Optimaal gebruikmaken van het financieel TMT-ecosysteem: Starters

door: Menno van Leeuwen , Steven Peters

Starters leveren een groot deel van het innovatief vermogen van de TMT-sector. Omdat duurzaam succes voor hen echter allerminst verzekerd blijkt, is het cruciaal dat deze jonge bedrijven vlot de weg vinden naar bronnen van startkapitaal (seed capital). Alleen dan zijn zij in staat de voor groei noodzakelijke productontwikkeling, marketing en personeelsuitbreiding te financieren. Een overzicht van de verschillende dilemma’s en mogelijkheden.

Wie als bank op het belang van de beschikbaarheid van groeikapitaal wijst, hoort allereerst een kritische blik te werpen op zijn eigen bijdrage. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat als wij niet oppassen, starters aan onze deur voorbij lopen. Vaak  terecht, als tenminste het enige wat de starter denkt te halen een krediet is. Volgens de Kamer van Koophandel was in 2012 slechts iets meer dan de helft van de bedrijven die vijf jaar daarvoor startten nog actief. Voor een bank is het moeilijk om zo’n hoog investeringsrisico te vertalen in een passend kredietproduct. Wel kan een bank een prima adviseur zijn bij het aantrekken van risicokapitaal, en platforms bieden die dit laatste voor starters gemakkelijker maken. Dit artikel vloeit mede voort uit die gedachte. 

Startkapitaal levert direct al uitdagingen op

Het eerste kapitaal van een startend bedrijf levert direct al dilemma’s op. In de praktijk bestaat het doorgaans voornamelijk uit geld dat de eigenaren (eerste aandeelhouders) zelf in hun onderneming investeren. Dit is het eigen vermogen, de schulden die het bedrijf aan de eigenaren heeft. Met deze inbreng bekrachtigen de initiatiefnemers het vertrouwen in de onderneming. Ook past zo’n eigen investering bij het hoge risico dat bij de opstartfase hoort. Maar er zijn natuurlijk ook andere opties, en hoeveel iedere partner investeert vormt slechts één van de dilemma’s waar starters tegenaan lopen.

Verdeling van de aandelen als eerste test

Noam Wasserman geeft in The Founder’s Dilemmas (2012) een goed overzicht van de keuzes waar vooral teams van oprichters op het vlak van financiering mee te maken hebben. Een van die dilemma’s is de verdeling van de aandelen:

  • Op het eerste gezicht ligt het voor de hand deze verdeling te laten corresponderen met de financiële inbreng van iedere oprichter.
  • Op het moment dat er grote onderlinge verschillen bestaan, ontstaat bij zo’n constructie echter het risico dat niet iedere partner dezelfde motivatie heeft om ‘er voor te gaan’.
  • Veel startende teams (33%, aldus Wasserman)  kiezen om die reden voor evenredige verdeling van de aandelen over het aantal bij de start betrokken personen.
  • Wasserman pleit er zelf voor om niet meteen bij de start een definitieve verdeling vast te leggen. Op dat tijdstip is volgens hem namelijk nog niet in te schatten wat de toekomstige ontwikkeling van het bedrijf en de individuele bijdrage van de teamleden zal zijn.

Op zoek naar startkapitaal: seed capital

Een knelpunt voor starters is vaak kapitaalgebrek. Het geld dat nodig is om een onderneming op te starten zolang er nog geen of onvoldoende inkomstenbronnen actief zijn, wordt aangeduid met de term seed capital. Als de inbreng van de starters en hun vrienden, familie en bekenden ontoereikend is, wordt een verkenning van mogelijke andere bronnen van zulk seed capital van belang. Tot de mogelijkheden behoren onder meer informele investeerders en startupfondsen. Starters hebben vaak moeite om de weg naar deze partijen te vinden. Gelukkig zijn veel van deze investeerders georganiseerd en verstrekken ze hun kapitaal als groep via één loket.

Agentschap NL: facilitering professioneel seed capital

Een van de loketten waar startende TMT-bedrijven kunnen aankloppen zijn de door het Agentschap NLgefaciliteerde seed capital investeringsfondsen. Het Agentschap NL is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van Economische Zaken en beheert onder meer het Innovatiefonds MKB+. Dit fonds bevat de Seed Capital-regeling (voorheen: Technopartner Seed-regeling) die investeerders de kans geeft om te investeren in technostarters en creatieve starters. Investeerders kunnen hun investeringskapitaal geheel of gedeeltelijk en tegen een soepele terugbetalingsregeling lenen bij Agentschap NL. Dit verbetert de verhouding tussen risico en rendement natuurlijk aanzienlijk. Het totale budget dat hiervoor beschikbaar is, bedraagt in 2013 € 16 miljoen. Voor ondersteuning van creatieve starters is nog een afzonderlijk budget van € 4 miljoen beschikbaar. Sluitingsdatum voor aanvragen is 30 maart 2013.

Definities techno- en creatieve starters geven de doorslag

De Seed Capital-regeling is uitsluitend bedoeld voor techno- en creatieve starters. Het is daarom belangrijk om te controleren of een bedrijf voldoet aan de definities die het Agentschap hanteert. In beide gevallen geldt dat de starter niet langer dan 5 jaar bij de Kamer van Koophandel mag staan ingeschreven. Daarnaast moet de onderneming onder de MKB-definitie vallen. Wie dit laatste wil controleren, kan de MKB-toets doen op de site van Agentschap NL.

