Optimaal gebruikmaken van het financieel TMT-ecosysteem

door: Menno van Leeuwen , Steven Peters

De beschikbaarheid van voldoende investeringskapitaal is een noodzakelijke voorwaarde voor innovatie, en daarmee voor een goed functionerend TMT-ecosysteem. Was het scala aan financieringsopties vroeger beperkt, tegenwoordig zijn er tal van mogelijkheden. Zoveel zelfs, dat ondernemers vaak door de bomen het bos niet meer zien. Tijd voor een overzicht.

Geld speelt een belangrijke rol bij het stimuleren van innovatie in een goed functionerend TMT-ecosysteem.

  • Jonge bedrijven zoeken kapitaal ter financiering van investeringen in productontwikkeling, marketing en personeelsuitbreiding.
  • Banken willen graag succesvolle nieuwe bedrijven als klant aan zich binden.
  • Investeerders zoeken een hoog rendement op investeringen.
  • Gevestigde bedrijven hebben zowel geld als hun netwerk te bieden.

Gesprekspartners genoeg voor de ondernemer met innovatieambities, zou je zeggen. Maar juist dat roept de vraag op, waar die ondernemer het beste voor kan kiezen als hij kapitaal wil aantrekken voor zijn investeringen. En wie hem de weg wijst binnen het woud van financieringsopties die de TMT-sector te bieden heeft.

Financieringsopties sterk toegenomen

Nog niet zo lang geleden was het scala aan financieringsmogelijkheden beperkt en overzichtelijk. Enigszins gechargeerd gold de regel dat als vrienden en kennissen tekortschoten en de bank nee zei, verdere groei beperkt bleef. Tegenwoordig zijn er veel meer opties. Ook speelt de bank, ‘geholpen’ door de kredietcrisis een andere rol. Door verhoogde kapitaaleisen en verscherpt risicobeleid is kapitaal schaarser. De keuzes die een ondernemer heeft, verschillen per levensfase van zijn bedrijf en hangen nauw samen met het meer of minder innovatief karakter van de onderneming.

Een overzicht van het financieel ecosysteem

VC-Model

Beperkte financieringsopties voor starters

Als een product of dienst geheel nieuw is, bestaat er geen financieel trackrecord. Ook zijn er geen soortgelijke bedrijven waar investeerders de onderneming mee kunnen vergelijken. In deze levensfase hebben investeringen in groei een sterk risicodragend karakter. Dit risico ligt bij de ondernemer. Bij succes profiteert deze namelijk ook optimaal. De beperkte groep financiers die bij dit soort bedrijven instapt, durft dit risico te lopen. Maar zulke investeerders willen meestal ook maximaal meeprofiteren als het goed gaat. Voor de ondernemer betekent dit doorgaans dat hij aandelen moet afstaan.

Meer financieringsopties in tweede groeifase

Innovatieve bedrijven die wat langer bestaan, omzet realiseren en nog steeds groeien, hebben meer financieringsalternatieven.

  • Soms komen ze voor deze fase een aardig eind met een bank. Bijvoorbeeld door hun krediet mee te laten groeien met de debiteuren, of dekking te verkrijgen uit hoofde van overheidsgaranties.
  • Gaat groei gepaard met grote risico’s, dan zijn investeerders het aangewezen loket.
  • Ook wanneer een grote kapitaalinjectie nodig is, bijvoorbeeld om internationaal sterk door te groeien, zijn zulke bedrijven soms beter geholpen met investeerders.
  • In veel gevallen is ook een mix van bovenstaande opties mogelijk.

Dilemma’s voor innovatieve bedrijven

Maar met welke optie kan een ondernemer het beste beginnen? Wij spreken met tal van ondernemers: van starters tot bedrijven die een succesvolle exit hebben gemaakt en alles wat er tussenin zit. Onafhankelijk van de levensfase van hun bedrijf lopen deze ondernemers tegen een aantal dilemma’s aan. Ze moeten op veel borden tegelijk schaken en zoeken voortdurend naar de beste mix van menselijk kapitaal, sociaal kapitaal en financieel kapitaal. De dilemma’s van startende ondernemers zijn treffend omschreven door Noam Wasserman in zijn boek The Founder’s Dilemmas en gelden ook vaak voor ondernemingen in latere groeifases.

Noam Wasserman: The Founder’s Dilemmas (2012)

Onder de veelzeggende subtitel ‘Anticipating and avoiding the pitfalls that can sink a startup’ beschrijft dit boek welke vormen van kapitaal een innovatieve ondernemer in balans moet houden:

  • Menselijk kapitaal: hoe bouw én behoud ik een goed team van mensen?
  • Sociaal kapitaal: hoe onderhoud ik het netwerk van stakeholders rondom mijn bedrijf?
  • Financieel kapitaal: hoe zorg ik dat de financiering blijft aansluiten bij de groeicapaciteit?

Enkele belangrijke lessen die wij over founder’s dilemmas trekken:

  • Er zit een spanningsveld tussen ondernemen en geld ophalen. Dit laatste is een door velen onderschatte competentie en vanaf het begin ’mission critical’.
  • Ondernemers moeten bij het afwegen van financieringsopties de voor hen optimale volgorde bepalen (eerst bank, daarna investeerder – of juist allebei tegelijk?).
  • Het is zaak een afweging te maken tussen controlewensen en groeiambities (hoe hard wil ik groeien, wil ik daar aandelen voor weggeven, heb ik zin in financiële controle?).

Bank kan waarde toevoegen aan het ecosysteem

Kortom: de financieringsopties zijn legio, de dilemma’s ook. Wat nodig is, is een betrouwbare gids die ondernemers wegwijs maakt in de diverse alternatieven en hen helpt om de bijbehorende keuzes af te wegen. Die rol nemen wij graag op ons in de volgende artikelen van deze serie. Daarin lichten we per levensfase (starter, snelle groeier en gevestigde onderneming een aantal financieringsalternatieven toe. Wij geloven namelijk dat de rol van een bank groter is dan ja of nee zeggen tegen een kredietaanvraag. Juist door de uiteenlopende alternatieven te kennen en over een groot netwerk te beschikken, kan een bank waarde toevoegen aan het ecosysteem.