRO uitkomen op 1% en de investeringen zullen licht aantrekken. De overheidsconsumptie blijft echter nog wel achter en zal stabiliseren in 2014. Per saldo gaat ABN AMRO ervan uit dat in 2014 de zakelijke dienstverlening weer een lichte groei in volume zal laten zien van 1%.

Het aantal faillissementen in de dienstensector bereikt recordhoogte

Het aantal faillissementen in mei bereikt recordhoogte
Het aantal faillissementen in mei bereikt recordhoogte

In lijn met de dalende trend in het aantal gewerkte uren en afnemende vraag naar diensten, is het aantal faillissementen gedurende 2013 op hoog niveau gebleven. In mei 2013 is het aantal faillissementen zelfs doorgestegen naar 174. Het aantal faillissementen was wederom het hoogst onder management adviesbureaus, maar daar daalde het aantal faillissementen wel licht t.o.v. april. Uit de grafiek blijkt verder dat het aantal faillissementen onder uitzendbureaus in mei ook sterk is gestegen. Ook daar werden recordhoogtes bereikt en nam het aantal faillissementen met 63% toe t.o.v. april.

Verwachtingen 2013 en 2014*

Verwachtingen 2013-2014
Verwachtingen 2013-2014

De zakelijke dienstverlening is een arbeidsintensieve sector. Ruim 40% van de totale kosten heeft betrekking op personeel, terwijl in andere sectoren dit percentage rond of ruim onder de 30% ligt. Om inzicht te krijgen in volume mutaties voor de dienstensector, is vooral de ontwikkeling van het aantal gewerkte uren interessant. Sinds  2011 zit de groei van het aantal gewerkte uren in de dienstensector in een neerwaartse trend. Sterker nog, vanaf het vierde kwartaal van 2011 is het aantal gewerkte uren in de sector niet meer gegroeid, maar gekrompen met gemiddeld 1,2%. ABN AMRO verwacht dat deze trend voorlopig nog doorzet, om eind 2013 of begin 2014 weer enigszins te kunnen herstellen. Per saldo gaat ABN AMRO uit van een lichte krimp van 0,25% in volume over heel 2013. In 2014 slaat de BBP krimp om in een lichte groei  en verwacht ABN AMRO dat het volume zal groeien met 1% j-o-j. Het tempo van deze groei is echter – relatief gezien – nog zeer beperkt.

* bij de verwachtingen is geen rekening gehouden met evt. nieuwe bezuinigingen