Voorbeelden van Seed Capital fondsen

Naast de fondsen die zijn aangesloten bij Agentschap NL kent Nederland nog veel meer participatiemaatschappijen op het gebied van TMT. Hieronder staan enkele voorbeelden van fondsen die wij in de markt tegenkomen. Elk fonds heeft zijn eigen criteria voor financiering.

●    Peak Capital II B.V. is een onderdeel van participatiemaatschappij Peak Capital, die focust op de sector technologie, media en communicatie. Richt zich met name op jonge ICT-bedrijven (software, gaming, platformen, content en toepassingen voor mobiele telefoons). Valt nog onder de Technopartner Seed-regeling: de overheid verdubbelt elk geïnvesteerd bedrag. Investeringen variëren tussen € 200.00 en € 800.000 en leiden tot een minderheidsbelang in de onderneming. Biedt naast financiering ook ervaring, netwerk en actieve begeleiding.

●    TIIN TechFund 2 B.V. is ook onderdeel van de Technopartner Seed-regeling. Het fonds richt zich op innovatieve starters in de technologiesector, met name in de ICT. Stelt als eis dat het management van de startup openstaat voor coaching. Investeringen variëren tussen € 200.000 en € 1 miljoen en hebben de vorm van aandelen en achtergestelde leningen.

●    Solid Ventures (Seed Capital-regeling) participeert in jonge, innovatieve en snelgroeiende Nederlandse bedrijven in de segmenten internet, telecom, software en digitale media. Investeringen variëren tussen € 100.000 en € 2,5 miljoen. Luistertip: interview op BNR over het ecosysteem met managing partner Floris van Alkemade.

●    Axivate Capital is een onafhankelijke investeringsmaatschappij gericht op het ondersteunen van groeiambities, internationalisering en waardecreatie voor Nederlandse bedrijven op het gebied van digital media, e-commerce, marketing intelligence en de reisbranche. Beheert twee fondsen:

–      Een fonds voor venture capital dat voor bedragen tussen € 500.000 en € 5 miljoen bijdraagt aan de buy-and-build strategie van de onderneming (langer dan 5 jaar mag).

–      Een fonds voor seed capital waarbij € 250.000 tot € 2,5 miljoen kan worden opgehaald. Ook bij dit fonds is kruisbestuiving met het netwerk en binnen het portfolio een belangrijke toegevoegde waarde.

●    HENQ investeert in jonge technologie bedrijven actief in digitale media, news &information, analytics, mobile, e-commerce en SaaS. In februari 2013 investeerde Henq nog € 500.000 inStudyTube.

●    Lunatech Ventures richt zich met name op starters op het gebied van internet en interactieve media. Investeringen variëren tussen € 250.000 en € 1 miljoen en leiden tot een aandeel in de startende onderneming.

●    MKB & Technofonds Flevoland is een voorbeeld van een regionaal fonds dat in de betreffende provincie investeert in innovatieve ondernemingen. Investeringen bedragen maximaal € 300.000 en hebben de vorm van aandelenkapitaal en leningen.

Nederland loopt achter in fiscaal stimulerende maatregelen

Het Verenigd Koninkrijk is een voorbeeld op het vlak van fiscaal stimuleren van investeringen. In april 2012 werd de Seed Enterprise Investment Scheme (SEIS) ingesteld. Deze regeling is gericht op het fiscaal faciliteren van investeerders in jonge (maximaal 2 jaar oude) bedrijven, tot een bedrag van £100.000 per jaar. Het al langer geldende Enterprise Investment Scheme (EIS) richt zich op kleinere hoog risico ondernemingen, en stimuleert investeerders tot een bedrag van £1.000.000 te investeren in het jaar 2012/2013.

Crowdfunding: kapitaalbron in opkomst

Naast hun eigen inbreng en die van investeringsfondsen en participatiemaatschappijen kunnen starters tegenwoordig beschikken over alternatieve vormen van kapitaalverschaffing. Crowdfunding is hier een voorbeeld van en dankt zijn opkomst vooral aan de snelle ontwikkeling en inburgering van social media. Op dit moment kent Nederland een handvol platforms op dit terrein, waaronder Seeds.nl, een initiatief van ABN AMRO. Dit platform stelt starters in staat bij het zoeken van financieringsbronnen verder te reiken dan hun eigen kring van familie, vrienden en bekenden. Wel vraagt deze vorm van investeren een grotere marketinginspanning van de ondernemer.

Goed nieuws: de mogelijkheden nemen toe

Verder zijn in de TMT-sector vele informele investeerders actief, die startende (maar ook snelgroeiende) bedrijven van risicokapitaal willen voorzien. Een knelpunt waar starters nu en in de toekomst mee te maken hebben is dat de eerste fase van hun bedrijf risicovol is. Investeringen zijn in deze fase vrijwel altijd risicodragend, en externe investeerders zijn dus voorzichtig en lastig te vinden. Maar er is ook een zonnige zijde: het aantal financieringsopties is, mede geholpen door technologie, social media en de overheid, flink toegenomen. Banken en andere adviseurs kunnen starters op weg helpen door een adviserende rol te spelen, hun netwerk te delen en de weg te wijzen naar platforms en loketten waar seed capital te vinden is.